« فهرست دروس
درس طب استاد سیدحسن ضیائی

1405/08/12

بسم الله الرحمن الرحیم

 داروی مفرده و مرکبه امام صادق (ع) و امام رضا (ع) در دفع بلغم و پیشگیری از وبا، جذام و کیست و خواص هلیله زرد، خردل و عاقرقرحا/بررسی آثار طبی و بهداشتی شانه زدن مو و دفع بلغم در روایات/طب اسلامی

 

موضوع: طب اسلامی/بررسی آثار طبی و بهداشتی شانه زدن مو و دفع بلغم در روایات/ داروی مفرده و مرکبه امام صادق (ع) و امام رضا (ع) در دفع بلغم و پیشگیری از وبا، جذام و کیست و خواص هلیله زرد، خردل و عاقرقرحا

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

 

بررسی آثار طبی و بهداشتی شانه زدن موهای دو طرف صورت، ریش و دو طرف پیشانی در پیشگیری از سستی دندان‌ها، وبا و رطوبت سینه

مباحثه ما در طب المعصومین بر اساس جامع أحادیث الشیعه، جلد ۲۸، صفحه ۵۹۸، روایت چهل و هشتم به شماره مسلسل ۴۳۲۵۲.

«و فيه»، یعنی و در کتاب طب الأئمه (علیهم‌السلام) مال ابنا بسطام نیسابوریان، عبدالله و حسین، صفحه ۱۹: «تميم بن أحمد السيرافي قال حدثنا محمد بن خالد البرقي قال حدثنا علي بن النعمان عن داود بن فرقد و المعلى بن خنيس قالا قال أبو عبد الله (عليه‌السلام)»؛ امام صادق (عليه‌السلام) فرمودند: «تسريح العارضين تشد الأضراس»[1] [2] .

 

دستم را نگاه کنید؛ رها کردن موهای دو طرف صورت، این‌ها را با تیغ نزنی، حلق نکنی، نتراشی. این موها را یک‌کم رها کنی، بعد حالا شانه کنی؛ دندان‌های آسیابت محکم می‌شود، لق نمی‌شود. «تسريح العارضين تشد الأضراس».

«و تسريح اللحية»؛ من را نگاه کن، فتوای آیت‌الله العظمی حکیم هم این است: ریش چیست؟ آها، اینجا. اینجا سبیل است، اینجا این‌جوری بیا پایین، به اصطلاح بازاری‌ها ریش پروفسوری.

خب، اینجا ریش است. اینجا لحیه را بلند نگه دار، رها کن موهایش بلند بشود، فقط منظمش می‌کنی. حالا این را شانه کنی - ماند در ذهنت؟ - این یکی از عللی است که نمی‌گذارد مبتلا به وبا بشوی.

 

وبا عللی دارد؛ یکی‌اش مایکوباکتریوم وبا است، اما یک بار دیگر علتش چیست؟ آب آلوده است، غذای مانده است، یا محل وباخیز بروی، چون بیماری واگیر مسری است. همان‌طور که از شیر درنده فرار می‌کنی، باید از شخصی که وبا دارد و خودش را درمان نکرده باید فرار کنی، «کفرارک من الأسد». خب، حالا اینجا مؤمنان...

 

پرسش: استاد، به آن روایت ائمه عمل کنیم، هفتاد بار؟

پاسخ: خب آن بله، آن مستحب است، آن مستحب است؛ ما الان داریم اصلش را می‌گوییم، یک بار کافی است.

تسریح از سرح می‌آید یعنی رها کردن، سین و را و حاء جیمی؛ تسریح باب تفعیل است، یعنی وقتی رها کنی اثر رها شدن را هم ببینی با شانه کردن.

«تسریح الحاجبین»... «و تسريح اللحية يذهب بالوباء»؛ رها کردن موی ریش و شانه کردن - نشانتان هم دادم - این وبا را چه؟ یکی از عللی است که وبا را از بین می‌برد. چیزهای دیگر هم هست که وبا را از بین می‌برد؛ مثلاً سیر با غذا بخوری.

 

مثلاً اسهال وبایی از بین برود: این غبه‌های داخل انار یا پرده‌های نازک انار یا پوست انار، این‌ها همه ضد چیست؟ ضد اسهال وبایی است. گرفتید چه گفتم؟ سیر را هم که با غذا می‌خوری، این‌ها هم ضد چیست؟ ضد وبا است و ضد سرطان لوله گوارشی است؛ یعنی ضد چیست؟

ضد، یعنی آنتی، ضد چیست؟ کانسر جی‌آی (Cancer GI). این همینی است که اینجا نوشتم. این هم به اصطلاح انکولوژی، فوق تخصصی سرطان‌شناسی. پس اینجا حالا من یک علتش را دارم... پس خود لحیه را فهمیدی کجاست؟ لحیه را شانه کنی، درست شد مؤمنان؟ علاوه بر اینکه این‌ها هم هست، در جاهای دیگر گفتم.

 

«و تسريح الذؤابتين»؛ حرف‌هایم را خیلی دقت کنید، ببینید چه می‌گویم تا این را خوب تصور کنید. من را نگاه کنید؛ می‌خواهید وضوی شرعی بگیرید، همه علمای صالح، مراجع صالح تقلید از طریق روایات اهل‌بیت (علیه‌السلام) چه فرمودند؟ می‌گویند به قصد وضو قربة إلی الله این آب وضو را بریز قسمت صیقل، که چیست؟ که ابتدای پیشانی است؛ بعد این را به فارسی در رساله‌هایشان چه می‌گویند؟ رستنگاه مو. درست شد؟ خب.

 

حالا دو تا مؤمن به هم می‌رسند، دو تا مؤمن به هم می‌رسند، یکی از مستحبات این است: بعد از سلام شرعی - سلام علیکم - بعد از مصافحه - کف دست به هم برسد - معانقه، دو طرف صورت. حالا من را نگاه کنید؛ جبهه نور، تقبیل جبهه نور، وسط پیشانی را ماچ کنی برای رضای خدا.

 

پرسش: ببخشید، معانقه گردن را می‌گویند یا صورت را می‌گویند؟ چون عنق...

پاسخ: کنایه است، کنایه. ببخشید ، ما انسانیم. قو نیستیم این‌جوری گردنمان را کنار هم می‌گذارند، یا شتر! ببخشید، کنایه است. من دیدم بعضی...

 

پرسش: حالا اگر به قصد لذت و ریبه نباشد...

پاسخ: نه، آن یک چیز دیگر است؛ مستحب است که بگذارد سینه به هم بچسبد، ببین آن یک چیز دیگر است، این‌ها هر کدام با هم فرق دارد. حالا حرفم را گم نکنید، نیایید وسط به جای... می‌خواهم اینجا را تصور کنید، اگر این را بفهمید.

خب، پس اینجا چه شد؟ وسط پیشانی را به قصد قربت برای رضای خدا دو تا مؤمن چه؟ ببوسد؛ این بوسیدن وسط پیشانی، این در روایات چه می‌گوید؟ جبهه النور، تقبیل جبهه النور.

 

حالا دستم را نگاه کنید؛ حالا این شیخ مؤمن - ببخشید، می‌شود خواهش کنم اینجا بایستید؟ بفرمایید - من مو ندارم، موهایم را زدم، ولی این ماشاءالله مو دارد؛ می‌خواهم این را تصور کنید. ببینید، ببینید مؤمنان، این شیخ مؤمن که مو دارد، این طرف پیشانی‌اش، این طرف پیشانی‌اش مو دارد، خب؟ این‌ها را بلند نگه دارد و شانه کند، این می‌شود «ذؤابتین».

خواستم تصور کنید، دیدید چه گفتم؟ پس ببینید الآن ما چند مدل شانه داریم، حرف‌ها را گم نکنید ها. پس این دو طرف پیشانی؛ ببین، بالای پیشانی آب وضو می‌ریختی به قصد قربت، وسط پیشانی می‌بوسیدی به قصد قربت چون دو تا مؤمن‌اند، به خاطر اینکه فکر خوب دارد، عقل خوب دارد، ایمان دارد، نیت خیر دارد - تقبیل جبهه النور[3] ، کافی شیخ کلینی، جلد ۲، در صفات المؤمن است - حالا مباحثه‌مان اینجا در این روایت می‌گوید: موهای دو طرف پیشانی، این را یک‌کم بلند نگه می‌داری مثل این مؤمن، بعد شانه کن. الآن می‌خواهم این را بخوانم. دیدی چه شد؟ این معنای ذؤابتین است.

 

بررسی فواید طبی شانه زدن دو طرف پیشانی، ابروها و موی سر در دفع بلغم و پیشگیری از جذام و کیست مغزی و تبیین تفاوت بلغم سفید و سیاه

حالا ببینیم: «و تسريح»، «و تسريح الذؤابتين»، حالا خاصیتش چیست؟ «يذهب ببلابل الصدر»؛ رطوبت‌های اضافی سینه‌ات، بلغم اضافی، تجمع مایعات اضافی بافتی این قسمت از بین می‌رود. ببین با معصوم باشی هم در زمانی، هم لب مرز دانشی، هم جلوتر از مرز دانش. خوب این را تصور کردید؟

صوتی تصویری نشانتان دادم. خب، «و تسريح الذؤابتين»، ذؤابتین، «يذهب ببلابل»؛ از بلل می‌آید، رطوبت، تر شدن. ولی مسری نیست ها، بگویی خیس آب است، چلیس آب است، نه؛ رطوبت‌های اضافی بافتی است در قسمت سینه، که مقدمه بلغم می‌شود، بحث بلغم سفید، موکوس (Mucus). «و تسريح الذؤابتين»؛ موهای دو طرف پیشانی را بلند نگه داری و شانه کنی...

 

پرسش: یعنی شقیقتین؟

پاسخ: شقیقه، شقیقه یک چیز دیگر است. ببین، این تمام کف دستت است، ببین عموجان، اینجا تمام کف دستت است؛ شقیقه اینجاست، آن شقیقه است که پشتش در دو نیم‌کره مخ جای حافظه اصلی است.

غیر از حافظه موقت است که بین دو نیم‌کره مخ است، و غیر از حافظه چیست؟ آنی است، که هر سلول زنده در بدن حافظه آنی دارد. بیشتر سؤال نکنید، سخت می‌شود. فعلاً همین روایت را تصور کردید تا اینجا؟ خب، حالا دنبالش.

 

«و تسريح الذؤابتين يذهب ببلابل الصدر و تسريح الحاجبين»؛ حاجبین، حاجب یعنی ابرو. حاجبین: این موهای ابرویت بلند شد، بگذار بلند بشود، بعد شانه کن. خدا رحمت کند امام خمینی را...

 

این هم «أمان من الجذام»؛ در امان ماندن از جذام علل مختلفی دارد، یکی‌اش هم این است: موهای ابرویت را بلند نگه داری، بعد هم شانه کنی. گرفتید چه گفتم؟ این هم «و تسريح الحاجبين أمان من الجذام».

 

«و تسريح الرأس»؛ ببینید مؤمنان - می‌شود خواهش کنم بیایی ؟ من چون موهایم را زدم، ببخشید، ببخشید - ببینید مؤمنان، این آقا، اینجا را رأس می‌گوییم. دستم را ببینید، اینجا رأس است، این کلش رأس است. موی رأس را رها کنی، بلند نگه داری مثل این مؤمن، بعد حالا این‌جوری شانه کنی.

موهایش بلندتر بود مستحب است فرق هم باز کند؛ این‌ها در روایات ها، حالا روایت اینجا: «و تسريح الرأس». آن‌وقت وسط این رأس اینجا که بین سه استخوانی است، اینجا را می‌گویند ملاج، که ابتدای مسح وضو است.

می‌خواهم این عبارت‌ها را خوب تصور کنید، ترجمه‌ها بد می‌گویند، می‌خواهم خوب تصور...

 

پرسش: شامل خانم هم می‌شود دیگر؟

پاسخ: بله، بله، عمومی است. ولی مرد و پسر هم وقتی مویش را بلند کرد - صلی الله علیک یا رسول الله - وقتی مثلاً موهایت را بلند کردی، روی گوش‌هایش هم حضرت می‌آمد؛ بعد اینجا مستحب است فرق باز کنی اگر موهایت را این‌قدر بلند نگه داشتی. فرق، اگر فرق باز نکنی روز قیامت الله فرق برایت باز می‌کند «بمنشار من النار»[4] ، به اره‌ای از آتش! منتهی المطلب علامه حلی، جلد ۲.

حالا فعلاً ما داریم رأس را می‌گوییم. پس رأس را دیدی کجاست؟ باز در این ترجمه‌ها نگویند سر! ببین، از گردن به بالا همه‌اش سر است؛ ببین این‌جوری حرف نزن، متفاهم عرف عام غلط می‌شود. ما الآن داریم تخصصی پزشکی می‌گوییم عمو، معصوم هم دارد پزشکی می‌گوید. پس رأس را نشانت دادم ها، اینجا را شانه کنی، مویش را هم بلند نگه داری.

 

خب ببین: «و تسريح الرأس»[5] [6] - گفتم بهتان، رها کنی مویش بلند باشد بعد این‌جوری شانه کنی - «و تسريح الرأس يقطع البلغم». بلغم، خب اینجا رطوبت اضافی مغز است. اگر این درمان نشود، تجمع مایعات اضافی پشت پرده مننژ می‌شود؛ باز درمان نشود، بعد غذای مانده، فست‌فودها هم بخورد، قوز بالا قوز، خرابی روی خرابی روی خرابی، حالا کم‌کم آبسه مغزی و کیست مغزی می‌گیرد!

پس ببین مؤمنان، رأس را شانه کند، غذای مانده نخورد، فست‌فودها، غذاهای صنعتی نخورد، حالا گل اسطوخودوس از باب پیشگیری هفته‌ای یک بار، ماهی یک بار دم‌کرده‌اش را با عسل اسطوخودوس بخورد.

 

ولی هر روز چند بار مستحب است بعد از وضو، قبل از نماز که نشستی، سرت را شانه کنی، ذکر بگویی، همین کاری که امام صادق (علیه‌السلام) انجام می‌دادند. پس ما به سنن النبی که از طریق چهارده معصوم برایمان بیان شده، مؤمنان باید عمل کنیم؛ وقتی عمل نمی‌کنیم آسیب می‌بینند. حرفم ماند در ذهنتان؟

خب، این هم «و تسريح الرأس يقطع البلغم».

«قال»؛ حالا حضرت می‌آید یک دوای دارومرکبه برای درمان بلغم می‌گوید. بگذار من یک کلمه اینجا برایتان بنویسم: پس رطوبت اضافی، بعد تجمع مایعات اضافی؛ حالا یک بار در مغز است، یک بار در ریه‌ها است - دیدی این جانبازهای عزیز که گاز خردل خوردند هر یک مدت می‌روند ساکشن بشوند؟ با دستگاه خلط اضافی، مایعات اضافی را از در ریه می‌کشند بیرون، و الا طرف خفه می‌شود، می‌میرد.

 

پرسش: این رطوبت اضافی در کجاست؟

پاسخ: در پشت پرده مننژ، در معده، آقا هر جا. درست شد آقا؟ نمی‌گویی معده سرد و رطوبی دارد؟ مغز سرد و رطوبی دارد؟ بعد یک مرتبه می‌بینی ابلهی، سفاهت بر آدم چیره می‌شود؛ عجب، من که این‌جوری نبودم، چرا این‌جوری شدم؟ حالا آنجا باید چه؟ مغز سرد و رطوبی، معده سرد و رطوبی را باید درمان کنی؛ مثل اینکه کل بدنش سرد و رطوبی بشود، دیگر واویلا است دیگر.

 

خب حالا اینجا این‌ها را مثلاً اگر درمان نکند، هی خرابی روی خرابی، بعد فست‌فودها، غذاهای صنعتی، غذای مانده هم بخورد، بعد یک مرتبه می‌شود چه؟ آبسه، مثلاً آبسه مغزی، مثلاً کیست مغزی، یا هر جای دیگر بدن. گرفتی آقا چه گفتم؟ هر جای دیگر بدن؛ حتی تخمدان‌های زن، رحم زن، آقا فرق نمی‌کند. چه‌جور معده سرد و رطوبی داریم، رحم سرد و رطوبی هم داریم. می‌خواهم بگویم این را فهمیدی.

حالا اینجا مؤمنان، ببینید تا اینجا این بحث بلغم هست، ولی کدام بلغم؟ این بلغم سفید است، که به بلغم سفید در پزشکی جدید می‌گویند موکوس، موکوس (Mucus). یک بار دیگر بلغم سیاه است - سؤالی که پرسیدی دکتر - یک بار دیگر بلغم سیاه است، بگذار آن بنده خدا جواب بدهد، یک بار دیگر بلغم سیاه است.

 

حالا به بلغم سیاه - این به اصطلاح طب سنتی با سابقه هفت هزار ساله، طب یونانی، طب چینی، طب هندی، طب ایران باستان تا دانشگاه جندی‌شاپور ساسانیان، طب خاورآسیایی، طب چینی - حالا این‌ها، و حالا یا ما به زبان ایرانی می‌گوییم نمک سمی خون. حالا به زبان بیوشیمی می‌گوییم اسید اوریک خون، حالا از حد نرمالش رفته بالا.

 

تبیین درمان‌های خوراکی بلغم سفید و سیاه (اسید اوریک و نقرس) و شرح داروی مرکب امام صادق (ع) برای دفع بلغم

حالا به اصطلاح علوم آزمایشگاهی، اصلاً آزمایش ادرار داده مریض، رفته آزمایش ادرار داده، بعد در قسمت آزمایش ادرار نوشته مثلاً کالر (Color) چنین، چنین، چنین، یلو (Yellow)، چون، چنان، بعد می‌گویی خب با این؛ می‌گوید اوریا (Urea) با U نوشته، اوریا، یعنی اوره خونت، اوره خونت رفته بالا. تا اینجا خوب در ذهنت ماند؟ خب.

 

حالا این بلغم سفید که از بین برود، این از بین برود؛ حالا اینجا ببینیم مؤمنان، در میوه‌ها سیب درختی رسیده شیرین بعد از هر غذایت بگذار. این دو تا خوبی هم‌زمان دارد: هم بلغم سفیدش کم‌کم خوب می‌شود، هم مانع تشکیل نمک سمی خون می‌شود؛ اصلاً نمی‌گذارد تشکیل بشود که بعد از حد تعادل برود بالا و کلیه‌هایت کم‌کار بشود یا دچار بیماری نقرس بشوی، که اینجا آب‌لمبو بشود زانویت یا شست پایت، ملتهب و دردناک که خوابت نبرد.

 

وقتی اسید اوریک خون می‌رود بالا، بعد به صورت کریستال، به صورت نمک رسوب کند در مفاصل - رسوب در مفاصل - اینجا مبتلا به چه می‌شوی به اصطلاح روایات اهل‌بیت (علیهم‌السلام) عصمت و طهارت؟ مبتلا می‌شوی به بیماری نقرس. به اصطلاح تخصصی اورولوژی یا فوق تخصصی نفرولوژی مبتلا به چه بیماری‌ای شدی؟ به بیماری ام‌اس‌یو (MSU). به این مبتلا شدی.

 

آن‌وقت این‌ها قرص کلشی‌سین (Colchicine) بهت می‌دهند که سمی است، لوزی‌شکل است. شما می‌توانی این را: سیب بعد از غذا بخوری، کاهو بدون سس به همراه غذا بخوری، کاسنی به همراه غذا بخوری؛ اسید اوریک خونت می‌آید پایین.

هم نور چشمت زیاد بشود، هم اسید اوریک خونت بیاید پایین - که بلغم سیاه است - اینجا دم‌کرده گل گندم بخوری. پس خواستم بگویم بلغمی که می‌آورند، چه در روایات چه الفاظ، این‌ها دو جور است مؤمنان؛ همه را به یک چوب نرانی! معنایش با همدیگر فرق می‌کند.

 

خب، حالا اینجا: «و تسريح الرأس»؛ موی سرت را شانه کنی - کجا بود سر؟ اینجا بود - حالا مویش را شانه کنی، بلند نگه داشتی شانه کنی، «يقطع البلغم»؛ بلغم سفیدت، رطوبات اضافی کم می‌شود. چرا؟ چون از مسیرهای مجاری عرق، از مسیرهای مجاری غدد چربی که در لایه‌های درم و آندودرم پوست است، خب این‌ها رو به بیرون می‌آید دیگر.

 

با حرکت فیزیکی‌ای که انجام می‌دهی و ماساژ ملایمی که با این شانه داری در واقع انجام می‌دهی پوست سرت را، مسیرها باز می‌شود، تحریک می‌شود. بعد در خوراکی‌ها چه؟ اینجا برایتان نوشتم، چیزهای آسانی است، در دسترس هم هست. جواب سؤال آن بنده خدا را هم دادم.

حالا می‌خواهیم به جای داروهای مفرده که گفتم، بلغم‌اش از بین برود با دارومرکبه. الآن می‌خواهم بخوانم: «قال ثم وصف دواء للبلغم».

«قال تأخذ جزءا من علك»؛ با عین و لام و کاف. علک یعنی شیرابه هر درختی، بعد در مجاورت هوا خشک بشود، این می‌شود صمغ. حالا در بحث ما، این صمغش را بگذار صمغ درخت بلوط، که کردها می‌گویند سقز، اینجا بهش می‌گویند سقز.

با الوچ‌پای، آدامس کوهی فرق می‌کند، با او فرق دارد. حالا «تأخذ جزءا من علك»، مثلاً سقز، حالا «علك رومي»؛ کردستانمان پر است عموجان، بیا تا ده کیلومتری ایلام، پایگاه ظفر، پر درخت‌های بلوط است.

«و جزءا من كندر»، یک جزء هم از کندر. حالا کندر خوراکی مرغوب، بهترینش از زمان شاه تا همین حالا از کجا می‌آید؟ از عدن یمن، شهر عدن کشور یمن، که زرد مات است و سفید است.

با آن کندرهایی که دود می‌کنند ضد... بله، حالا این‌هایش بماند... صنعتی، آره. این اللبان الذکر، کندر خوراکی مرغوب، این هم یک جزء. «تأخذ جزءا من علك رومي و جزءا من كندر».

«و جزءا من سعتر»؛ سعتر با صاد، با سین، با زاء زنبوری، یعنی آویشن. حالا آویشن خودرو را ایرانی‌ها می‌گویند آویشن شیرازی. خوزستان و منطقه شامات - فلسطین اشغالی، استان حلب، استان دمشق، قنسرین و اردن - این‌ها می‌گویند زعتر با زاء زنبوری؛ شنیده‌اید تل زعتر؟ یعنی تپه‌ماهورهایی که آویشن خودرو درمی‌آید. در ایران هم در استهبانات و بیا تا داراب فارس، استان فارس است، آن‌ور شیراز، شیراز هم وسطش است. این هم آویشن: «جزءا من سعتر»، یعنی آویشن.

 

«و جزءا من نانخواه»؛ نانخواه معرب است. عربی‌اش هاضوم است، هاضوم؛ هاضوم با ه دو چشم، صاد، ضاد، این عربی‌اش است. نانخواه معرب است. آن‌وقت فارسی‌اش دو اسم دارد: زنیان، زینیان. این خیلی فواید دارد، حالا ما می‌خواهیم دارومرکبه ضد بلغم سفید را بگوییم، یعنی ضد موکوس.

 

«و جزءا من نانخواه»؛ فقط یادتان باشد مصرف زنیان اگر به خانمی گفتی، در حاملگی و دوران شیردهی ممنوع است. اما اگر کسی خانمش نابارور است به خاطر اینکه پرولاکتین خونش بالاست، هورمون شیرش بالاست، یا دختر خانه است، سینه‌هایش شیر می‌آید - اصلاً شوهر ندارد، حامله نبوده، زایمان نکرده - اینجا پرولاکتین خونش بالاست، هورمون شیر، لاکتوژن بالاست، لذا این‌ها حامله نمی‌شوند، عقیم‌اند. یکی از چیزهایی که پرولاکتین خون را می‌آورد پایین، شیر مادر را هم خشک می‌کند، همین زنیان است؛ اول غذا یک قاشق چای‌خوری می‌خورد، این بیماری‌اش خوب می‌شود. پس یادت باشد در زنان حامله و مادران شیرده مصرف زنیان ممنوع است، ممنوع است؛ این در ذهنت باشد. خب، «و جزءا من نانخواه».

 

انواع سیاه‌دانه

«و جزءا من شونيز»؛ سیاه‌دانه دو جور است:

یکی خاکستری مات است، یکی نه، سیاه رنگ متالیک براق است. اگر سیاه رنگ متالیک براق باشد می‌شود حبة السوداء؛ وقتی یک‌کم مات باشد می‌شود الشونیز. هر دوی‌اش سیاه‌دانه است، یعنی سیاه‌دانه با سیاه‌دانه داریم، مثل کنجد است: کنجد مایل به سفید و کنجد چه؟ پوست رویش سیاه است، همین‌جور خام ها. پس این هم «جزءا من شونيز»، از سیاه‌دانه که حبة الشفاء است.

 

حالا این چند تایی که گفتیم: علک (سقز)، کندر خوراکی مرغوب، آویشن، زنیان، سیاه‌دانه؛ جزءها همه مساوی باشد، فرض کن از هر کدام یک قاشق چای‌خوری، یک قاشق مرباخوری، اجزاء مساوی.

«تدق كل واحد على حدة»، هر کدام را جداجدا خوب بکوبش، «دقا ناعما ثم تنخل و تجمع»؛ سپس این را از صافی ردش کن، نخاله‌هایش را بگیر، پوسته‌هایش را می‌گیری قشنگ، پودرِ پودر است.

 

ادامه شرح داروی مرکب امام صادق (ع) و آغاز تبیین داروی مرکب امام رضا (ع) برای مسواک زدن و دفع بلغم و خواص هلیله زرد، خردل و عاقرقرحا

بعد این‌ها را که قاطی کردی، «و تجمع»[7] . بنابر نسخه مستدرک الوسائل محدث نوری، جلد ۱۶، صفحه ۴۴۹، می‌گوید: «و یعجن»، معجون درست کن. عسلش هم باز در کتاب می‌آید. این جلد ۱۶، صفحه ۴۴۹، ابتدای حدیث ۲۰۵۱۲ و بقیه حدیث در صفحه ۴۴۸.

بعد اینجا «و تجمع» داشت بدون ضمیر، ولی در یک کتاب دیگر، الفصول المهمة فی أصول الأئمة (علیهم‌الصلاه‌و‌السلام)، ضمیر هم دارد؛ می‌گوید: «و تجمعه»، جلد ۳، صفحه ۳۷، حدیث ۲۵۳۱.

 

«ثم تنخل و تعجن و تجمع و تسحق»؛ خوب این‌ها را به هم محکم بمال، «حتى يختلط»، که به خوبی با هم مخلوط بشود. «ثم تجمعه»، همه این‌ها را مجتمعاً که خرد کردی، پودر کردی، مالاندی، حالا این‌ها را قاطی کن به خوبی «بالعسل»، با عسل. عسلت را می‌گذاری، اگر اگزما هم داری عسلت را بگذار گون؛ اگر زود از کوره درمی‌روی، آنتریک می‌شوی، بی‌حوصله می‌شوی، عسل بگذار آویشن؛ اگر تجمع مایعات اضافی بافتی داری و رطوبت اضافی، مغز سرد و رطوبی، کیست مغزی، آبسه مغزی، اینجا عسلت را بگذار اسطوخودوس، یا عسلت را بگذار سیاه‌دانه؛ از عسل‌های گرم و خشک بگذار، دیگر ببین مریض چه‌جوری است.

 

«ثم تجمعه بالعسل و تأخذ منه»؛ از این مخلوطِ ممزوج با عسل که یک معجونِ قوتو درست کردی به قول کرمانی‌ها، «و تأخذ منه»، از این مجتمع با عسل، «في كل يوم و ليلة»، هر صبح، هر شب، به چه مقدار بخوری؟ اندازه یک فندق، یک فندق: «بندقة»، یعنی فندق، «عند المنام»، هنگام خوابت. صبح می‌خواهی بخوابی کی می‌خوابی که مستحب است؟ خواب قیلوله؛ یا خواب بعد از ناهار است، نمازت را اول وقت خواندی، ظهر و عصر خواندی، بعد یک قرارگاه صدام رفتی دبلیوسی (WC)، بعد یک تجدید وضو کردی، حالا می‌خواهی بیایی بخوابی بعد از ناهار، این می‌شود راحة للبدن. خواب در شب هم چیست؟ جایز است، درست شد آقا؟

آن چهار تا خواب مکروه نه! پس یا خواب قیلوله است، یا خواب راحة للبدن، به اضافه چه؟ خواب در شب. پس قبل از خوابت یک فندق، یک فندق می‌خوری بس است؛ «نافع إن شاء الله تعالى».

 

روایت بعدی دو کلمه است؛ این است که طرف بلغم اضافی دارد، بعد هم گاهی لکنت زبان می‌گیرد، گاهی دندانش لق است، و گاهی و گاهی و گاهی مثلاً می‌خواهد راه برود پاهایش در هم می‌رود، پارکینسون یا لقوه دارد، یا می‌خواهد یک چیزی بردارد مثلاً دست‌هایش می‌لرزد، رعشه دارد، یا مثلاً می‌خواهد راه برود پارکینسون دارد، عدم تعادل در حرکت. حرف‌هایم در ذهنت ماند؟ حالا این را هم بگویم؛ ببین می‌گوید با این مسواک بزن، با این، که هم بلغم سفیدت خوب بشود، موکوس، و هم چیزهای دیگر که الآن برایتان توضیح دادم. بگذار از رو بخوانم.

 

در روایت چهل و نهم به شماره مسلسل ۴۳۲۵۳ از جامع أحادیث الشیعه، جلد ۲۸، صفحه ۵۹۸: «و فيه»، یعنی در طب الأئمه ابنا بسطام نیسابوریان، عبدالله و حسین - که فارماکولوژی اسلامی است، بیان ساخت داروهای مفرده و مرکبه است -صفحه ۱۹: «عبد الله بن مسعود اليماني»، «عبد الله بن مسعود اليماني» «قال حدثنا الطرياني»، «حدثنا الطرياني عن خالد القماط قال أملى علي»؛ املا کرد بر من، بر منِ خالد القماط، امام رضا (عليه‌السلام)؛ مثل اینکه دیکته می‌گویند به بچه، قشنگ به صورت دیکته‌ای به ما گفت، من هم یادداشت کردم یادم نرود.

«أملى علي علي ‌بن ‌موسى الرضا (عليهما‌السلام) هذه الأدوية للبلغم»[8] [9] ؛ برای اینکه بلغم سفیدت، موکوست خوب بشود، یک دارومرکبه.

 

«قال» حضرت (عليه‌السلام): «تأخذ إهليلج أصفر». اهلیجات اقسامی داریم: گاهی هلیله چینی است، گاهی هلیله کابلی است، گاهی هلیله سیاه است؛ حالا مباحثه‌مان هلیله زرد است، که اهلیج الأصفر یا هلیلة الأصفر. یادتان باشد این خیلی فواید دارد؛ یکی از فوایدش چیست؟

 

یکی از فوایدش: ببین پوست و گوشتش را می‌خوری، هسته‌اش را نمی‌خوری، هسته‌اش سمی است! نمی‌خوری، سمی است، نمی‌خوری. دو تایش را با ناهار، دو تایش را با شام؛ کسانی که بیماری روانی، سرماخوردگی روانی شدید دارند، افسردگی شدید دارند، یا ماژور (Major).

یک فایده از فوایدش را گفتم که پزشکی جدید در آن مانده. خب حالا این بنده خدا هم بلغم‌اش را خوب کنیم، هم کمک به این درمان کنیم. پس «تأخذ إهليلج أصفر وزن مثقال»، یک مثقال از این.

«و مثقالين»، دو برابر این، «خردل»، خردل. این هم خردل؛ فقط اینجا یادتان باشد، توجه: زیاده‌روی در مصرف خردل نشود، زیرا سرطان خون می‌آورد. این را به عرب و عجم بگویید! هی ساندویچ درست می‌کنند، صمون، فلان، با قاشق کش می‌کند هی سس خردل می‌گذارد قاشقی، سرتاسر صمونش یا ساندویچش می‌ریزد؛ ببین، به خودت رحم کن، مغازه‌دار پیشکش! چون سرطان خون می‌آورد.

 

خب، حالا انواع سرطان خون، هفت مورد، این‌ها حالا بماند. پس «مثقالين خردل»؛ فعلاً ما نمی‌خواهیم بخورد ها، ما می‌خواهیم با این مسواک بزند که رطوبات اضافی در دهانش - دیدی بعضی‌ها تا می‌خواهند حرف بزنند شر و ور آب از دهانشان می‌ریزد؟ - ما می‌خواهیم آن رطوبات اضافی در فضای دهانش از بین برود. برعکسش افرادی هستند که هر نیم ساعت، یک ساعت باید آب بخورد، دهان و گلویش همه‌اش خشک است. درست شد مؤمنان؟ خب.

 

پس یک مثقال هلیله زرد، دو مثقال خردل، و یک مثقال هم «عاقرقرحا»، عاقرقرحا. ببین عربی این‌جوری است: عاقرقرحا. ایرانی‌ها چند جور می‌گویند: یک بار همین عربی را کسره می‌دهند: عاقرقِرحا؛ باز دوباره پیازداغش را بیشتر می‌کنند بعضی ایرانی‌ها، این‌جوری می‌گویند: عاقرقِرحها با ه دو چشم. باز دیگر خیلی ایرانی می‌گوید - زبان فارسی را پاس بدارید - اکرکره.

 

ادامه بیان خواص عاقرقرحا و تکمیل شرح داروی مرکب امام رضا (ع) برای مسواک زدن در درمان بلغم، بوی بد دهان و سستی دندان‌ها

 

به نظرم، حالا بگذارید یک نگاهی کنم: اکرکره، این‌جوری می‌گویند، دیگر خیلی ایرانی می‌گوید: اکرکره. از حجج اسلام، آقا سید علی سیدنظری در کتاب مفردات گیاهی، قسمت عاقرقرحا را بیاوریم، پس معادل انگلیسی‌اش را و زبان علمی‌اش را هم گفته. خب، حالا اینجا این خیلی فواید دارد، یک چند تایش را بنویسید، مثل اینکه به گوشتان آشنا نیست، یادداشت کنید.

 

یکی از فواید عاقرقرحا: ضد لکنت زبان است؛ یک‌کم در دهان نگه دارد، مخصوصاً زیر زبان، ضد لکنت زبان است. یکی دیگر از فوایدش چیست؟ ضد دندان‌درد است. دیدی بعضی‌ها دندان‌درد دارند؟ حالا به جای اینکه برود بی‌حسی بزند یا چه یا چه یا چه، یا مثلاً عصاره گل میخک دارویی مثلاً؛ حالا می‌خواهم بگویم این را که در دهانت نگه داری، بجوی، در دهان نگه داری، دندان‌دردت هم خوب می‌شود.

 

یکی دیگر: یکی دیگر از فوایدش چیست؟ بجوی و قورتش بدهی: ضد سیاتیک است، عرق النسا، عرق النسا (ن، س، ا). اینکه می‌گویند عرق النساء با الف ممدوده، غلط است، ولی می‌گویند، در کتاب‌ها هم نوشته؛ می‌شود رگ زن‌ها! غلط است.

عرق النسا (ا، ل، ن، س، ا)، یعنی رگ سیاتیک. می‌خواهم بگویم آن دردهای سیاتیک کمر، از در کمرت می‌گیرد، پشت زانو می‌زند، کف پایت را بگیرد دیگر نمی‌توانی صاف بایستی، مثل رکوع راه می‌روی با آه و ناله؛ درمان چیست؟ سیاتیک هم هست. یکی دیگرش چه بود در درمان سیاتیک؟ یکی دیگرش بود دم‌کرده سنبل‌الطیب، این هم هست.

حالا در مباحثه ما، گفتم ضد موکوس است، ضد بلغم است. حالا این عاقرقرحا، درست شد مؤمنان؟ دقت بفرمایید: ضد سرفه کهنه بلغمی است، ضد سرفه کهنه بلغمی است؛ یعنی ضد سعال البلغمی، ضد سعال البلغمی است. ضد درد سینه است؛ یک بار آنژین صدری داری، آن دارویش چه بود؟ کمثری، گلابی زرد رسیده شیرین.

 

اما یک بار دیگر درد در سینه داری، درد منتشره در قفسه سینه که از جناغ سینه پخش می‌شود - که می‌شود آنژین صدری، نیست، که آنجا گلابی زرد رسیده شیرین است می‌گویی بعد از غذا بخور - نه، اینجا درد در قفسه سینه دارد؛ اینجا می‌گوییم با غذا چه بجود؟ عاقرقرحا. این درد سینه‌اش هم خوب می‌شود.

 

یک بار دیگر آب‌آوردگی هم دارد؛ ببین، مرد است، پسر است، یک مرتبه چغاله بادام می‌شود! بعد ازدیاد گاز معده ندارد، قرقرهای شکمی و روده هم ندارد، چربی جداری پشت پوست شکم هم ندارد؛ این بیماری استسقاء دارد، یعنی هی الکی آب می‌خورد. درست شد مؤمنان؟ حالا آیا کبدش پرچرب است، یا دیابت نوع دو اش بالاست، قند خون شیرینش بالاست، یا اینکه نه، از نارسایی کبدی است، مثلاً فیبروز کبدی، سیروز کبدی دارد، چروکیدگی کبد یا مشمع کبدی، خشکی کبدی دارد، حالا شکمش آب می‌آورد، این می‌شود ماء الأصفر، الحبن. خب اینجا مؤمنان، این‌طوری است؛ پس اینجا هم می‌شود چه مؤمنان؟ ضد استسقاء است، پس ضد استسقاء است؛ اما ضد حبن و این‌ها نیست، ضد ماء الأصفر نیست، ضد استسقاء است و ضد لقوه یعنی پارکینسون، ضد کزاز، ضد فلج، ضد رعشه، ضد تب است. علیکم السلام. یک‌کم از فوایدش را گفتم.

 

پس امام رضا چه به این آقا دیکته کرد؟ فرمود: یک مثقال هلیله زرد، دو مثقال خردل، یک مثقال عاقرقرحا - یک‌کم توضیح دادم - «فتسحقه سحقا ناعما»، خوب این‌ها را له و لورده می‌کنی، «و تستاك على الريق»؛ با این مخلوطی که گفتیم، با این صبح ناشتا مسواک بزن، صبح ناشتا.

«و تستاك به على الريق فإنه ينقي البلغم»، از فضای حلق و دهانت پاک‌سازی می‌کند، «و يطيب النكهة»، بوی بد دهان، بوی تعفن‌هایش از بین می‌رود، «و يشد الأضراس»، دندان‌هایت همه محکم و استوار می‌شود، لقی دندان نداری. یک بار دارومفرده می‌دهی لقی دندانش خوب بشود، مثل اینکه با پودر سعد کوفی مسواک بزنی؛ یک بار دیگر با دارومرکبه که فواید مختلف دارد، هم بلغم‌اش خوب بشود، هم دندان‌هایش محکم و استوار سر جایش باشد. «إن شاء الله تعالى». مباحثه تمام شد.

 


هوش مصنوعی
برای استفاده از کلیدهای میانبر، پس از انتخاب متن از کلیدهای زیر استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود یا روی لینک کلیک نمایید به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
هوش مصنوعی
ترجمه نوع دوم: Alt+Ctrl+t
خلاصه سازی: Alt+s
خلاصه سازی نوع دوم: Alt+Ctrl+s
اعراب گذاری: Alt+d

جستجو
جستجو در همه دروس: Alt+a
پس از انتخاب متن می توانید از امکانات هوش مصنوعی، مانند
مترجم، خلاصه ساز و اعراب گذاری استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
logo