99/07/02
بسم الله الرحمن الرحیم
تغذیه و مصرف گوشت و تأثیر آن بر سلامت انسان/ فقه و طب/طب اسلامی
موضوع: طب اسلامی/ فقه و طب/ تغذیه و مصرف گوشت و تأثیر آن بر سلامت انسان
این متن توسط هوش مصنوعی پیادهسازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.
مباحث ما در طب معصومین (علیهمالسلام)، در کتاب «جامع احادیث الشیعة»، جلد بیست و هشتم، مبحث احکام و خواص گوشت است.
قبل از این که باب بعدی شروع شود تکمیل البحث در بحث لحوم و آن گوشتی است که ذبح شرعی شده باشد مثل گوشت گوسفند یا نحر شرعی شده مثل شتر، مسلمان رو به قبله با تمام موارد ذبح و نحر شرعی کرده است. حالا چنین گوشتی چطور مصرف شود؟
پیش از آغاز باب جدید، تتمهای در باب نحوه مصرف گوشت تذکیهشده مطرح میگردد.
پرسش: استاد، مبحث گذشته پایان یافت و این بحث جدیدی است؟
پاسخ: خیر، مبحث گوشت ادامه دارد؛ بخشی از نکات فقهی و پزشکی پیرامون مصرف گوشت باقی مانده است که باید تبیین شود. اینجا هم در واقع پرسشهای پزشکی پاسخ داده میشود.
احکام و آداب مصرف گوشت حلال و تذکیهشده
گوشت تذکیهشده حلال گوشتی است که با ذبح شرعی در حیواناتی نظیر گوسفند، یا نحر شرعی در شتر، توسط مسلمانی رو به قبله و با ابزار معتبر شرعی فراهم آمده باشد. چنین گوشتی حلال است،
حال حلال چیست؟ لفظ مطلق است کدام حلال؟ آیا حلالی که مباح است؟ حلالی که مستحب است؟ حلالی که مستحب موکد است؟
انواع گوشت حلال
گاهی گوشت مباح است، مانند گوشت کبوتر؛
گاهی مستحب است، مانند گوشت ران گوسفند نر؛
گاهی مستحب مؤکد است، زیرا سنّت رسولالله (صلیاللهعلیهوآله) بوده است، نظیر گوشت سردست، ذراع و ساعد گوسفند.
مصرف گوشت پخته و نپخته:
حال سوال اینجاست که چطور مصرف شود؟
از گوشت نپخته نهی شده و کراهت شدید دارد. است.
مصرف گوشت نیمپز که مغزپخت نشده باشد، مکروه و زیانآور است؛
گوشت حرام حرام است؟
انواع گوشت حرام
گوشت حرام گاهی قابل تزکیه و نجس نیست: ولی خوردنش حرام است. ببینید مثلا میخواهید از پوستش استفاده کنید. مثلا از آن کفش درست کنید. نظیر درندگان و حیواناتی چون گربه، روباه، یوزپلنگ، ببر و گرگ که چرم و پوست آنها پاک است اما گوشتشان حرام است؛
برخی دیگر نجسالعین و حرام هستند: نظیر سگ و خوک خشکی.
خب، اینها چه حکمی دارند مؤمنها؟ قابل تزکیهاند؛ یعنی وقتی تزکیه کردی، دیگر نجس نیستند، اما گوشتشان حرام است. من چه گفتم؟ خب، یکبار دیگر: بعضی حیوانات هم حراماند و هم نجس؛ مثل سگ خشکی و مثل خوک خشکی. هم حراماند و هم نجسالعین. خب، در ذهنتان ماند؟
این هم از گوشتهای حرام. حالا در گوشتهای حلال، ما شیعه اثناعشری هستیم. مثلاً گوشت گوسفند و اینها. «اللهم ارزقنا جمیعاً» خودت بخوری، هم به فامیلت بدهی، هم به بقیه.
حالا اینجا مؤمنان، گوشت نپخته نه؛ کراهت شدید دارد. نیمپخته چطور؟ باز مکروه است.
حالا شرایط اضطراری چیست؟ به حرفم خیلی دقت کن؛ شرایط اضطراری. مثلاً کسی که اوره خونش بالاست، نباید گوشت قرمز بخورد؛ اورهاش بیشتر میشود. حتی اگر پخته باشد، مغزپخت باشد، خورشتی باشد، آبگوشتی باشد یا کبابی باشد، آقا نباید بخورد.
یکی دیگر از شرایط اضطراری، همین شرایطی است که ما در آن هستیم. وقتی شرایط کووید ۱۹ است، شرایط کروناست و موج سومش هم آمده، دشمن نفوذی دارد و در بعضی شهرها... حالا به ما چه؟
حالا در موج سوم، یکی از چیزهایی که برای پیشگیری باید به آن توجه کنیم چیست؟ باید حواسمان جمع باشد: گوشت نپخته و گوشت نیمپز نباید بخوریم. باید کاملاً مغزپخت شده باشد.
حالا چه آبگوشتی، چه خورشتی، چه سوپی؛ دقت فرمودید مؤمنان؟ چه حلیم؟ آقا، هر مدلی که هست. چه کبابی؟ باید خوب پخته و مغزپخت باشد. این خیلی مهم است. درست است مؤمنان؟
خطرات پنجگانه گوشتهای فرآوریشده در پیدایش سرطان روده
حالا دنباله مباحث را ادامه بدهیم. چون در بحثهای پزشکی متداول، حتی در پزشکی جدید هم، این موارد مطرح شده است. حالا دقت بفرمایید. با من همراه باشید.
یک: از گوشتهای فرآوریشده اجتناب شود.
دو: از گوشتهای صنعتی اجتناب شود
سه: از گوشتهایی که نیترات سدیم دارند، مثل سوسیس، کالباس، همبرگر و چند چیز دیگر که اسمهایشان یادم نیست، پرهیز شود.
گوشتهایی که نیترات سدیم دارند، نباید مصرف شوند.
چهار: کسانی که بیماری خاص گوارشی دارند، مثلاً پولیپ روده دارند؛ یعنی داخل رودهشان گوشتهای اضافی وجود دارد، به نام پولیپ.
پولیپ با کولیپ و کولیت فرق میکند. پس بیمارانی که بیماری خاص گوارشی دارند، مثلاً پولیپ روده دارند، نباید گوشت مصرف کنند؛ برای این افراد ممنوع است.
پنجم: هر گوشتی که دودی شده باشد؛ مثلاً ماهی دودی، کباب دودی و هر نوع گوشت دیگری، حتی اگر از گوشتهای حلال باشد، نباید مصرف شود؛چرا؟
چون اگر این پنج مورد مصرف شوند، خطر سرطان روده را در بیمار، مخصوصاً بیماری که پولیپ روده دارد، افزایش میدهند. سرطان روده غیر از پولیپ روده است؛ با آن فرق میکند.
خب، در ذهنتان ماند آقا؟ دیگر چه؟ خطر کوتاهی عمر را افزایش میدهد. خطر کوتاهی عمر را بالا میبرد. این دو تا بدبختی بود.
بدبختی سوم هم از دید ظاهری مردم است؛ از دید ظاهری کرونا هست دیگر. (عجب نحس است). به دید ظاهری مردم که از دید ظاهری هم ولایت فقیه فرمودند از دید مردم متفاهم به عرف عامه. گرفتید چه میگوییم؟.
این 5 مورد اگر حواست نباشد باعث یکی سرطان روده، یکی دیگر کوتاهی عمر و یکی دیگر کروناست به توان سه عمرت کوتاه میشود.
نترسیم، ولی روایات دارد. میگوید در آخرالزمان که موت فجأة میآید، حتی بچههای چهاردهساله را هم میگیرد.
نمیخواهم بترسید آقا؛ میخواهم بگویم احتیاطی که همیشه مستحب است، «الاحتیاط علی کل حال حسنٌ»[1] ، تا زمانی که منجر به عسر و حرج نشود، در شرایط خاص میشود مستحب مؤکد و بعد از این شرایط، میشود احتیاط واجب؛ قبل از آن هم فتوا نبوده که حمل بر استحباب کند. یادتان هست آنچه گفتم؟
کل شق بازی شیخیه و اخباریه و کل شقه بازی بعضی از پزشکیها را نکنیدطبق دین. دیدید دوستان؟
«الاحتیاط علی کل حال حسنٌ»، بعضی وقتها میشود احسن. بعضی موقعها میشود وجوبی چرا؟ چون حفظ نفس محترمه واجب است؛ چون شما محقونالدم هستید. احتیاط در این مورد از احتیاطات شدید است؛ مثل فروج، مثل اعراض، مثل اموال و نفوس. احتیاط شدیده است. دیدید آقایان؟ باز احتیاط واجب مؤکد شد. داریم طب معصومین میگوییم.
ضرورت حفظ نفس و مراتب فقهی قاعده احتیاط در بحرانهای بهداشتی
پرسش: فرمودید یکی سرطان روده است و دیگری کوتاهی عمر؛ سومین مورد چه بود؟
پاسخ: سومین مورد، ابتلای به بیماریهای مسری نظیر کرونا است بیماری که از دید مردم متعافا به عرف مردم نحس است. آیا میخواهید نحسی شما را بگیرد؟
پرسش: یعنی انتشار ویروس میشود؟
پاسخ: نه اول خودش ما را درمعرض هلاکت قرار میدهد. بعد میشود عاملی برای انتشار. حرف سر از بین رفتن خود است.
انسان وظیفه دارد اول خود را در معرض تباهی قرار ندهد و بعد سبب انتشار نحسی برای دیگران نشود. گرفتید چه شد؟ نه خودت ضایع شو نه دیگران را به ضایع شدن بکشان. هر دوی آن حرام است.
از کجا میگویید حرام است؟ نهی قران قرینه بر کراهت هم ندارد.
عوامل دهگانه کوتاهی عمر در دوران معاصر بر پایه استقرای تجربی
دقت بفرمایید این هم جواب سوال شما. ﴿وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا﴾[2] ؛ قال الباقر (علیهالسلام): «أی لا تَنْسَ شَبابَکَ وَ فَراغَکَ وَ نَشاطَک» یک چیزی هم بود، حالا یادم نیست. ماشاءالله، ماشاءالله، درود بر جوانان شیعه پس مواظب باشید جوانیتان تلف نشود. حرف ما را هم گوش نکنید؛ شکافنده علوم میگوید، امام محمدباقر (علیهالسلام) میفرماید. خدای این میفرماید، الله در قرآن، درست است؟ دیگر چه؟ طراوت. دیگر چه؟ شاداب. اینها را به نحسی مبتلا نکنید.
من باید کلام صدیق را گوش کنم که معصوم است. کلام خدای صادق را هم باید گوش کنم دیگر، این هم جواب سوال.
پرسش: حاجآقا، میشود یک کم بازش کنید که علل کوتاهی عمر در آخرالزمان چیست؟!
پاسخ: حالا مؤمنان، از تحقیقات میدانی و حکم استقرایی، چند مورد برای شما یادداشت کردم؛ ده مورد.
حالا حکم استقرایی است، زیاد و کم میشود. حصر عقلی نیست؛ یادتان باشد بفهمید. خب، شما خودتان را نبینید؛ بحث را در سطح جهان مطرح میکنم. چنین بحثی، بحث انسانیت و انسانشناسی است. حالا بحث بیماریشناسی و علل ایجاد بیماریها در سطح جهان.
خب، میگویم اگر گاهی الفاظم بد میشود، ناراحت نشوید. من دارم هر آدمی از غرب و شرق را بحث میکنم.
پرسش: ببخشید استاد یا تیترها را بگویید یا شرحش را؟
پاسخ: نه شرح نداریم ده تا را میگوییم.
علل کوتاهی عمر
اول: خود جنسیت مرد بودن؛ برای این که توازن به هم نخورد بهازای مثلاً چهار تا دختر که به دنیا میآید، پنج تا پسر به دنیا میآید. قربان خدای رؤوف بالعباد، برنامه حساب همهچیز را کرده است. پزشکی جدید هم این را مطرح میکند
دوم: مصرف دخانیات؛ سیگار، پیپ، چپق و قلیان. خطر قلیان خیلی بیشتر از سیگار است.
سوم: مصرف الکل مست کننده؛ الکلیسم، مدمن خمر بودن. این اصطلاح فقهی است: «مدمن خمر»[3] اصطلاح فقهی است، نه فقط شراب انگور؛ «کلّ مُسکِر حرام»[4] .
شراب حرام است، «لأنّه مُسکِر»[5] . دوازده روایت در کتب شیعه است؛ دوازده روایت. شما فقط نگویید شاید منظور شراب انگور باشد؛ نه، هر چیزی که مسکر باشد، حرام است. میخواهد بخاری باشد، میخواهد استنشاقی باشد، میخواهد تماس با پوست باشد، میخواهد جامد باشد، میخواهد مایع باشد. تصور فرمودید؟ هر مدلی که باشد، اگر سُکر بیاورد، حرام است؛ «لأنّه مُسکِر» و «کلّ مُسکِر حرام»»[6] این دوازده روایت را هم من خلاصهاش را در دو کلمه گفتم برایتان. این هم سوم.
چهارم: زنا کردن؛ زنای محصنه، زنای غیرمحصنه و زنای با محارم. حدود الهی و شرعیشان فرق میکند، ولی چه؟ یکی از علل کوتاهی عمر است.
پنجم: بیماریهای بد دیگری هم ایجاد میکند؛ بیماریهایی مثل HIV فعال، هپاتیت B ویروسی و چیزهای خیلی بد دیگر. خب، شماره پنج، از علل کوتاهی عمر میته خوردن، مردار خوردن، مردار خوردن.
شنیدهاید که در غرب و شرق، کشتارگاههای صنعتی دارند اینجوری کار میکنند؟ تکتک، با دستگاه، حیوان را میزنند. حالا گوسفند، گاو، مرغ، هرچه باشد، همینطور تیغه میزند به هر طرف که دارد میرود. لاشهها آویزاناند و اینجا میافتند داخل یک دستگاه، پرهایشان را میگیرد.
در بعضی جاها، مثل ایران هم، مرغ را تمیز میکنند و بعد به سیخ میزنند. آنجا که پرها جدا میشود، در کشورهای خارجی و جاهای دیگر، با هرچیزی که داخل بدن حیوان هست میدهد میرود. (برای مصرف)
شوخی نمیکنم مؤمنان؛ یعنی میگویم واقعیت دارد. مردار خوردن را ببینید؛ نه رو به قبلهای، نه اوداج اربعهای، نه بسمالله؛ میشود مردار خوردن. اثرات بدی دارد؛ یکی از آنها قساوت قلبی است. یکی دیگر چیست؟ کوتاهی عمر است.
ششم: غم شدید و استرس شدید، اندوه شدید و نگرانی مستمر شدید، باعث کوتاهی عمر میشود.
پرسش: فرق بین هم و غم که در حدیث کساءهست چیست؟
پاسخ: بله، بله؛ اندوه و ناراحتی بهخاطر خیانت امت و توطئههای یهود، نسبت به رسالت و امامت، و حق را به حقدار ندادن و در غیر مسیر حق گام برداشتن. لذا بعد از رحلت رسولالله، مسلمان نماند مگر چهار نفر؟
ببینید نفوذ دشمن چقدر بوده و شستوشوی مغزی و فریب افکار و مدیریت افکار جامعه اسلامی چگونه بوده است. این هم پاسخ سؤال شما.
پرسش: اجازه هست روایت را بگوییم؟
پاسخ: بفرما.
پرسش کننده: امام علی (علیهالسلام) «لا تنس صحتك وقوتك و فراغك وشبابك ونشاطك أن تطلب بها الآخرة».[7]
استاد: آفرین این از امیرالمومنین امام علی (علیهالسلام) است. آفرین، این فرمایش امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) است. حالا از امام محمدباقر (علیهالسلام) نیز روایتی داریم که چهارتا میفرمایند. سه تا را گفتم چهارمی را یادم نیست. در کلام امیرالمؤمنین (علیهالسلام) پنج امر ذکر شده است. بلند یک بار دیگر بگو.
پرسش کننده: لا تنس صحتك وقوتك و فراغك وشبابك ونشاطك أن تطلب بها الآخرة»
استاد: افرین این حدیث پنج تا فرمود. شباب بود. نشاط بود. قوت بود. صحت بود.
هفتم: هفتمی از علل کوتاهی عمر در آخرالزمان چیست؟ چاقی شکمی بیش از اندازه و پیه و دنبه اضافی، بهاضافه چربیهای مضر که خون را بالا برده و کبد متوسط یا بسیار پرچرب؛ کبد چرب دارد، متوسط یا بسیار پرچرب.
این هم عمر را کوتاه میکند. باید چربیسوز طبیعی بخورید. یکی جوشانده آلبالوی خشک است، یکی لوبیاسبز با پیاز است. خیلی فواید دارد. یکی از آنها چیست؟ چربیسوز طبیعی است. حالا پس این هفتمی را هم گفتم.
هشتم: در ضمن، مورد هفتم، کلسترول بد بالا، LDL بالا؛ کلسترول بد خون، یعنی LDL بالا. LDL به انگلیسی،! LDL بالا یعنی کلسترول بد بالا.
نهم: فشارخون بالا؛ چه فشار انقباضی، علیالخصوص، چه فشار انبساطی قلب. یعنی نرمال، تخصص بیماریهای خونی، یازده و نیم روی هفت و نیم است؛ اما اگر بخواهیم به زبان دستیار و پزشک عمومی بگوییم، دوازده روی هشت است. دوازده، فشار انقباضی؛ هشت، فشار انبساطی.
حالا فشارخونش را زده ۱۴، ۱۶، ۱۸، ۲۲. دیگر از ۱۸ به بالا، همهاش خطرناک است؛ یعنی هر لحظه ممکن است خطر سکته پیش بیاید. لذا باید فشارخون را پایین بیاوریم. سن را هم باید در نظر بگیرید. تصور فرمودید مؤمنان؟ خب.
دهم: عفونتهای داخلی شدید. حالا این عفونتهای داخلی شدید، گاهی مُسری هستند و گاهی غیرمُسری.
در عفونتهای مُسری، مثل چه؟ مثل هپاتیت B ویروسی، مثل HIV فعال، ایدز فعال، و همین بیماری جدید به اصطلاح متفاهم عرف عام، بیماری کووید ۱۹، کرونا؛ یک بیماری عفونی شدیداً مُسری، شدیداً مُسری.
پس ببینید مؤمنان، دین از کِی مطلب را دارد. «لَا عَدْوَى فِي الْإِسْلَامِ»[8] ؛ اگر مسائل اسلامی را رعایت کنید، به بیماریهای مُسری کشنده مبتلا نمیشوید. «لَا عَدْوَى فِي الْإِسْلَامِ»؛ حالا حواستان باشد.
عفونتهای داخلی شدید، مخصوصاً اگر شدیداً مُسری هم باشند. پس «موت فجأة»[9] که در تراث و روایات اهلبیت از علائم عمومی آخرالزمان میخوانیم، همهجای کره زمین، حتی در بین ما مسلم.
یا «موت الابیض»[10] یا «موت الاحمر»؟ دو نوع مرگ: «موت الابیض» و «موت الاحمر». حالا بحث «موت الابیض». دیدید مؤمنها؟ بیماری مُسریِ شدید که عفونت شدید هم میآورد، خب، معلوم است که کشنده است. درست شد آقا؟ حواستان پرت نشود؛ هلاک میشویم. دیگران را هم به هلاکت شدن میکشانیم. این هم آخر مباحثه.
بقیه مباحثه درباره این است که چگونه از سرطان روده پیشگیری کنیم. پیشگیری شد؟ بله و همچنین چیزهای دیگر، در بحث درمان روماتیسم قلبی، انشاءالله زنده باشم، جلسه بعد.