1405/08/25
بسم الله الرحمن الرحیم
تدابیر ماه مرداد و ماه شهریور/ تدابیر تابستان در روایات معصومین/طب اسلامی
موضوع: طب اسلامی/ تدابیر تابستان در روایات معصومین/تدابیر ماه مرداد و ماه شهریور
این متن توسط هوش مصنوعی پیادهسازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.
تدابیر ماه دوم تابستان (تموز، مرداد، جولای) در کلام امام رضا (علیهالسلام)
مباحثهمان مؤمنان، در طب المعصومین، بر اساس جامع أحادیث الشیعه آیتالله العظمی بروجردی، با تحقیق و پژوهش آیتالله محقق مرحوم معزی ملایری، جلد ۲۸، صفحه ۶۰۶؛ داشتیم فرمایشات امام رضا (علیهالسلام) را در دوازده ماه سال به سالهای رومی میگفتیم. خب، رسیدیم به ماه تابستان، فصل تابستان. ماه اول فصل تابستان را گفتیم: حزیران، که ماه تیر است، ژوئن.
حالا مباحثه امروز: دو ماه دوم و سوم از فصل تابستان. «تَمُّوزُ»[1] .
این بنابر ماه رومی است، ماه دوم تابستان، فصل تابستان. ایرانیها میگویند مرداد؛ به میلادی میگویند جولای. خب، حالا امام رضا (علیهالسلام) چه فرموده است؟
«وَاحِدٌ وَ ثَلَاثُونَ یَوْماً»؛ سیویک روز است این ماه مرداد. «فِیهِ»؛ در این ماه مرداد، تموز، «شِدَّةُ الْحَرَارَةِ»؛ حرارت تابش خورشید زیاد است. «وَ تَغُورُ الْمِیَاهُ»؛ آبهای سطحی زمین در زمین فرو میروند؛ بحث سفرههای زیرزمینی و تبخیر بیش از اندازه آب.
«وَ تَغُورُ الْمِیَاهُ»؛ حالا ماها باید چهکار کنیم که پوستمان خشک نشود، چشممان خشک نشود، یبوست حاد و مزمن نگیریم، تنبلی روده بزرگ نگیریم، غلبه تشنگی نباشد و خیلی چیزهای دیگر؛ سینوسها خشک نشود، مخاط خشک نشود، آب دهان خشک نشود، یکی دو تا نیست؛ شن و سنگ کلیه، سنگ مثانه، سنگ صفرا. حالا ببینیم آقا میگوید چطوری بنوشیم، چطوری بخوریم.
آداب نوشیدن آب و خواص ماء البارد و ماء الفاتر
امام رضا (علیهالسلام) فرمودند: «وَ یُسْتَعْمَلُ فِیهِ شُرْبُ الْمَاءِ الْبَارِدِ عَلَی الرِّیقِ»؛ در ماه دوم تابستان که مرداد است، به کار گرفته شده در این ماه تموز که مرداد است، که جولای است، نوشیدن آب خنک گوارا؛ «الْمَاءِ الْبَارِدِ»، آب خنک گوارا، «عَلَی الرِّیقِ»، صبح ناشتا.
حالا در روایات شیعه این آب را دو جورش میگوید «مکروه» است، دو جورش میگوید «مستحب» است: «ماء الحار»، این «مکروه» است؛ آب داغ لبسوز لبدوز، اینها «مکروه» است. یکی هم «ماء الثلج»؛ آب سرد تگری. دیدی یخ در لیوانش میرود بالا و پایین؟ خب، اینها هر دویش «مکروه» است و یکی از علل ایجاد سرطان لوله گوارشی است، جیآی (GI)، لوله گوارشی؛ یعنی مری، سرطان مری، که در استان خراسان رضوی از همه استانهای دیگر کشور بیشتر است، درصد سرطانهای مری.
چای داغ میخورند ، شلهزرد داغ میخورند، حلیم داغ میخورند، کاکائو داغ، نسکافه داغ، همین میریزد میخورد! من در زمستان به چشمهایم دیدم از این یخچالفریزر آمریکایی، میزنی یخ میآید، با یخ میخورد، زمستان! ولی مهندس کانادایی دیدمها، در چله تابستان همین آب سرد عادی میخورد؛ یعنی به روایات ما عمل میکرد.
توجه: «ماء البارد». این مهندس بود مؤمنان، نصب تأسیسات سیکل ترکیبی صد و بیست مگاواتی، واحد جنرال کانادایی؛ من هفده سال نیروگاه شریعتی بودم، میدیدم. «ماء البارد» دین ما میگوید: آب خنک گوارا، نه آب سرد تگری. این «مستحب» است، الآن امام رضا (علیهالسلام) هم فرمود.
دیگر چه «مستحب» است؟ «ماء الفاتر» که دیگر «مستحب مؤکد» است: آب به نقطه جوش برسد، آب به نقطه جوش برسد، پنج دقیقه بجوشد، خاموش کن؛ ولرم که شد به صورت مکیدنی بخور؛ این «مستحب مؤکد» است. این دو تا روی هم رفته، هفده فایده برایتان دارد، هفده فایده!
بعد امام صادق (علیهالسلام) میفرماید وقتی میخواهی بنوشیها: «مصاً لا... عباً»[2] ؛ به صورت مزهمزه، مکیدنی بخور، نه قورتقورت، «لا عباً»، نه قورتقورت؛ که اینجوری اگر بخوریها یکنفسه، «یورث الکباد»، دردهای کبدی میگیری.
حالا ببین مردم چطوری میخورند؛ در مغازهها و رستورانها نگاه کن، از باب تحقیق و پژوهش؛ به چشمهایم دیدم نوشابه گازدار تگری را یکنفسه میخورد! دیدمها این داشها را، گاهی با هم مسابقه هم میدهند.
پرسش: استاد، منظور از یخ است دیگر، یعنی یخ نباشد؟
پاسخ: بله، این آب خنک، ﴿هَنِيئًا مَّرِيئًا﴾[3] .
پرسش: در یخچال یا کلمن باشد ایراد ندارد، ولی آنی که یخ خورده یا خود یخ که آب میشود، آن ایراد دارد؟
پاسخ: بله این «ماء الثلج» است، آب سرد تگری. اینجا بگو آب خنک ﴿هَنِيئًا مَّرِيئًا﴾ گوارای دلچسب؛ این «مستحب» است، این «مستحب مؤکد» است.
وقتهایی که مثلاً زلزله، طوفان، سیل، بمباران، راکت، موشک، یا بیماریهای مسری آمده است: وبا، طاعون، دلتای هندی، اریس، کرونا؛ اینجا در ظرف دربسته، آب را بیست دقیقه میجوشانی. پس در شرایط عادی آب را میجوشانی، پنج دقیقه میجوشانی؛ در شرایط اضطراری بیست دقیقه میجوشانی؛ این علامت اختصاری دقیقه است. بیست دقیقه میجوشانی، بعد بخارش که رفت یک لیوان برمیداری، ولرم که هست حالا مکیدنی میخوری.
رطوبت بدنت حفظ میشود، رطوبت پوستت حفظ میشود، خشکی چشم نمیگیری مخصوصاً در دیابتیها، ضد «تصلب شرایین» است، حتی تصلب متعدد شرایین مغز یا «اماس» (MS)، «مالتیپل اسکلروزیس». میخواهم فرمایش امام رضا (علیهالسلام) را بگویم چقدر مهم است. ببین اینها «خزان العلم» هستند، «أصول الکرم» هستند، علوم نافعهاند. پس این را نباید مثل یک مجله عربی یا روزنامه عربی ترجمه کنی بروی؛ نه، این شاخههای مختلف علوم در همین یک کلمه هست. من یک ذره برایتان توضیح دادم. خب.
حالا اینجا امام رضا (علیهالسلام)چه فرمودند؟ «وَ یُسْتَعْمَلُ فِیهِ شُرْبُ الْمَاءِ الْبَارِدِ»[4] ؛ که «مستحب» است، ماه دوم تابستان، «عَلَی الرِّیقِ»، صبح ناشتا. میدانی بهترین کمککننده طبیعی به حرکات دودیشکل روده بزرگ است؟ در بحثهای تخصصی گوارش، هر نه ساعت آلارم میدهد که شخص برود دبلیوسی، قضای حاجت، مدفوع کند. بهترین هلدهنده طبیعی و کمککننده به حرکات دودیشکل روده بزرگ است، «الْمَاءِ الْبَارِدِ».
خوشحال شدی با امام رضا (علیهالسلام). ببین حرف امام رضا (علیهالسلام) را گوش کن، هم در زمانی، هم لب مرز دانشی، هم جلوتر از مرز دانش؛ لازم نیست در ترجمه باشی یا مهندسی معکوس. تو تابع متبوع باش، تابع ﴿أُوْلِي الأَمْرِ﴾[5] باش که معصوم است.
تغذیه مناسب در ماه تموز: خوردنیهای خنک و مرطوب
«وَ یُؤْکَلُ فِیهِ الْأَشْیَاءُ الْبَارِدَةُ»[6] ؛ در ماه دوم تابستان که ماه مرداد است، تموز، جولای است، خوردنیهای خنک و مرطوب بخور: «وَ یُؤْکَلُ فِیهِ الْأَشْیَاءُ الْبَارِدَةُ الرَّطْبَةُ». مثلاً انواع پالودههای طبیعی؛ مثلاً میوه طالبی است، میتراشی پالوده، مخلوط کن؛ نمیدانم خربزه، نمیدانم هندوانه. پالوده شیرازی، به شرطی که آن طبیعی باشد در آن میریزند، آبلیمو ترش نباشد. حالا اینجا شیره انگور طبیعی، شیره خرمای طبیعی، نمیدانم عسل طبیعی، پالوده شیرازی.
یا بستنی طبیعی؛ مثلاً شیر تازه گاو، جنوب ایران، خوزستان، شیر تازه جاموس، گاومیش؛ یک بستنی خوشمزه هم یک شهریاش درست میکنند. بستنی طبیعیها! خب، حالا رنگهایش را اسانسهای شیمیایی نزن، رنگ طبیعی مثلاً زعفران؛ یک بستنی طبیعی در خانه درست کن، زعفرانی،. حالا به حرف امام رضا (علیهالسلام) عمل کردیم.
پرسش: حاج آقا چرا از آبان شروع نکردیم که از تابستان شروع کردیم؟
پاسخ: چهکار کنم؟ هر چه امام رضا (علیهالسلام) فرموده ما همان را میخوانیم.
پرسش: نه، منظور از آبان شروع کنیم که ماه همین الآن است؟
پاسخ: قبلاً گفتیم دیگر، بهار را گفتیم، حالا تابستان. بله، هر چه امام رضا (علیهالسلام) بگوید چشم دیگر.
علامتهای سهگانه دیابت و راههای افزایش طول عمر با عافیت
خب، حالا مؤمنان، حالا مؤمنان، دیگر چه مؤمنان؟ «وَ یُکْثَرُ فِیهِ مِزَاجُ الشَّرَابِ»؛ زیاد میشود در ماه تموز «مزاج» انسان نوشیدنی بشود. بعضی نسخهها مثل نسخه مستدرک دارد: «وَ یُکْسَرُ»؛ شکسته میشود «مزاج» نوشیدن.
بعضیها پرنوشی دارند، پرعرقی، پرادراری؛ این سه تا علامت چیست؟ علامت «دیابت» است: پرنوشی، یعنی پارچپارچ آب میخورد؛ پرعرقی، عرقریزش فراوان دارد با اینکه اصلاً ورزش نکرده، همینجور راحت نشسته ولی شرشر عرق میریزد، حتی منهای بیست درجه صفر زمستان. پس پرنوشی، عرقریزش فراوان در شرایط عادیها، و همچنین پرادراری؛ این سه تا هر که داشته باشد علامت چیست؟
«دیابت» دارد. حالا باید ببینی این قند خونش نوع یک است، قند خون بیمزه است؛ یا نوع دو است، قند خون شیرین است؛ یا نوع سه است، قند خون استرسی؛ یا نوع چهار است، مربوط به نوامیس میشود، مثلاً قند خون حاملگی. درست شد آقا؟
حالا باید دیابتش را درست کند؛ باید قندش را کاهش بدهی که الکی پارچپارچ آب نخورد. مثل یک گیاهی که زیاد پای ریشهاش آب بدهی، خب میپوسد، این درخت خشک میشود؛ کنایه از چیست؟ کنایه این است که از عمرت کوتاه میشود، زود میمیری.
حالا عمر طولانی باعافیت داشته باشی که ضریب بهرهوری از اعضا و جوارحت هم بالا برود، هم خیرت به خودت برسد هم خیرت به دیگران. چند چیز عمر را طولانی میکند: یکیاش چیست؟ صدقه است. یکیاش چیست؟ «صله ارحام». یکیاش چیست؟ احسان به والدین. یکی دیگر چیست؟ توکل بر الله، توسل به ربوبیت الله، زیارت و توسل چهارده معصوم، اطاعت و تبعیت ﴿أُوْلِي الأَمْرِ﴾[7] که دوازده امام معصوم است.
حالا مباحثه ما، یکیاش چیست؟ حفظ سلامت تن و روان و روح؛ باید مواظب باشی، بحث حفاظت شخصی. لذا در روایات شیعه دارد: میخواهی عمرت طولانی بشود، غذای مانده نخور؛ فرمایش امام صادق.
میخواهی عمرت طولانی بشود، دهنت هم خراب نشود، عسل طبیعی بجو، عناب رسیده بجو؛ هم عمرت را طولانی میکند، هم نمیگذارد عاج دندان و مینای دندان بپوسد. نه اینکه بچههای حالا هنوز مدرسه ابتدایی نرفته، در خانه است، دندانهایش کوخی است! از بس آبنبات چوبی، از بس قند، پولکی اصفهان، فلان میجوند؛ سوهان قم.
پرسش: البته بیشتر به خاطر این قطرههای آهنی که میدهند به بچهها...
پاسخ: آن هم هست، بله، آن هم به دندانها بخورد سیاه میکند، سوراخ میکند.
پرسش: قرص آهن خراب میکند؟
پاسخ: بله، گرسنه هم بخورند ضرر دارد برای کبد، با لبنیات بخورند مسمومیت غذایی میآورد. حالا خواستم بگویم مقصر کیست؟ خودش است، که نسبت به خودش یا نسبت به زن و بچهاش غافل است.
پرسش: بچههایی که دندانهایشان ناقص درمیآید و کجوکلوله است؟
پاسخ: اینجا ببرد جراحی «ارتودنسی»، پیش یک متخصص دندان، دکتر علیرضا طیبها، استاد دانشگاه فردوسی.
پرسش: علتش چیست؟
پاسخ: این ژنتیکی است؛ گاهی هم علتش فیزیکی است، مثلاً هی قاشق، هی چنگال، هی خودکار... دیدی بچه هی با دندانش بازی میکند؟ دندانها کجوکلوله میشود.
پرسش: پستانک هم هست؟
پاسخ: پستانک هم هست، پستانکی که خشک باشد؛ یا اینهایی که لیسک پلاستیکی میخواهند دندانشان را بخارانند، خارک. خب آنجا هویج زرد میتوانست دست بچهاش بدهد که لثههایش را بخاراند، که هم برای نور چشمش خوب است. اما وقتی که پلاستیک اینها میدهند، هم «دیابت» میرود بالا چون باعث کمکاری «پانکراس» یا لوزالمعده میشود، هم الآن بچهها به دنیا میآیند، در بحثهای نانو، نانوذرات پلاستیک در خونشان هست! این هم سوغات غرب و شرق.
مصرف غذاهای لطیف و زودهضم در ماه تموز
پرسش: «وتوکل فیه الأغذیة»... بله؟
پاسخ: آفرین، بله. اینجا «وَ یُکْثَرُ فِیهِ مِزَاجُ الشَّرَابِ»[8] گفتم دو جور نسخه است: بنابر نسخه آن بزرگوار، «بحارالانوار»، اینجوری است؛ بنابر نسخه این بزرگوار، «مستدرک الوسائل»، «یُکْسر»[9] با سین است. خب.
«وَ تُؤْکَلُ فِیهِ الْأَغْذِیَةُ اللَّطِیفَةُ السَّرِیعَةُ الْهَضْمِ»[10] ؛ میگوید ماه دوم تابستان، غذاهای لطیف زودهضم که مرطوب است بخور. حالا شما بنویس: انواع سوپها؛ مثلاً یک روز سوپ برنج، یک روز سوپ جو، یک روز سوپ گندم، یک روز سوپ ذرت. ماند در ذهنت؟ خب، حالا این سوپت را چطور درست کنی؟ سبزی جعفری داشته باشد، روغن زیتون داشته باشد، آب داشته باشد، آبغوره داشته باشد، بلدرچین یک دانه؛ ب﴿الْمَنَّ وَ السَّلْوَى﴾[11] [12] .
حالا اگر قارچ خوراکی بزنی، کلسترول بد هم ندارد، «الدیال» (LDL) ندارد؛ یک کم هم قارچ خوراکی در آن میزنی.
پرسش: هویج زرد هم کلاً؟
پاسخ: هویج، بله، هویج زرد رسیده شیرین، «جزر». این بهترین سوپ است. خواستم بگویم غذای لطیف است، هم مرطوب است، برای همه سنها خوب است؛ چه بزرگسالان، کهنسال جوان، کهنسال پیر، چه کودکان و نوجوانان، چه جوانان، بالاخص میانسالان که از سیوششسالگی تا شصتسالگی است؛ آقا این بهترین شام است. دیدی انواع سوپ؟ مادرانی هم که شیر بدهند به نفعش است، شیر مادر هم زیاد میشود.
پس اینجا فرمایش امام رضا چه شد؟ «وَ تُؤْکَلُ فِیهِ»[13] ؛ «فیه» بزن به تموز، مرداد، جولای؛ و خورده شود در این ماه تموز، ماه دوم تابستان، غذاهای لطیفه «السَّرِیعَةُ الْهَضْمِ»، توضیح دادم. «کَمَا ذُکِرَ فِی حَزِیرَانَ»؛ کمااینکه ذکر کردیم که غذای لطیف بخورد در ماه اول تابستان که ماه حزیران بود؛ ایرانیها میگویند تیر، به سال میلادی میشود ژوئن.
استفاده از نوره، گلهای خوشبو و دمنوشهای مفید
«وَ یُسْتَعْمَلُ فِیهِ مِنَ النَّوْرِ»؛ به کار گرفته بشود در ماه تموز از «نور». حالا این «نور» مثل گلبرگ گل محمدی؛ یک بار دیگر کنایه باشد از براق انداختن و حذف موهای زائد؛ میشود پاکتن، میشود واجبی، میشود «نوره». در ذهنتان ماند چه گفتم؟ چون در این ماه و ماه بعد تعریق...
پرسش: حاج آقا، تموز همین تیرماه را میگویند دیگر؟ در ماه متداول، تموز...
پاسخ: مرداد است. حزیران تیر است. آنوقت چون ماهها پانزده روز با هم اختلاف دارند، بعضیهایش یک هفته؛ میخواهد یک کم از آن و یک کم از این. دیدی چه شد؟ مثل اینکه مثلاً میگویی نیسان؛ میشود از شانزدهم فروردین تا پانزدهم اردیبهشت، این ماه نیسان رومی است. ولی ما فعلاً میگوییم چه؟ اردیبهشت؛ دیگر آن پانزده روز را فاکتور میگیریم. گرفتی چه شد آقا ؟ خب.
خب، این «وَ یُسْتَعْمَلُ فِیهِ مِنَ النَّوْرِ». حالا یک یادگاری بهتان بگویم که بهترین نوشیدنیتان همین حالا چیست؛ خارج از کتابها، همین حالا که در ماه پاییز هستیم: بهترین نوشیدنیتان «ماء الفاتر» است؛ برای اینکه گلویت خشک نشود، داخل بینیات خشک نشود، هر شش ساعت یک لیوان به صورت مکیدنی.
حالا دمنوش مخلوط بخور، دمنوش مخلوط از چه؟ گلبرگ صورتیرنگ گل محمدی (اللهم صل علی محمد و آل محمد) که در انگلیسیها میگویند گل رز، به اضافه پوست دارچین (نمیخواهد پودرش کنی، پوست دارچین)، به اضافه زعفران. دمنوش خیلی باحالی است؛ وقتی بخوری فردا متوجه میشوی. حالا یک قوری که درست کردی، همه اعضای خانواده بخورند: نوک قاشق چایخوری سرگل زعفران ریختی، دو سه تا از این پوستهای دارچین در این آب جوش انداختی، گلبرگ گل محمدی هم یک قاشق مرباخوری. پانزده دقیقه این مؤمنان، این دم بکشد.
پرسش: دیگر بجوشد یا...؟
پاسخ: نه، نه، دم بکشد. خب، وقتی که این دم کشید مؤمنان، حالا میریزی در استکان؛ پررنگ میخواهی، کمرنگ میخواهی؛ مثلاً یکسوم استکان که ریختی، دوسوم دیگرش را آب جوش ولرمش. وضع جیبت خوب است؟ با عسل شیرین کن نوش جان. اینجا پودر شاخهنبات شیرین کن بخور. گرم میشوی، نیروی جوانیات هم برمیگردد! یاتاقان نمیزند.
بوییدن گلهای خوشبو و خنک و رعایت بهداشت پوست در ماه تموز
«وَ یُسْتَعْمَلُ فِیهِ مِنَ النَّوْرِ وَ الرَّیَاحِینِ الْبَارِدَةِ»؛ گلهای خوشبوی خنک. یکیاش را اینجا نوشتم: گل محمدی، که مزاجش هم معتدل است، نظیر سبزی کاسنی است، نظیر عسل طبیعی است؛ اینها «مزاج»هایش معتدل است؛ که اگرچه طب سنتی، طب مکمل، آلترناتیو، اینها مثلاً میگوید «مزاج»ش خنک است مثلاً.
خب، «وَ الرَّیَاحِینِ الْبَارِدَةِ الرَّطْبَةِ الطَّیِّبَةِ الرَّائِحَةِ»؛ که بوی خوش غیرسمی دارد؛ پس بوی خوش غیرسمی. حالا عطر طبیعی گل محمدی چه اشکال دارد هم به خودت بزنی هم جانمازت؟ سجده هم که میروی، محل سجدهات بوی عطر میدهد، اشکال ندارد. ناموست چه؟ آن گل سرخ آتشین؛ یعنی تیرز، طبیعیها! در باغچه بکار، در گلدان بکار. ناموست نفس بکشد. بعد عطرش را هم به چادرنمازش، به لباس خوابش در خانه بزند؛ در خانه، به چادرنمازش، به لباس خوابش بزند. حرفهایم یادتان نرود؛ چقدر آسان است، خرجش هم کم.
حالا این زائدهها را چه؟ گفتم هوای گرم عرقریزش زیاد میشود و رشد باکتریهای مضر، جایی که تاریک است، مرطوب است، گرم است، در بحثهای میکروبیولوژی. میکروبیولوژی جاوتز، آدلبرگ، همینجور برو تا شش تا، تا شش نفر؛ بعد دوازده تا ایرانی ترجمه کردند، همهشان هم فوقتخصص میکروبیولوژی؛ یکیاش کیست؟ آقای دکتر اطهری است، در کتاب چهارصد و خردهای برگ، اندازه حییم است، یا المنجد عربی-فارسی.
خب، حالا مؤمنان، در بحثهای چه؟ قارچها، آمیبها، ویروسها، باکتریها؛ حالا حرفم را دقت کن: باکتریهای مضر کمترند. تعدادش کمتر از باکتریهای مفید است؛ اکثر باکتریها مفیدند، بعضیهایشان مضرند. حالا بحث ما در باکتریهای مضر است: باکتریهای مضر، اینها اگر محیط تاریک باشد، اگر محیط گرم باشد، اگر محیط مرطوب باشد، سریعاً رشد و تکثیر پیدا میکنند. ماند در ذهنتان؟
خب، حالا با پاکتن، «نوره»، واجبی، سنت رسولالله چیست؟ هر پانزده روز؛ خب این میشود هر دو هفته ، زیر بغلت، پایینتنهات، کشالههای ران، موهای زائد را چهکار میکنی؟ تمیز میکنی. بعد اینکه بوی گند میگیرد از بین برود: سرکه طبیعی سیب، «خل التفاح»، دیگر آن بوی گندش هم از بین میرود. دوست داری پوست بدنت و عرقت هم خوشبو بشود؟ نصف استکان گلاب طبیعی بخور. آن «خل التفاح»، آن هم گلاب؛ این فرمایش امام رضا (علیهالسلام) را هم عمل کن: «وَ یُسْتَعْمَلُ فِیهِ مِنَ النَّوْرِ وَ الرَّیَاحِینِ الْبَارِدَةِ الرَّطْبَةِ الطَّیِّبَةِ الرَّائِحَةِ».
تدابیر ماه سوم تابستان (آب، شهریور، آگوست) و راههای دفع سموم کبدی و خونی
حالا این ماه سوم تابستان: «آبُ»؛ آب به زبان رومی، ماه سوم تابستان؛ شهریور، ایرانیها، شمسی ایرانی؛ آگوست، آگوست بنویس واوش را نخوان، حرف استثنایی حروف والی؛ آگوست هم به سال میلادی مسیحی. خب: «آبُ وَاحِدٌ وَ ثَلَاثُونَ یَوْماً فِیهِ»؛ در این ماه شهریور، آب، «تَشْتَدُّ السَّمُومُ»؛ شدید میشود، سموم انباشته میشود، شدید میشود.
در کجا و کجا؟ در دو جای بدنت مخصوصاً: یکی مؤمنان، سموم کبدی؛ خودت را باید سریع روبهراه کنی طبق فرمایش امام رضا (علیهالسلام)، که سمیت کبدی نگیری. یکی هم سموم خونی، سموم خونی. مثل چه مثلاً کلسترول بد، «الدیال» (LDL)، یا «تریگلیسرید» خون؛ یا اینکه مؤمنان در بحثهای نمک سمی خون، یعنی اوره خون، «اوریا»؛ همچنین «کراتین» خون، یعنی فسفات ازته. چون اگر این دو تا برود بالا، پایینش هم نیاوریها، دچار کمکاری کلیه و سپس تنبلی کلیه و سپس ازکارافتادگی کلیه میشوی؛ محتاج «دیالیز» میشوی، هفتهای یکی دو بار باید بروی «دیالیز».
خب، حالا فرمایش امام رضا (علیهالسلام) ببین چقدر مهم است: «آبُ وَاحِدٌ وَ ثَلَاثُونَ یَوْماً فِیهِ تَشْتَدُّ السَّمُومُ». یک کم سموم خونت را گفتم؛ سموم کبدی به آلومینیوم، به سرب، به چه، به چه، به چه، به چه. آنها همه دارو دارد! مثلاً بخواهی کلسترول بد و «تریگلیسرید»ت را بیاوری پایین، آنجا «دباء»، کدومسمای خام، کدوسبز خیاری خام، یکی با پوستش با ناهار، یکی با شام. بخواهی اوره و کراتینت را بیاوری پایین: هر شش ساعت یک لیوان آب، «ماء البارد»، یک لیوان آب جوشیده ولرم به صورت مکیدنی؛ گفتم هفده تا فایده دارد، دو تایش چیست؟ اوره و «کراتینت را میآورد پایین. بخواهی کراتینت را سریعتر بیاوری پایین، علاوه بر این دو تا، حالا عصرانه دمکرده کنگر فرنگی یا آرتیشو، کراتینت را میآورد پایین، کلیههایت را هم فعال میکند.
پیشگیری و درمان زکام شبانه و اصلاح مزاج در ماه آب (شهریور)
خب، حالا بیاییم سر یکی بعدی فرمایش آقا: «وَ یَهِیجُ الزُّکَامُ بِاللَّیْلِ». ببین در تابستان، در پیک بار نور خورشید، خب، بدون اینکه صورتت را پوشش بدهی که نور مستقیم آفتاب در صورتت نخورد، مثلاً ساعت ده صبح تا دوی بعدازظهر، این پیک بار نور خورشید است؛ خب، اگر این را مانع نشوی، هم آفتابسوختگی میگیری و ماءالوجهت از بین میرود، لایه بشره، مالپیگی تخریب میشود؛ و هم اینکه سردردهای میگرنیات تشدید میشود که درد میآید تا پشت کره چشمت.
حالا مباحثه ما، مباحثه ما چیست مؤمنان؟ «زکام» میگیری. در جای دیگر در رساله ذهبیه، امام رضا (علیهالسلام) فرموده است: برای اینکه «زکام» در زمستان نگیری[14] ، عسل بخور؛ برای اینکه «زکام» در تابستان نگیری، خیار بخور[15] . خیارها! حالا اینجوری گاز بزنی بخوری مثلاً خوشت نمیآید، خیار بوتهایها که کلهاش تلخ است، پایه انسولین گیاهی دارد؛ خب، حالا این را رندهاش کن، قاطی این دوغت کن، قاطی این ماست شیرین طبیعیات کن، بخور، بگذار قبل از ناهار. زمستان عسلت را بگذار قبل از صبحانه، یک قاشق مرباخوری مکیدنی بخور؛ امام رضا(علیهالسلام) در رساله ذهبیه فرموده ضد «زکام» است.
خب، الآن تابستانیم دیگر، درست است؟ آن هم ماه سوم تابستان. میگوید آقا در شب تهییج میشود بدنت و دچار «زکام» میشوی: «وَ یَهِیجُ الزُّکَامُ بِاللَّیْلِ»[16] . خب دارویش را هم برایت گفتم: شما این ماستخیارت را یا آبدوغخیارت را قبل از شام بخور، بعد از شام بخور. وضع جیبت خوب است؟ صبح اول طلوع آفتاب، پگاه، یک قاشق مرباخوری عسل را مکیدنی بخور با یک لیوان آب چه؟ سرد عادی، تابستان است دیگر، «ماء البارد». دعایش را به جان امام رضا کن.
«وَ تَهُبُّ الشَّمَالُ»؛ میوزد بادهای شمالی. اینها در بحثهای هواشناسی است و جغرافیای طبیعی که ایران چهار فصل سال است؛ هم نقشه استراتژیک هواشناسی است، هم نقشه استراتژیک در علوم سیاسی و دانش استراتژیک سوقالجیشی. «وَ تَهُبُّ الشَّمَالُ»، این هم بحثهای هواشناسی در جغرافیای طبیعی؛ یک مثال به ایران زدم.
اصلاح مزاج با تبرید و ترطیب و درمان گرمازدگی در ماه آب (شهریور)
«وَ یَصْلُحُ الْمِزَاجُ بِالتَّبْرِیدِ وَ التَّرْطِیبِ»؛ میتوانی اصلاح «مزاج» خودت کنی با «تبرید»، یعنی خنک کردن خودت، «وَ التَّرْطِیبِ»، با مرطوب کردن.
ببین، مثلاً پیادهروی اربعین حسینی، ببین چند تا خیمه که رفتی یا چند تا ستون، حالا میروی در سایه؛ با این چیزهایی هست که میروی سلمانی، آبپاشها، میروی سلمانی؛ وضع جیبت توپری بود، گلاب طبیعی خنک بزن به این بنده خدای گرمازده؛ جگرش حال میآید. خیلی گرمازدگیاش شدید بود، یک قالب یخ بینداز در این وان؛ وانهایی هست در آن فانتا مانتا نمیدانم چیچی، دوغ میزنند؛ حالا شما یک وان داشته باش، یک قالب یخ در آن بینداز. حالا هر مسافری که رد میشود گرمازدگیاش شدید است، این با همین لباسهایش، فقط کفشش را دربیاورد، پاهایش رو به بیرون، پاهایش را بشوید، در همین آب خنک دراز میکشد تا گردن؛ بیست دقیقه نمیشود، خنک میشود، گرمازدگیاش خوب میشود.
بعد یک شربت خنک گل بیدمشک یا گل بهارنارنج به او بده؛ دوباره میتواند چند تا ستون پیادهروی کند. باز برنداری چای به او بدهی، یا قهوه یا نسکافه؛ حالش بدتر میشود، میمیرد.
نوشیدن شیر تازه و پرهیز از جماع، مسهل و ورزش سنگین در ماه آب
این هم مؤمنان: «وَ یَصْلُحُ الْمِزَاجُ بِالتَّبْرِیدِ وَ التَّرْطِیبِ وَ یَنْفَعُ فِیهِ شُرْبُ اللَّبَنِ الرَّائِبِ»؛ شیر تازه دوشیدهشده از گاو سالمی که بیماری برفکی ندارد، بیماری جنون گاوی ندارد، پستان گاو هم زخمی نیست که «تب مالت» بگیری. حالا شیر تازه دوشیدهشده گاو را هم نوش جان کن.
حالا در عراق، در خوزستان جاموس است، گاومیش؛ در آمریکا بوفالو. پس شیر تازه گاو یا گاومیش، به شرطی که این حیوان جنون گاوی، بیماریهای دیگر نداشته باشد، پستان گاو هم زخمی نباشد که «تب مالت» نگیری؛ به این چند تا شرط. حالا امام رضا فرموده است: «وَ یَنْفَعُ فِیهِ»، در این ماه آب که شهریور است، که آگوست است، «شُرْبُ اللَّبَنِ الرَّائِبِ»، توضیح دادم.
«وَ یُجْتَنَبُ فِیهِ الْجِمَاعُ»؛ این دیگر خیلی سخت است برای مردم، ولی چهکار کنم باید بگویم! در ماه آب که ماه شهریور است، که ماه آگوست است، برای رضای خودت و بقای سلامتیات که طول عمرت کوتاه نشود، «جماع» تعطیل! چطور در ماه رمضان، در روز ماه رمضان «جماع» تعطیل، با اینکه حلال تو بود دیگر، ازدواج شرعی... حالا اینجا هم برای بقای سلامتیات یاد بگیر از بوعلی سینا که در قانونش میگوید. ابوعلی سینا هم در قانونش میگوید، کتاب قانون. خب، حالا اینجا امام رضا (علیهالسلام) دارد میگوید در ماه شهریور «وَ یُجْتَنَبُ فِیهِ الْجِمَاعُ».
دیدید مؤمنان وقتی آدم با معصوم نباشد، میرود جاده خاکی؟ به دست خودش گور خودش را هم میکند؛ سلامتیاش مختل میشود، عمرش کوتاه میشود، اوه، هزار و یک بدبختی به سراغش میآید: یکیاش «ایدز» است یا «اچآیوی» (HIV) فعال است، یکیاش «هپاتیت بی» ویروسی است، یکیاش زخم «سیفلیس» است، یکیاش بیماری عفونی «سوزاک» است؛ یک ذره گفتم، تا چه برسد به آسیبهای اجتماعی، اوه! خب میدانی در بحث حکم دین، کسی که زنای با «محارم» کند، اعدام است، حکمش اعدام است، حتی اگر توبهاش هم قبول بشود، اما در دنیا حکمش اعدام است. دیدی بدبختی دنیا و آخرت به سراغش میآید؟ پس هر چه زودتر لات و لوتهای داخل و خارج کشور، منطقه و جهان، ببین، زودتر «توبه نصوح» کن به نفع خودت است. دین محتاج لات و لوتها نیست، کشور هم محتاج اینها نیست؛ پس به فکر بقای سلامتی خودت باش، دست از الواطی بردار، حرف امام رضا (علیهالسلام) را گوش بده: «وَ یُجْتَنَبُ فِیهِ الْجِمَاعُ».
«وَ الْمُسْهِلُ»؛ ماه سوم تابستان که نباید «مسهل» بخوری، مثل سیلاکس، مثل سنالاکس؛ چون «کولیت» روده میگیری، مشکل انتهایی روده کوچک میگیری، همچنین «آیبیاس» (IBS) نوع دو میگیری. پس ماه سوم تابستان که ماه شهریور است، آب، آگوست، «مسهل» نباید بخوری.
«وَ یُقَلُّ مِنَ الرِّیَاضَةِ»؛ ورزشهای سنگین نکن. ورزش سبک هوازی، آن هم به مقدار کم؛ مثلاً پیادهروی آرام در سطح مستوی بیست دقیقه بیشتر نشود؛ مثلاً شنا کردن در عمق آب... در عمق کم آب، مثل آب استخر، برکه، اینها که سالم باشد آبش، در عمق کم شنا کردن، نه اعماق عمیق، نه؛ مثلاً دوچرخهسواری آرام در سطح مستوی در هوای پاک تمیز، صبح زود یا آخر شب.
پس ببین امام رضا میفرماید ماه سوم تابستان: «وَ یُقَلُّ مِنَ الرِّیَاضَةِ»؛ کم کن ورزشهای سبکت را، ورزش سنگین که هیچ نباید انجام بدهی.
«وَ یُشَمُّ مِنَ الرَّیَاحِینِ الْبَارِدَةِ»؛ استشمام کن بوی خوش گلهای غیر سمی خنک مثل گل محمدی.