« فهرست دروس
درس طب استاد سیدحسن ضیائی

1405/08/17

بسم الله الرحمن الرحیم

 بررسی مفهوم جسد و جایگاه آن در نظام سلامت از دیدگاه امام رضا (علیه‌السلام)/ابعاد وجودی انسان و ارتباط آن با سلامت جسم در روایات/طب اسلامی

 

موضوع: طب اسلامی/ابعاد وجودی انسان و ارتباط آن با سلامت جسم در روایات/ بررسی مفهوم جسد و جایگاه آن در نظام سلامت از دیدگاه امام رضا (علیه‌السلام)

 

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

 

جایگاه جسد در طب الرضا و مقایسه آن با زمین پاکیزه

مباحث ما در «طب المعصومین» بر اساس کتاب شریف «جامع احادیث الشیعه»، تألیف و تحقیق آیت‌الله مرحوم معزی ملایری، تحت اشراف حضرت آیت‌الله العظمی بروجردیِ قم—أعلی الله مقامه الشریف—سی‌ویک جلدی، جلد بیست‌وهشتم، صفحه ششصد، باب صد و چهل و نهم:

«بَابُ مَا وَرَدَ فِي أَكْلِ مَا يُنَاسِبُ وَ يُفِيدُ لِلْبَدَنِ فِي كُلِّ شَهْرٍ»[1]

ببینید، چاپخانه اشتباه نوشته است؛ این «للبدن» غلط است، باید بنویسید: «للجسد». «للجسد»؛ یعنی جسم زنده انسان. «فِي كُلِّ شَهْر»ٍ؛ در هر ماهی از ماه‌های سال چطور بخورید، چطور بیاشامید، چه بخورید، چه نخورید، بر طبق فرمایش امام رضا (علیه‌السلام).

 

من اول چند خط از فرمایش امام رضا را بخوانم که خود آقا لفظ جسد را آورده‌اند؛ بعد اینجا چاپخانه اشتباهی نوشته است «للبدن»، نه، اینجا باید بنویسد: «للجسد».

این روایت چندین سند دارد؛ هم در جامع احادیث الشیعه است که سندش را گفتم: جلد بیست‌وهشتم، صفحه ششصد، باب صد و چهل و نهم، روایت اول به «شماره مسلسل» چهل‌وسه‌هزار و دویست و پنجاه و هفت.

 

سند دومش: مستدرک الوسائل محدث نوری، جلد شانزدهم، صفحه چهارصد و پنجاه و پنج، حدیث بیست‌هزار و پانصد و سی و چهار.[2]

 

سند سوم:—بحارالانوار، چاپ بیروتی جدید، جلد پنجاه‌ونهم، صفحه سیصد و ده—این هم سند سوم[3] .

 

پرسش: مستدرک چی؟

پاسخ: مستدرک، جلد شانزدهم، صفحه چهارصد و پنجاه و پنج، حدیث بیست‌هزار و پانصد و سی و چهار.

سند چهارم: «رساله ذهبیه»[4] امام رضا (علیه‌السلام) است. دو تا چاپ هست: یکی‌اش صفحه سیزده است، چاپ دیگر صفحه هفده است.

سی شرح در جهان اسلام عربی، فارسی خورده است. در نسخ خطی آستان قدس رضوی هم، حرم مطهر، مشهد مقدس، کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی، هفت نسخه، هفت نسخه خطی از رساله ذهبیه داریم.

 

حالا ببینیم آقا چه فرموده‌اند: «الرسالة الذهبیة»[5] ، رساله طلایی، در بحث خورد و خوراک و آشامیدنی در تک‌تک ماه‌های سال؛ «و المذهّبة»، که به آب طلا فرمایشات حضرت را نوشتند، به دستور همان هارون‌الرشید و خلیفه عباسی و آن یکی دیگر مأمون، مأمون؛ «و المهذّبة»، «لأبی الحسن علی بن موسی الرضا (علیهماالصلاة‌و‌السلام)»، که امام هشتم، امام معصوم، علی بن موسی، حضرت علی فرزند امام موسی کاظم، درود خداوند بر این پدر و پسر.

حالا امام رضا چه فرموده است؟ ببینید:

«إِنَّ الْجَسَدَ» دیدید چه شد؟ پس آن تیتری که در باب صد و چهل و نه بود، گفت: «باب ما ورد فی اکل ما یناسب و یفید للبدن فی کل شهر»، این «للبدن» غلط است. باید چه بنویسید؟ «للجسد». حالا توضیح می‌دهم‌ها، فعلاً یک چند خط بخوانم.

 

حضرت می‌فرماید: «إِنَّ الْجَسَدَ»[6] [7] [8] ؛ جسم زنده انسان یعنی جسد. تحقیقاً جسم زنده انسان به منزله چیست؟ به منزله یک زمین حاصلخیز پاکیزه است؛ به منزله یک زمین حاصلخیز پاکیزه است:

«إِنَّ الْجَسَدَ بِمَنْزِلَةِ الْأَرْضِ الطَّيِّبَةِ، بِمَنْزِلَةِ الْأَرْضِ الطَّيِّبَةِمَتَى تُعُوهِدَتْ بِالْعِمَارَةِ وَ السَّقْيِ»؛ زمانی که پیمان بسته شده به آبادانی و سیرابی چنین زمینی، به‌گونه‌ای که: «مِنْ حَيْثُ لَا تَزْدَادُ فِي الْمَاء»ِ؛ زیادی آب ندهید که خاک حاصلخیز شسته نشود، ریشه گیاهان هم نپوسد، «فَتَغْرَقَ»، که گیاهان غرق شوند؛ «وَ لَا يُنْقَصُ مِنْهُ»، و نه آن‌قدر کم آبیاری کنید، «فَتَعْطَشَ»، که زمین تشنه بشود تا چه برسد گیاه، که زرد بشود و خشک بشود.

 

«دَامَتْ»، حالا که آب را به اندازه دادید به این خاک حاصلخیزی که در آن زراعت شده یا باغبانی می‌شود، حالا: «دَامَتْ عِمَارَتُهَا وَ كَثُرَ رَيْعُهَا وَ زَكَا زَرْعُهَا».

حالا استمرار پیدا می‌کند، ادامه دارد آبادانی چنین زمین حاصلخیز پاکیزه‌ای، و باعث افزایش کشت می‌شود، «وَ كَثُرَ رَيْعُهَا»، و باعث افزایش کشت می‌شود در هکتار، برداشتت بیشتر است؛ «وَ زَكَا زَرْعُهَا»، و باعث نمو، نمو و رشد زراعت می‌شود در این زمین حاصلخیز پاکیزه.

«وَ إِنْ تُغُوفِلَ عَنْهَا»؛ اگر غفلت بشود از این زمین حاصلخیز پاکیزه، فَسَدَتْ، این زمین فاسد می‌شود. همین‌جور مثل سیل آب بدهید، خاک حاصلخیزش را که می‌برد، این که هیچ؛ بعد درخت‌ها که از ریشه درمی‌آیند، این زراعت‌ها که بماند، همان‌جور مثل پر کاه روی سیل دارد می‌رود؛ یعنی طرف سود نکرده‌ها، اصل سرمایه‌اش هم دارد می‌بیند می‌رود. درست شد آقا؟ خب.

 

«وَ لَمْ يَنْبُتْ فِيهَا الْعُشْبُ»؛ و هرگز نمی‌روید در این زمین حاصلخیز پاکیزه، «العشب» یعنی گیاه تازه، علف تازه. علف تازه برای دامت، گیاه تازه برای خورد و خوراکت. دیدید؟ وقتی زمین حاصلخیز پاکیزه فاسد شد، دیگر هیچ گیاه تازه‌ای، هیچ علف تازه‌ای از آن نمی‌روید. بحث قحطی پیش می‌آید دیگر، درست است مؤمنان؟ خب.

می‌دانید امنیت غذایی چقدر مهم است؟ در بحث امنیت در یک کشور، در یک شهر، در یک استان، امنیت غذایی خیلی مهم است. حالا آنجا با دامداری‌اش، خوراک دامش، تا چه برسد انسان‌ها و خوراک و غذاهایشان، سبزیجاتشان، میوه‌جاتشان، خیلی چیزها. انواع پوشش‌ها، پوشش‌ها؛ مثلاً لباس‌های نخی، کنفی، پنبه‌ای، کتانی؛ خب گیاه است دیگر. درست شد خب.

 

پرسش: گیاه و علف با هم فرق دارند؟

پاسخ: بله، فرق دارند دیگر. آن گیاه‌های خورد و خوراکی است؛ مثل سبزیجات تازه، مثل میوه‌جات، مثل حبوبات، مثل میوه‌های جالیزی: بادمجان، کدو، سیب‌زمینی، پیاز، همین‌طور برو که می‌روی، زنجبیل، غده‌های زیرزمینی و چیزهای دیگر. ببینید، اینجا برای علوفه دام است؛ اگر مرتع خشک باشد خشکسالی می‌شود دیگر؛ هفت سال باران نیامد، چه بلایی به سر خراسان آمد؟ خب. خیلی چاه‌های عمیقتان به خاک خورد، اما به اذن خدا خراسانی‌ها زنده‌اند.

 

پس: «وَ لَمْ يَنْبُتْ فِيهَا الْعُشْبُ»؛ هرگز نمی‌روید در این زمینی که فاسد شد. به سیلاب فاسد شد، به آبیاری غرقابی فاسد شد، یک مشت علف هرز درآمد؛ آخر بابا این چه طرز آب دادن است؟ خب می‌توانستید آبیاری قطره‌ای بکنید یا آبیاری بارانی بکنید؛ هم آب کمتر مصرف می‌شود، چون خراسان چیست؟ خشک و نیمه‌خشک است.

 

«فَالْجَسَدُ بِهَذِهِ الْمَنْزِلَةِ».دیدید؟ دوباره امام رضا تکرار کرد، واژه چه را؟ جسد. حتماً یادتان نرود. پس آن متنی که تیتر زده، چاپخانه اشتباه زده است که نوشته: «یفید للبدن فی کل شهر»[9] ، این «للبدن» غلط است؛ باید بگوید: «یفید للجسد فی کل شهر». بابا امام رضا صریح می‌گوید جسد، دو بار هم می‌گوید. دو تا گوش هم دارید، حرف حق را بشنوید. حالا برایتان توضیح می‌دهم که فرمایش آقا درست است. یک کم صبر کنید.

 

جایگاه طب المعصومین، اسناد رساله ذهبیه و ارکان چهارگانه طب روایی

پس جسد انسان، یعنی جسم زنده انسان، بِهَذِهِ الْمَنْزِلَةِ. الف و لام «المنزله»، الف و لام چیست؟ «معهود ذکری» است؛ چون خود آقا بالا فرمود: إِنَّ الْجَسَدَ بِمَنْزِلَةِ الْأَرْضِ الطَّيِّبَةِ[10] [11] [12] . می‌گوید: جسد انسان به منزله چیست؟ زمین حاصلخیز پاکیزه است؛ طیبه، پاکیزه است. پس تو نباید نخاله بریزی؛ یکی نمی‌دانم بطری پلاستیکی می‌اندازد، یکی مشمع می‌اندازد، چه کارهایی، یکی لاستیک ماشین می‌اندازد، با این کارها فاتحه طبیعت را خواندند.

 

به تدبیر علم دارید به کشاورزی، علم دارید به آبیاری، علم دارید به اکولوژی، محیط‌شناسی، علم دارید به ریخت‌شناسی گیاهی یا مورفولوژی، علم دارید به پی‌اچ خاک زراعی از حیث اسیدی و بازی... چرا؟

چون می‌خواهید در هکتار بهترین محصول را برداشت کنید: کاشت و داشت و برداشت؛ بهترین محصول، که اصل سرمایه‌ات حفظ بشود، ارزش افزوده سرمایه‌ات هم به سود حلال باشد، با معاملات شرعی که انجام می‌دهید. درست شد آقا؟ خب.

و به تدبیرحالا بیا سر چه؟ امنیت غذایی خودت و زن و بچه‌ات، امنیت غذایی خانواده و فامیلت، امنیت غذایی شهری، استانی، کشوری؛ امنیت غذایی، خب.

 

«وَ بِالتَّدْبِيرِ فِي الْأَغْذِيَةِ وَ الْأَشْرِبَةِ»؛ در خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها تدبیر داشته باشید، «يَصْلُحُ وَ يَصِحُّ»؛ هم جسدت اصلاح می‌شود، فساد در آن راه ندارد، و هم «یصحّ»، سلامت تن داری؛ وَ تَزْكُو الْعَافِيَةُ فِيهِ؛ عافیت روانی، یعنی بهداشت روانی، تعادل روانی و امنیت روانی‌ات هم در جسد سالمت است، در جسم زنده سالمت است.

خب، آن در ذهنتان، چه می‌گویم؟ کاشت و داشت و برداشت؛ کاشت، داشت، برداشت؛ این سه واژه در مهندسی کشاورزی است، خب.

 

فَتَزْكُو الْعَافِيَةُ فِيهِ؛ «فیه» می‌خورد به چه؟ «فیه» می‌خورد به این جسد؛ یعنی جسم زنده انسان.

«إِلَى أَنْ قَالَ»؛ تا آنجا که حضرت امام رضا فرمودند. این تکه روایت «مقطوعة الوسط» است که بعد دوازده ماه سال را به اسم‌های رومی می‌گوید، که به این درباری‌ها، هارون‌الرشید و مأمون، خلیفه عباسی برنخورد؛ چون با رومی‌ها ایاق بودند، جفت بودند.

نظیر این غربی‌ها هستند در ایران، غرب‌زده‌ها؛ روشنفکر غرب‌زده، ایاق و دوست صمیمی با آمریکا و اسرائیل. حالا برای اینکه به تیپ این‌ها هم برنخورد، حالا می‌گوید: «یا امیرالمؤمنین»، مثلاً به این مأمون، از باب «تقیه» می‌گوید؛ از آن‌ور بداند که این هارون‌الرشید و این مأمون، خلیفه عباسی، عادل نیستند، فسق و فجور دارند.

خب، حالا مؤمنان من همین واژه جسد را توضیح بدهم که چرا این‌قدر تأکید کردم در آن متن تیتر را بنویس: «للجسد»، طبق فرمایش امام رضا، که دو بار فرمود: «جسد». خب.

 

ببینید مؤمنان، چه شیعه باشیم، چه سنی، چه انقلابی، چه ضد انقلابی، همه می‌دانیم که پیغمبر اکرم فرمودند بعد از اینکه شهید شدم و رحلت پیدا کردم، دو شیء گرانبها در میان شما می‌گذارم: یکی «کتاب‌الله»[13] ، یکی هم «عترتی»؛ «مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا أَبَداً»، هرگز گمراه نمی‌شوید. همین را قشنگ برایتان توضیح بدهم.

خب، این «ثقلین» «کتاب‌الله و عترتی». از اهل تسنن، «حدیث ثقلین» چهل و یک سند دارد؛ از شیعیان، سی و نه سند.

از شش‌هزار و ششصد و خورده‌ای آیه قرآن که داریم، صد و پنجاه آیه قرآن در علوم پزشکی است. از چندین میلیون حدیث و روایت که از چهارده معصوم داریم، نود هزار حدیث و روایت از که داریم؟ از چهارده معصوم داریم که در علوم پزشکی و پیراپزشکی است.

کتاب‌هایی که می‌خواهید تحقیق و پژوهش کنیدها: مثل بحار علامه مجلسی، چاپ اسلامیه جلد شصت و ششم، چاپ بیروتی جلد شصت و سوم، بحث‌های علوم پزشکی.

از «وسائل الشیعه»، چاپ اسلامیه تهران، جلد شانزدهم؛ از «مستدرک محدث نوری»، جلد شانزدهم؛ از «جواهر الکلام» محمدحسن نجفی، که امام خمینی فرمود «فقه جواهری» در حوزه‌ها حفظ بشود، «جواهر الکلام» جلد پانزدهم، بحث «اطعمه و اشربه».

«مرآة الکمال» فقیه و محدث مامقانی، که در کتاب «علم رجال» هم کتاب دارد، «زبدة المقال»، حالا «مرآة الکمال» سه جلد است، جلد دومش بحث «اطعمه و اشربه».

«طب النبی» ابوالعباس مستغفری، که صد و هفتاد تا از روایاتش هم حتی از اهل تسنن است، مال ابوالعباس مستغفری؛ یا «طب الامام علی»، از محسن عقیل، شیمیدان، ترجمه دکتر خرسندین؛ یا طب الامام الصادق (علیه‌السلام)؛ یا «طب الامام الکاظم (علیه‌السلام)»—این‌همه کتاب‌هاها—یا «طب المعصومین» که پنج سال برای تقویت جبهه مقاومت این گوینده توضیح داد، شد هفتصد جلسه.

دکتر لبیب بیضون، مایجستیر دانشگاه دمشق، هشتاد سال قبل مرحوم شدند، استادتمام فیزیک بوده، شیعه اثنی‌عشری بوده. یا الان که چند سال است دارم می‌خوانم، یک سال دیگر هم باید بخوانم، چیست؟ «جامع احادیث الشیعه»، آیت‌الله معزی ملایری، جلد چندم؟ بیست و هشتم. هنوز هم هست... حالا قربان امام رضا بروم، ذکر خیر امام رضا کردم. خب.

یگانه اعتماد و تکیه‌گاهتان الله است، درود بر شما چون جزء مؤمنین هستید: «و علیه فلیتوکل المؤمنون» و ﴿ عَلَيْهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ ﴾[14] ؛ این یک آفرینتان.

آفرین دومتان چیست؟ توسل به ربوبیت الله دارید؛ یعنی پایتان را جای پای چهارده معصوم می‌گذارید، که معصوم توسل به ربوبیت الله دارد، آفرین.

در دعای کمیل: «وَ تَوَسَّلْتُ إِلَيْكَ ِبرُبُوبِيَّتِكَ»[15] . آفرین سومت چیست؟ چه مجاور امام رضا (علیه‌السلام)، چه همسایه امام رضا (علیه‌السلام)، چه زائر امام رضا (علیه‌السلام) هستید، زیارت امام رضا می‌کنید، توسل به امام رضا (علیه‌السلام)، آفرین، این هم آفرین سوم. آفرین چهارم چیست باید بگیرید؟ چه حوزه‌های علمیه، چه دانشگاه‌ها، چه یازده هزار شرکت‌های دانش‌بنیان، ببینید، سؤال علمی‌ات را، مجهول علمی‌ات را از مافوق صحیح بپرس که معصوم است، تا این آفرین چهارم را بگیرید؛ یعنی به این آیه قرآن عمل کنید: ﴿فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ﴾.[16]

 

پس وقتی رفتید حرم امام رضا (علیه‌السلام)، زیارت کردید، توسل هم کردید. الان قرن بیست و یکم میلادی است، قرن تحقیقات و پژوهش است؛ حالا از صحن امام رضا (علیه‌السلام) بیا بیرون، همین‌که به دارالحجه رسیدی، آنجا نوشته: کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی. وارد کتابخانه که شدید، دست راستت راهرو، نوشته: مرکز نسخ خطی آستان قدس رضوی.

حالا حرفم را دقت کنید: بیش از صد و پانزده هزار نسخه خطی داریم؛ از این تعداد، چهار هزار نسخه خطی در علوم پزشکی و پیراپزشکی است؛ از این تعداد، هفت نسخه خطی «رساله ذهبیه» امام رضا (علیه‌السلام) است، که معروف به «طب الرضا» است، که در جهان اسلام از عرب و عجم تا حالا که با شما صحبت می‌کنم، سی تا شرح عربی و فارسی برایش خورده شده است. این مقدمه در ذهنتان باشد، دیگر کسی پیدا نشود در حوزه و دانشگاه بگوید اسلام پزشکی ندارد! ببینید، الکی حرف نزنید، سؤال کن، یک کم هم نگاه کن.

 

حالا ببینید مؤمنان، وقتی‌که طبق فرمایش رسول‌الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌و‌سلم)، ما انسان مسلمانیم دیگر، چه شیعه، چه سنی، چه انقلابی، چه ضد انقلابی، انسان مسلمانی یا نه؟ خب پیغمبرت فرموده به «ثقلین» مراجعه کنید. حالا که به ثقلین مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم «طب المعصومین» بر چهار پایه استوار است:

 

یکی‌اش چیست؟ «الْحِمْيَةُ رَأْسُ كُلِّ دَوَاءٍ»[17] ؛ این هفت سند در کتب شیعه دارد؛ یعنی پرهیز صحیح.

دوم: «الْوِقَاية»؛ یعنی پیشگیری صحیح.

سوم: «الْعِلَاج»؛ تشخیص صحیح و درمان به‌موقع؛ ولی اگر ناپرهیزی بکنید، بیماری‌ات برمی‌گردد.

سوم—: «الشِّفَاء»؛ درمان به‌گونه‌ای که تا آخر عمر بیماری‌ات برنمی‌گردد. پس «طب المعصومین» بر چهار پایه استوار است.

 

ابعاد وجودی انسان زنده در دنیا: تحلیل ساختار جسد، وجه و بدن

حالا به کتاب و سنت که مراجعه می‌کنیم، می‌بینیم انسان زنده در دنیا، انسان زنده چهار جزء دارد: انسان زنده در دنیا...

به حرفم دقت کنید، یک چیزی می‌خواهم بگویم. ببینید، می‌خواهم بگویم وقتی‌که با «کتاب‌الله و عترتی»[18] باشیم، هم در زمانی، هم لب مرز دانشی، هم جلوتر از مرز دانشی. حالا در بحث پزشکی‌مان برویم: مثلاً «طب سنتی» یا «طب مکمل»، «آلترناتیو»، با سابقه هفت‌هزارساله‌اش، از طب یونانی و طب چینی و طب هندی و طب ایران باستان تا دانشگاه جندی‌شاپور ساسانیان، خب، در طب سنتی یا طب مکمل، آلترناتیو، می‌گویند انسان دو جزء دارد: یکی جسم دارد، یکی روح دارد. خوب می‌گویند، ولی کم می‌گویند.

 

در پزشکی جدید با سابقه چهارصد و پنجاه ساله‌اش، بعد از انقلاب صنعتی بریتانیا، در ایران بعد از فروپاشی دانشگاه امیرکبیر—امیرکبیر را شهید کردند در حمام فین کاشان، دانشگاهش هم که از بین رفت—و تأسیس دانشکده علوم پزشکی تهران، صد و سی و چهار سال سابقه دارد. این پزشکی جدید چه می‌گوید؟ دو جور حرف زده‌اند: بعضی‌هایشان می‌گویند انسان، جسم و روان است؛ بعضی‌هایشان می‌گویند انسان، بدن و روان است؛ بدن و روان است. این‌ها هم خوب می‌گویند، ولی کم می‌گویند.

 

حالا وقتی‌که شما به این دو تا مراجعه می‌کنید، «کتاب‌الله و عترتی»، هم در زمانی، هم لب مرز دانشی، هم جلوتری. من می‌خواهم یک کم برایتان بگویم، خوشحال باشید با چهارده معصوم. نیازمند نباشید! در پزشکی همیشه در ترجمه نباشید.

در صنعت همیشه در «مهندسی معکوس» نباشید. یک کم سؤال از مافوقِ صحیح بکنید که معصوم است، و از زمان بروید جلو، و غرب و شرق مجبور بشود فارسی، عربی یاد بگیرد، سؤال‌های علمی‌اش را، مجهولات علمی‌اش را از شما بچه‌مثبت‌های ولایی بپرسد. خب.

ببینید، آنجا چه نوشتم؟ «انسان زنده در دنیا». خب، حالا انسان زنده در دنیا این چهار جزء دارد:

جزء اول: «جسد» است. عرب و عجم اشتباهشان چیست؟ جسد را به معنای لاشه، مرده، میته می‌گویند. خیال می‌کنند آناتومی بدن، سالن تشریح، یک جنازه آورده‌اند توضیح می‌دهند این کجایش است؟ این کجایش است؟ این کجایش است؟ ببینید: آدم زنده در دنیا جسد دارد. جسد یعنی چه؟ همین الان برایتان معنا کردم؛ یعنی جسم زنده انسان.

 

مثل جابر بن یزید جعفی در بحث تغذیه صحیح اسلامی که از امام باقر (علیه‌السلام) سؤال می‌کند، «اصول ستة عشر»، و حضرت جواب می‌دهد؛ امام باقر (علیه‌السلام): «مَنْ أَرَادَ أَنْ يُطَيِّبَ اللَّهُ جَسَدَهُ فَلَا يَأْكُلْ إِلَّا طَيِّباً»[19] .

بعد استشهاد می‌کند به آیه پنجاه و یکم سوره مؤمنون.[20] جسد دیدید چقدر مهم است؟ جسم زنده انسان. چرا این‌قدر مهم است؟ به خاطر اینکه ما نمی‌خواهیم بحث عناصر بکنیم، یا وزن، یا جرم، یا چگالی مواد، که تو فقط می‌گویی جسم، جسم.

چه طب سنتی، چه طب پزشکی جدید، هر دو اشتباه می‌گویند. اگر قیدش را نیاورید، اشتباه است. ما نمی‌خواهیم فیزیک بگوییم بحث آناتومی حرکت که نیست! خوشحال شدی با معصومین؟

حالا این جسم زنده انسان، این دو تیپ می‌شود. همین‌طور با من بیایید، راه را گم نکنید: یکی می‌شود وجه، یکی می‌شود بدن.

 

این وجهت هم باز دو تیپ می‌شود: یکی می‌شود چهره، که تخصصی پوست و مو است؛ یکی هم تخصصی شناسنامه است: اطلاعات، ضد اطلاعات، امنیت، ضد امنیت، حراست، حفاظت، پلیس آگاهی، پلیس قضایی، همین‌طور برو که می‌روی، تا چه برسد به «پدافند غیرعامل».

 

همه چیزهایی که در تخصصی پوست و مو، و تخصصی شناسنامه یا مهندسی رجیستری می‌گوییم‌ها، همه این‌ها به‌اضافه دو چیز دیگر، آن‌وقت می‌شود چه؟ صورت.

خب، این دو چیز اضافه چیست؟ چینش مهندسی اعضا با شیب زاویه آیرودینامیک؛ این می‌شود صورت. صورت را امام صادق (علیه‌السلام) فرموده است، در «توحید مفضل»؛ یعنی هزار و دویست و پنجاه سال قبل فرموده است! پزشکی جدید پنجاه سال است فهمیده است! در بحث‌های اصول طب داخلی هاریسون، یا جان اسمیت، یا سیسیل. بعد، دکتر ایرانی برداشته ترجمه کرده است: آقای دکتر هوشنگ فرشی، «تروماتولوژی فک و صورت»، تروماتولوژی فک و صورت.

 

ببینید، گفتم دست از نیاز بردارید! تهرانتان ایستاده در حرکت علمی؛ درست است دیگر، صد سال، صد و سی و چهار سال دانشگاه علوم پزشکی، هنوز تو باید در نیاز باشی، در ترجمه؟ پس متخصص‌های هر رشته کتاب مرجع می‌گذارد می‌نویسد، همه‌اش در ترجمه نباشید. غرب و شرق بعداً می‌بینید می‌گوید: تو که هیچی نداری، همیشه نیازمند بودی، از این به بعد هم نیازمند باش؛ یعنی همه‌اش محتاج غرب و صهیون باش.

ببینید، امام صادق در توحید مفضل فرموده است، هزار و دویست و پنجاه سال بعد تازه این‌ها فهمیده‌اند. تخصصی گوش و حلق و بینی فرق می‌کند با تخصصی چه؟ فک و صورت. یک کم گفتم، بس است، خب.

این بدن شما مؤمنان دو جزء می‌شود، دو تیپ می‌شود: یکی اعضا، یکی دستگاه‌های مختلف بدن است؛ مثلاً دستگاه گوارش، دستگاه مغز و اعصاب، دستگاه گردش خون، دستگاه کلیه و مجاری ادراری، همین‌طور برو که می‌روی.

 

یک بار اعضایت است، اعضایت باز دو تیپ می‌شود: یک بار اندام حیاتی است، یک بار اندام غیر حیاتی.

 

اندام حیاتی‌ات هم باز دو تیپ می‌شود: گاهی اندام حیاتی‌ات مایع مرکب است؛ مثل چه دارید؟ مثل خون سالمی که دارید: چهار پنج مدل گویچه‌های قرمز خون، گلبول‌های قرمز خون، چهار پنج مدل گلبول‌های سفید خون، «لنفوسیت‌ها»، نمی‌دانم مایعات خونی، عوامل انعقادی خون یا «پلاکت‌ها».

این بشر یک کم فخر فروشی می‌کند، با این‌همه پیشرفتش نه می‌تواند خون تولید کند، نه می‌تواند شیر مادر تولید کند. بیخود جا زده است! ولی فیگور می‌گیرد.

خون از خودت می‌گیرد، بعداً یک کم دستکاری‌اش می‌کند، خون خودت را به تو می‌فروشد! توجه کنید! در ایران را نبینید شیعه هستند، ایثارگری دارند؛ یک کمی این‌ور و آن‌ور کشورها پایتان را بگذارید، خون می‌فروشد، خون می‌خرد.

پس یک بار اندام حیاتی چیست؟ مایع مرکب است. یک بار اندام حیاتی چیست؟ غیر مایع است. خب، مثل چه چیزهایی که دارید که غیر مایع است؟ مثل مغزی که دارید، مثل قلبی که دارید، مثل کبد که دارید، مثل دو تا کلیه‌ها که دارید. هرکدام از کار بیفتد، مردید! دیدید اندام حیاتی است؟ هرکدام این‌ها باز بحث داردها.

 

وقتی‌که اندام غیر حیاتی است، باز این هم دو تیپ است: گاهی اندام غیر حیاتی چیست؟ مشترک است، بین دختر و پسر، بین زن و مرد؛ مثل معده، روده، مفصل، پوست، مو، چشم، گوش، دست، پا، اندام مشترک.

 

یک بار اندام غیر حیاتی چیست؟ اختصاصی است. به کنایه می‌گویم، تصورش کنید: مثلاً پسر و مرد، اندام جنسی مربوط به خود را دارد. مثلاً دختر و زن، مثلاً مهبل، واژن دارد، دو تا لوله‌های رحمی دارد، رحم دارد، دو تا تخمدان دارد، شیپور فالوپ دارد.

دیدید اندام غیر حیاتی هستند، اما اختصاصی؟ اگر نباشد نقص عضو دارد، ناباروری دارد، اما نمی‌میرد که. بعد شما عاقل‌ها سؤال کنید، اسلام پزشکی ندارد؟ بیخود جا زدید. یک ذره گفتید.

حالا جزء دومت چیـه این‌ها هرکدام فرق می‌کندها. مثلاً الان شما سؤال می‌کنید: اینطرف دلم درد دارد. می‌گویم: کدام طرف دل؟ مثلاً می‌گویید: معده، مثلاً. خب ببینید، اینجا می‌شود دستگاه گوارش؛ سؤال کردید از معده‌ای که اندام غیر حیاتی مشترک است. باز بیایید در خود معده: کدام بیماری را دارید؟ آیا بیماری‌های غیر عضوی دارید یا بیماری‌های عضوی دارید؟

 

آیا مثلاً زخم معده دارید؟ می‌شود بیماری عضوی معده. یا نه، بیماری‌های غیر عضوی دارید؟ فوده می‌کنید، تُخَمه می‌کنید، ترشا می‌کنید، سردرد می‌کنید، سوءهاضمه دارید، «ریفلاکس» دارید، سرسوز معده دارید، یا «هارت‌برن»، در منطقه «اپی‌گاستر». دیدید مؤمنان؟ اسلام پزشکی ندارد؟ باز از این حرف‌های بیهوده می‌گویند! سؤال کنید! مثل اینکه یکی از در وارد بشود بگوید اسلام آب و فاضلاب ندارد، یا برق و گاز ندارد! اول سوال کن.

 

همین ابی‌حیان، آزمایشات ابی‌حیان آن‌ور بغداد، انگلیسی‌ها هفتاد سال قبل درآوردند، هفده پیل الکتریکی، استوانه‌های قیراندود، «کاتد»، «آند» دارد، هم سیم‌های مسی دارد، هم زغال. ببینید، همان‌جا این کاتد و آند و ابی‌حیان همان‌جا برق تولید می‌کرد، با پیل‌های الکتریکی؛ هفده، هنوز سه چهار تای دیگرش هست.

چقدرش را این آمریکایی‌ها و این‌ها دزدیدند از موزه بغداد، هنوز سه چهار تای دیگرش هست. خب، حالا همین ابی‌حیانی که پدر شیمی آلی هم هست، اسلام شیمی آلی ندارد؟ می‌گویم سؤال کن!

 

بررسی ارکان چهارگانه انسان: روان، روح و جزء چهارم در مؤمن و کافر

حالا جزء دوم انسان چیست؟ روان است.

حالا اختلالات روانی، نارسایی‌های روانی، بیماری‌های روانی—حالا عدد اینجا یادم نیامد؛ نارسایی‌های روانی سیصد تا است، بیماری‌های روانی چهارصد تا است—خب کدام نارسایی، کدام بیماری را دارد؟ آن‌وقت باید بهداشت روانی‌ات را حفظ کنی، تعادل روانی‌ات را حفظ کنی، امنیت روانی‌ات را حفظ کنی.

اگر این سه تا را نداشته باشی‌ها، تو نمی‌توانی شوهر خوبی باشی، یا پدر خوبی، یا آقابزرگی، تا چه برسد بخواهی عضو شورای تأمین استان یا تأمین شهری بشوی! امنیت خودت را نمی‌توانی نگه‌داری، قابلی امنیت دیگران را نگه‌داری؟ پس یادت باشد: بهداشت روانی، تعادل روانی، امنیت روانی‌ات باید برقرار باشد. ناراحت نشوید، یک کم پیچش را زیاد می‌کنم، می‌خواهم خوشحال شوید با چهارده معصوم.

 

سومین جزئی که دارید چیست؟ روح است. روح به اصطلاح آیات و روایات، به اصطلاح روان‌شناسی بالینی، روان‌پوش است؛ به اصطلاح علوم تربیتی، جسم سیال است. جسم سیال فرق می‌کند با جسم زنده انسان؛ روان‌پوش فرق می‌کند با روان. پس این دو لفظ، دو لفظ دارای یک معنا نیست که بگویید مترادفین! منطقیون می‌گویند، بیخود دارند می‌گویند؛ ما اصلاً «ترادف» در عالم نداریم.

در بحث فصاحت و بلاغت که معصومین فرمودند: «إِنَّا قَوْمٌ فُصَحَاءُ»[21] بُلَغَاءُ، از نظر علم معانی و بیان، فصاحت و بلاغت، ما اصلاً ترادف در عالم نداریم. شما نمی‌توانی بگویی بشر، انسان، آدم، مترادفند؛ اشتباه داری می‌گویی، هر واژه معنایش خاص است.

 

حالا اینجا: اختلالات روحی، نارسایی‌های روحی، بیماری‌های روحی، فرق می‌کند با اختلالات روانی، نارسایی‌های روانی، بیماری‌های روانی. بهداشت روحی، تعادل روحی، امنیت روحی، فرق می‌کند با بهداشت روانی، تعادل روانی و امنیت روانی. خوب در ذهنتان ماند آقا؟

 

حالا جزء چهارم: در مؤمنین و مؤمنات که «روح الایمان» دارند، این‌ها جزء چهارمشان چیست؟ نور است: «نُورٌ مُؤَيَّدٌ بِالْعَقْلِ»[22] . دعایش را به جان امام صادق کن. ادعا می‌کنیم مکتب ما مکتب امام صادق است، ما شاگرد امام صادقیم؛ این هم حرف امام صادق است، گوش کن!

ولی جزء چهارم در کفار به معنی الأعم—یعنی کافر حربی، منافق محارب، مفسد فی الارض، طاغوت، ظالم، مستکبر، مشرک به شرک جلی—در این کفار به معنی الأعم، جزء چهارمشان چیست؟

«نَارٌ مُؤَيَّدٌ بِالنَّكْرَاءِ». این‌ها گلوله آتشند، آتش هر فتنه‌ای هستند، آتش‌بیار هر معرکه‌ای، جنگ‌های الکی هستند؛ چون بیست و چهار ساعته تولید سلاح می‌کنند و بزرگ‌ترین فروشنده سلاحند، همین صهیونیست بین‌الملل.

این‌ها نکراء دارند، دائماً دروغگویی دارند، اغواگری دارند، عهدشکنی دارند. تو یک مسلمان نباید ساده‌لوح باشی، یا احمق، یا سفیه، یا ابله! باید جزء مؤمنین باشی که: «الْمُؤْمِنُ كَيِّسٌ، فَطِنٌ حَذِرٌ»[23] . پس نباید در زمین دشمن بازی کنی یا اعتماد به دشمن بکنی. فرق خودت را که مؤمنی با فرق دشمنت بشناس.

این دو تا از فرمایشات امام صادق (علیه‌السلام) در «تحف العقول» حسن بن شعبة الحرانی، از علمای قرن هفتم هجری قمری است. نه پزشکی جدید جزء چهارم را می‌فهمد، نه پزشکی طب سنتی می‌فهمد.

 

دیدید وقتی‌که با «کتاب‌الله و عترتی»[24] باشیدها: «مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا أَبَداً»[25] ، هم در زمانی، هم لب مرز دانشی، هم جلوتر از مرز دانش. تا اینجا ماند در ذهنتان؟ خب.

 

باز این بحث روحش: آیا روح جمادی است، آیا روح نباتی است، آیا روح انسانی است، آیا روح حیوانی است، آیا «روح الایمان» است، آیا روح مؤید است، آیا «روح القدس» است، آیا روح العظمه است.

 

پرسش: ﴿تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ﴾[26] ...؟

پاسخ: آن «روح»، آن روح می‌شود بزرگ ملائکه؛ با جبرئیل فرق می‌کند. بزرگ ملائکه است، با جبرئیل فرق می‌کند. اینکه بعضی سنی‌ها و بعضی از این‌ها می‌گویند، اشتباه می‌کنند؛ چون «اجتهاد در مقابل نص» «بدعت» می‌شود. جبرئیل نیست. این هم مؤمنان، اینجا معلوم شد آقا؟

 

پس ببینید، امام رضا اول رساله ذهبیه دو بار، امام مظلوم مقتدر، می‌فرماید «الجسد»[27] .

بعد این ‌شنونده دقت نکرده، تیتر می‌زند، می‌گوید: «يُفِيدُ لِلْبَدَنِ فِي كُلِّ شَهْر»ٍ بدن کجا بود؟! اینجا امام رضا (علیه‌السلام) دارد «ایجاز» را می‌گوید که بعد این تقسیمات بار بشود.

 


هوش مصنوعی
برای استفاده از کلیدهای میانبر، پس از انتخاب متن از کلیدهای زیر استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود یا روی لینک کلیک نمایید به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
هوش مصنوعی
ترجمه نوع دوم: Alt+Ctrl+t
خلاصه سازی: Alt+s
خلاصه سازی نوع دوم: Alt+Ctrl+s
اعراب گذاری: Alt+d

جستجو
جستجو در همه دروس: Alt+a
پس از انتخاب متن می توانید از امکانات هوش مصنوعی، مانند
مترجم، خلاصه ساز و اعراب گذاری استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
logo