1405/08/10
بسم الله الرحمن الرحیم
درمان لاغر شدن مفرط و بیماریهای شکمیدر روایات/ طب و فقه/طب اسلامی
موضوع: طب اسلامی/ طب و فقه/ درمان لاغر شدن مفرط و بیماریهای شکمی در روایات
این متن توسط هوش مصنوعی پیادهسازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.
درمان لاغر شدن مفرط و بیماریهای شکمی با برنج و شحم گاوی در روایات
مباحثهمان در طب المعصومین بر اساس جامع احادیث الشیعه آیت الله العظمی بروجردی قم، و تحقیق و پژوهش آیت الله معزی ملایری است؛ جلد ۲۸، صفحه ۵۹۷، روایت ۴۶، به شماره مسلسل ۴۳۲۵۰؛ از محاسن برقی، جلد ۲، صفحه ۵۰۳، حدیث ۶۳۵؛ در کافی شیخ کلینی هم، چاپ اسلامیه تهران، جلد ۶، صفحه ۳۴۱، حدیث ۳؛ و چاپ دارالحدیث، جلد ۱۲، صفحه ۵۱۵ آمده است:
«البرقی، عن ابن سلیمان الحذاء، عن محمد بن الفیض، قال: کنت عند ابیعبدالله (علیهالسلام)...»[1] [2] [3]
یک مردی میآید، میگوید: ببین دخترم گوشت تنش آب شده است، شکمدرد هم دارد، حاجآقا چه کار کنم؟ حضرت میفرماید: با این کیفیت برنج پخته به او میدهی، روغنش هم از شحم گاوی باشد؛ شحم گاوی که دور قلوهها هست. خلاصهاش این است:
«کنت عند ابیعبدالله (علیهالسلام) فجاءه رجل فقال له: إن ابنتی قد ذبلت» با دال زال. تحقیقا دخترک من گوشت تنش آب شده است. این عبارت «إن ابنتی قد ذبلت» نه بار در کتب مختلف شیعه آمده است.
«و بها البطن» و از آن طرف هم درد شکمی دارد، آن هم به نوعی که گاهی مبطون است.
«فقال: ما یمنعک من الأرز بالشحم؟» چه چیز باعث شده است که برنج پخته که با روغن زرد شحم گاوی است به او نمیدهی؟
«خذ حجارةً اربعاً او خمساً و اطرحها تحت النار، و اجعل الأرز فی القدر و اطبخه حتی یدرک، و خذ شحم کلیً طریاً» شحم گاوی تازه، «فإذا بلغ الأرز فاطرح الشحم فی قصعة» در یک ظرف کوچکی. آن چهار پنج تا سنگی هم که خیلی داغ شده بود، ریگهایی که خیلی داغ شده بود، اینها را هم بینداز روی این شحم کلیههای گاو تازه که در ظرف است، بعد یک ظرف دیگر هم رویش بگذار.
«فإذا بلغ الأرز فاطرح الشحم فی قصعة مع الحجارة» توضیح دادم، «و کبّ علیها قصعة اخری» به گونهای که این را هم تکان بدهد، «ثم حرکها تحریکا شدیدا و اضبطها» خوب این درش را هم محکم بگذار، «لا یخرج بخاره» این شحم تازه که چند تا ریگ داغداغ بود انداختی در آن، بعد یک قصعه دیگر هم رویش گذاشتی، دو تا ظرف برعکس روی هم، کیپکیپش کن که بخارش هم درنیاید.
«لا یخرج بخاره. فإذا ذاب الشحم» هنگامی که این پیه تازه گاوی در این ظرف دربسته آب شد، «فاجعله فی الأرز» حالا این پیه تازه گاوی آبشده را بریز روی این برنج پختهشده، سپس به این دخترکت بگو جرعهجرعه این برنج مخلوط با این روغن تازه گاوی را نوش جان کند.
«ثم تحسّاه» حسواً یعنی جرعهجرعه نوشیدن. «ثم تحساه» سپس این دخترک جرعهجرعه بنوشد.
حالا آره، از حیث اینکه هم روغنی میشود، نه جامد است نه مایع. حالا به کنایه گفته است بنوشد، یعنی لقمهلقمه خوب بجود و بخورد.
پرسش: این شحم همان روغن... شما فرمودید در ایران الان زماننا هذا، همان بهترین روغن، روغن زرد گاوی که قبلاً فرمودید؟
پاسخ: بله، بله. میشود شحمة البقر.
پرسش: پیِ همین...؟
پاسخ:بله، بله. پی، پیای که روی احشای داخلی حیوان گاو است، بعد ذبح شرعی هم گاو شده است، و قسمت دور و بر کلیهها و قلوهگاهش اینها است. خیلی هم نازک است. متوجه شدید؟ تکهتکه گرههای چربی هم دارد. این شحمة البقر است.
روایت دوم در خصوص نحوه مصرف برنج با شحم و پرهیز از غذای داغ و سرد
در طب الائمة ابنا بسطام، عبدالله و حسین نیشابوریان، صفحه ۹۹؛ و طب الائمة علامه شبر، صفحه ۱۴۳:
«اسماعیل بن القاسم المتطبب الکوفی قال: حدثنا محمد بن عیسی عن محمد بن اسحاق، اسحاق بن الفیض قال: کنت عند الصادق (علیهالسلام)»[4] [5] در نزد و در خدمت امام صادق (علیهالسلام) بودیم، «فجاء رجل و ذکر نحوه» مثل همین روایتی که بالا خواندم با چند سند، «و زاد بعد قوله: تحسّاه» حالا این دخترک لقمهلقمه، جرعهجرعه بخورد و بنوشد، با همان غذایی که گفتیم، «لا حارّاً و لا بارداً» نه داغ بخورد، نه یخ یخچالی؛ نه، ولرم باشد، نوش جان کند.
خیلی این مهم است ها! برای اینکه داغداغ بخوری یا سرد تگری بخوری، یکی از علل ایجاد سرطانهای مری است، که بالاترین درصد سرطان مری در استان خراسان است.
«فإنها تعافی بإذن الله» این دخترکت با عافیت میشود، سلامتیاش برمیگردد، هم از ذوب شدن گوشت تنش کمکم عضله میگیرد، و هم اینکه آن دردهای مبطونیاش هم خوب میشود.
«فقال الرجل المعالج: و الله الذی لا اله الا هو، ما اکلته الا مرة واحدة حتی عوفیت» به یک بار خوردن، دخترم خوب شد.
پرسش: دیگ سنگی هم میشود یا فقط...؟
پاسخ: نه، اینجا دیگ سنگی مراد نیست. اینجا چند قلوهسنگ بود که آن خیلی داغ بشود. قلوهسنگهای تمیز ها، ریگها. خوب تمیز هم باشد، قبلاً شستهاند. حالا در شعله خوب داغ میشود، بعد این را میریزیم روی این پیههای تازه که در ظرف است، درش را هم با یک قصعه دیگر میبندیم.
به قول امروزیها دیگ زودپز، به قول امروزیها. حالا هم از پایین حرارت دارد، هم از داخل حرارت دارد. آشپزهای بیرون را دیدید؟ کنده انبار میاندازند روی دیگ. دیدید شله میدهند یا برنج، تمن قیمه؟ هم زیر شعله است، هم روی در دیگ میزنند.
حالا ما اینجا داخل میزنیم چون این پی خام است دیگر. میخواهیم این پی را هم ذوب کنیم هم نیمپخته بشود. پس این چند تا ریگ داغ را، چهار پنج تا ریگ داغ را میاندازیم روی این پی خام که در ظرف است، یک ظرف دیگر هم برعکس، رویش کیپکیپ بگذاریم که بخارهایش بیرون نیاید. وقتی که یککم ذوب شد، حالا درش را باز میکنیم، برنج هم که پخته است میریزیم روی برنجهای پخته. حالا اینطوری میخورد برنج را.
پرسش: سنگها را نخورند یک وقت!
پاسخ: بله؟ نه دیگر! حالا تا اینجا.
فرق بین ذبول و هزال در طب معصومین و درمانهای روایی آن
پرسش: استاد ببخشید، قبلاًها فرمودید برای شخصی که هزال و لاغر است، خیار با خرما...؟
پاسخ: آن یک روایت دیگر بود. نه، این آخر دو تا بیماری دارد. آن لاغری شدید بود. ببینید، لاغری شدید بود؛ این «قد ذبلت» است.
ببینید، این گوشت تنش آب شده است، اما لاغری شدید نیست. آن یکی که شما فرمودید، درست فرمودید، آن «الهزال» یا کاشکسی است.
بله، آن هم اسم خارجیاش. این لاغری شدید است. این حالا در بحثهای تخصصی تغذیه میگویند کاشکسی، لاغری شدید. ۱۵ تا ۲۰ کیلو وزنش کم است از وزن نرمال.
این میشود هزال. در اینجا سه تا دستور گفته است: یکی مال طب سنتی بود، طب سنتی غربی، شرقی قدیم که چه بود؟ آن بحث بوقلمون بود، گوشت بوقلمون، حلیم بوقلمون، خورشت بوقلمون، سوپ بوقلمون؛ آن طب سنتی است، طب یونانی، طب ایرانی، طب چینی. یک بار دیگر روایت بود، مؤمنان! آنی که الان فرمودید، یک روایت فرمودید: «القثاء مع الرطب»[6] ؛ روایت دیگر چیست؟
«البطیخ مع الجبن»[7] ، یعنی پنیر تازه. ببینید، این دو تا روایت، این درمان این است. اما این، گوشت تنش آب شده است، اما لاغری شدید ندارد، دلدرد هم دارد به نوع مبطون بودن.
پس اینجا مؤمنان، گفتیم: برنج پخته، به قرینه ظاهریاش معلوم میشود که آبکش نیست، برنج پختهاش دمی است، به قرینه صدر و ذیل دو تا روایت. حالا این را مخلوط با چه میخورد؟ یعنی رویش چه بریزی؟ روغن زرد پیه گاوی، گوسفندی، بزی، شتری نباشد، روغن زرد پیه گاوی باشد که شحمة البقر، دهن شحمة البقر است.
این دو تا روایت را گفتم. حالا در پاسخ به سؤال مردمی دقت بفرمایید.
تله چندوظیفگی سمی، تفاوت آن با چندوظیفگی شرعی و توهم بهرهوری
سؤال کردند: استاد، من همیشه این کار را میکنم یا عادتم اینگونه است.
اول با مزاح و به شوخی جوابش را میدهیم، میگوییم: ببین، تو مردی مثلاً، عادت کار زنان است در سن من تحیض، که هر بیست و هشت روز تا سی و پنج روز عادت میشوند؛ پس دست از عادت بدت بردار.
دوم، بعضی عادتها باعث میشود که به هم بریزی؛ مثلاً این شخص عادت دارد به چندوظیفگی، یعنی خودش را انداخته و مغزش را انداخته در تلهی چندوظیفگی.
ببینید، اگر اینجا بیفتی، این سم است و عوارض هم برایت دارد، تا سیزده مورد! حالا اینها را دقت کنید مؤمنان.
پس سؤال کرد: آقا، چندوظیفگیام چیست؟ سمی است! ببینید دوستان، این مخرب مغزت است و تا سیزده چیز دیگر را خراب میکند: فکر خوبت را خراب میکند، تعقل بهجات را خراب میکند، تا سیزده مورد. لفظ من را گم نکنید: چندوظیفگی سمی، تلهی چندوظیفگی سمی.
یک بار چندوظیفگی، شرعی است؛ همزمان است ولی شرعی است. مثل چه؟ همین آقایی که این کار را انجام داد، خدا پدر و مادرش را بیامرزد، یعنی هم دارد مباحثه را گوش میدهد و مباحثه علمی میکند، هم در ضمنش منافاتی با گوش دادنش ندارد و دارد به اهل مباحثه کمک میکند، مثلاً اینجا را پاک کرد؛ این اشکال ندارد و شرعی است. اوج چندوظیفگی شرعی، این کاری است که امیرالمؤمنین (علیهالسلام) انجام داد؛ در رکوع نمازش، هم دارد به قصد قربت و حضور قلب نماز یومیهاش را میخواند، هم اینکه مستحق زکاتی از شیعه آمده است، در رکوع نماز اشاره میکند این انگشتر را فقیر بگیرد از باب زکات. ببینید، دو وظیفه شرعی است که همزمان انجام میدهد. این دووظیفگی شرعی نشانهاش چیست؟ نشانهاش فکر خوب و تعقل بهجاست؛ برعکس و ضدِ چندوظیفگی سمی.
بگذارید یککم برایتان مثال بزنم: چقدر در روایات شیعه داریم در حال راه رفتن چیزی نخورید، چیزی نیاشامید، حماقت میآورد؟ طرف راه میرود، هم آدامس میخورد، یکی تخمه میشکند، یکی دارد ساندویچ میخورد، یکی نوشابه میخورد، یکی آبمیوه شیمیایی میخورد؛ باز همزمان، در گوشش گذاشته است و دارد گوش میکند؛ از این طرف هم مثلاً دارد به تلفن همراه جواب میدهد. اینها را هم میگوییم. یا مثلاً دکتر یا پرستار بیمارستان است؛ چرا خطا در تجویز یا تزریق دارو پیش میآید؟
چون چندوظیفگی سمی دارد؛ یعنی هم میخواهد دارو تجویز کند یا به بیمار دارو بدهد، هم دارد تلفن جواب میدهد، هم گپ میزند و شوخی میکند، بعد خطا در تجویز دارو رخ میدهد. حالا خلبان باشد، ناخدای کشتی باشد، یا هر شغل دیگر. پس اکثر اینها خطاهای انسانی است؛ چرا؟ چون در تلهی چندوظیفگی سمی افتادهاند.
بیان خطای شناختی توهم بهرهوری در چندوظیفگی
سیزده اثر بد دارد؛ دارم پاسخ به سؤالهای مردم میدهم، حرفم یادتان نرود. از مسائل مستحدثه مبتلابه جامعه جهانی است، تا چه برسد جامعه ایرانی. دقت بفرمایید:
«مغز خود را در تلهی چندوظیفگیِ سمی قرار ندهید. زیرا اگر همزمان همه کارها را انجام دهید، دچار توهمِ بهرهوری میشوید و تصور میکنید—که تصور باطل و خیالی است—تصور میکنید که کارآمدتر از همیشه هستید.» این تله، تلهی شیطانی است؛ طرف به خیال واهی گمان میکند از همیشه کارآمدتر است!
باید دانست که توهمِ بهرهوری، یک خطای شناختی هست؛ چون به اشتباه، جابهجاییِ مداومِ تمرکز را، کاراییِ بالا میدانیم؛ زیرا به چندوظیفگیِ سمی مبتلا شدهایم.»
در پرانتز برایتان چند تا مثال بزنم: مثلاً راه میرویم و موسیقی گوش میدهیم؛ یا مثلاً راه میرویم و غذا و آشامیدنی میخوریم؛ یا مثلاً به فرزند خود دیکته میگوییم و همزمان با یک چشم سریال یا فیلم سینمایی نگاه میکنیم، با چشم دیگر به بچه چشمغره میرویم، و با آن چشم دیگر به صفحات مجازی شبکههای اجتماعی بیگانه نگاه میکنیم!)
پرسش: مثل کارمندان بانک یا رؤسا...
پاسخ: بعد یک صفر جابهجا میشود، آخر وقت که درِ بانک را میبندند، تمام کارمندان را نگه میدارند؛ چرا؟ چون ورود و خروج پول به هم نمیخورد. این اضافهکاری هم پولی ندارد و مقصر خودشان هستند. دیدید مؤمنان؟ به خاطر چیست؟ چندوظیفگی سمی است. پرانتز را ببندید.
عوارض اول تا سوم چندوظیفگی سمی
میخواهم سیزده بدی که میآورد را برایتان بگویم. چندوظیفگی سمی:
یک: عملکردِ خوبِ مغزی را از کار میاندازد.
دو: فعالیتِ صحیحِ دستگاهِ عصبی را از کار میاندازد. (تخصصی اعصاب و روان با تخصصی مغز و اعصاب فرق میکند؛ اولی و دومی با هم تفاوت دارند.)
سه: کیفیتِ انجامِ کار را پایین میآورد. کمیت بدک نیست، ولی کیفیت از بین میرود؛ کیفیت انجام کار را پایین میآورد که این یکی از عوارض چندوظیفگی سمی است.
عوارض چهارم تا ششم چندوظیفگی سمی و پدیده مه مغزی
چهار: خستگیِ ذهنی میآورد.
پنج: باعثِ افزایشِ استرس میشود، یعنی نگرانی مستمر.
شش: کسی که چندوظیفگی سمی دارد و به این موضوع عادت کرده است، ششمین اثر سوء آن چیست؟ باعث از بین رفتن تفکر عمیق میشود؛ لذا مهِ مغزی ایجاد میشود.
این تفکر عمیق که از بین برود، مه مغزی ایجاد شده است؛ دید ظاهری دارد، اما بصیرت ندارد. مثل این است که در مه غلیظ راه بروی، جلوی چشمت را نمیبینی، آنوقت میخواهی دوردست را ببینی؟ در مه غلیظ جلوی پایت را نمیبینی، با اینکه بصیر هستی. وقتی مه مغزی بگیری، بصیرت جزئی نداری، آنوقت میخواهی بصیرت دوردست را ببینی که آیا عاقبتت ختم به خیر میشود یا نه، تقوای عملیات چگونه است، حضور قلبت چگونه است، آیا حیاتت طیبه هست یا نه، آیا مماتت طیبه میشود یا نه، تا چه رسد به قیامت؟ همین بصیرت فیالجمله و جلوی پایت را نمیبینی.
حالا بعضیها فیگور میگیرند و میخواهند مثلاً حرف از بصیرتافزایی بزنند. ولی فقیه ساده، فکرش عمیق است و چندوظیفگی سمی هم ندارد. حرفهایم یادتان نرود، اینها خیلی مهم است.
پس ششمین مورد چه شد؟ اگر چندوظیفگی سمی داشته باشیم و به آن عادت کرده باشیم، باعث از بین رفتن تفکر عمیق میشود؛ لذا مه مغزی ایجاد میشود، چون نمیتوانید افکار خود را جمعوجور کنید؛ بنابراین خطای عملی در شما زیاد میشود.
مثالهای خطاهای ناشی از چندوظیفگی سمی
(در پرانتز دو مثال عرض میکنم)
مثال اول: مانند خطای عملی پرستارها و دکترها در تجویز دارو؛ خطای دارویی بهشدت بالا میرود اگر پزشکی یا پرستاری به چندوظیفگی سمی مبتلا باشد یا به آن عادت پیدا کرده باشد.
مثال دوم: خطای عملی رانندهها، خلبانها و ناخداها؛ مثلاً همزمان هم موسیقی گوش کند، هم به تلفن همراه جواب دهد، هم نوشیدنی یا غذا بخورد و بنوشد. آیا این فرد به جلو تمرکز دارد؟ چشمهایش به جلو است، ولی هوش و حواسش به جلو نیست؛ ممکن است به صخره بخورد، به کوه بخورد، یا به یک هواپیمای دیگر برخورد کند؛ چون حواسش به جلو نیست و مشغول خوردن و شنیدن است. لذا غالباً این خطاها، خطاهای انسانی است. پرانتز را ببندید.)
خیلی موارد دیگر نیز هست. فرض کنید فردی با ظاهر نامناسب آمده است و میخواهد از شما سؤال شرعی بپرسد، یا مشاوره تربیتی و خانوادگی میخواهد؛ اگر کسی مبتلا به چشمچرانی به نامحرم باشد و به آن عادت داشته باشد، این فرد چندوظیفگی سمی دارد و مشاورهای که میدهد سراسر خطاست؛ چون دارد به ظاهر او نگاه میکند و اصلاً تمرکز ندارد که این جوابی که میدهد درست است، خداپسند است و به درد او میخورد یا نه.
حتی در کلاس مباحثه یا در تدریس و سخنرانی، اگر کسی حواسش به وظیفه شرعی و الهی و نشر علم نافع نباشد و حواسش به این طرف و آن طرف برود، مثلاً فرزندی بدود یا افرادی با هم صحبت کنند، تمرکز فکر در بیان درس از بین میرود؛ حواسش همهجا هست، الا اینکه بداند چه میگوید! آنوقت ضریب خطای گفتاری زیاد میشود.
به جای اینکه هدایتکننده شنونده باشد، گمراهکننده شنونده میشود؛ چرا که مبتلا به چندوظیفگی سمی شده است.
پس کسی که تدریس میکند، مباحثه میکند یا سخنرانی دارد، باید تمام حواسش به مطلب باشد تا مطلب را درست بفهمد و درست تبیین کند و کارهای دیگر را بگذارد برای بعد از اتمام کلاس و مجلس.
عوارض هفتم و هشتم: ایرادگیری بیمورد و اشکالتراشی غیرعقلایی
هفت: کسی که مبتلا به چندوظیفگی سمی است، ایرادگیریِ بیمورد دارد.
هشت: اشکالتراشیِ غیرعقلایی دارد.
این موارد هفتم و هشتم به چه دلیل است؟ به خاطر اینکه فشار روانی و فشار عصبیاش برقرار است. اینکه ایرادگیری بیمورد دارد و اشکالتراشی غیرعقلایی میکند، به این علت است که در آنِ واحد هم فشار روانی دارد و هم فشار عصبی؛ و این به خاطر سمِّ چندوظیفگی است.
عوارض نهم تا یازدهم: تندی در پاسخگویی، زودرنجی و واکنشهای عصبی
نهم: از آثار سوء چندوظیفگی سمی این است که وقتی میخواهد جواب کسی را بدهد، جواب را به تندی و با خشونت میدهد. شما تعجب میکنی که این فرد اینقدر آرام بوده است، چگونه یکمرتبه شتاب دویست گرفته است؟
در پاسخ به سؤالات مردمی یا هر بنده خدایی، با تندی جواب میدهد؛ به جای اینکه جاذبه داشته باشد و افراد را به اهلبیت عصمت و طهارت (علیهمالسلام) جذب کند، افراد را میپراند؛ با اینکه طرف محب اهلبیت است، اما میگوید من دیگر غلط بکنم از این شخص سؤال بپرسم! نهمین مورد چه شد؟ «جوابدهی به تندی پیدا میکنید.»
دهم: خدا نکند کسی به او یک کلمه موعظه کند! مثلاً بگویی فلانی، ابروهایت به هم ریخته است، دستی بکش تا مرتب شود؛ یا بخواهی شوخی کنی که لبخندی بزند، بگویی بالای چشمت ابروست، به او برمیخورد و تا چند روز به تو سوءظن دارد؛ چرا؟ چون اندکرنج است.
پس یکی از آثار سوء چندوظیفگی سمی این است که شخص: «مبتلا به زودرنجی میشود؛ زودرنجی پیدا میکنید.» یعنی بالفعل زودرنجی دارد؛ این را با صد من عسل هم نمیشود خورد، چه در خانواده و چه در جامعههای بزرگتر.
یازده: از دیگر آثار سوء چندوظیفگی سمی این است که: «واکنشهای عصبیِ بیموقع از شما سر میزند.» یعنی از کسانی که چندوظیفگی سمی دارند.
عوارض دوازدهم و سیزدهم: غیبت ذهنی و افتادن در چرخه باطل زندگی
دوازده: در محافل، در کوچه، خیابان، اتوبوس، مهمانی و هر جا که بروید متوجه این موضوع میشوید که: «بدنهایشان همه کنار هم است، ولی هوش و حواسهایشان با هم نیست.» هر کسی سرش در تلفن همراه است و در شبکههای اجتماعی سیر میکند؛ در خانواده، پسر، دختر، مادر، پدر، پدربزرگ و مادربزرگ همه اینگونهاند.
حالا این ابتلاها به کلاسهای درس هم آمده است؛ به جای اینکه حرف استاد را گوش بدهد و ببیند چه مطلبی نوشته شده است، همه سرهایشان در گوشی است!
پرسش: استاد، یک عده هم گوش نمیدهند...
پاسخ: بله، با حفظ وحدت! این هم درد دل معلم گرامی با سی سال سابقه است. میخواهم بگویم مبتلا شدهاند.
پس شماره دوازده: «حضور فیزیکی در محیط منزل، محیط فامیل و محیط کار دارید، اما ذهنتان حضور ندارد و در جای دیگری سیر میکند.» که باز همین چندوظیفگی سمی میشود؛ زیرا تمرکز فکر خوب و تعقل بهجایش از بین میرود، با اینکه انسان خوبی است.
سیزده: سیزدهمین مورد از آثار سوء چندوظیفگی سمی این است که: «در چرخهی باطلِ زندگی میافتید.» در کتب کلامی و فلسفی نظیر تجرید الاعتقاد، شرح تجرید علامه حلی، کشف المراد، تعلیقات علامه حسنزاده، باب حادی عشر، یا اشارات بوعلی سینا حرف از دور باطل میزنید؛ اینجا هم در دور باطل میافتید! کسی که به چندوظیفگی سمی مبتلا میشود و به آن عادت میکند، در چرخه باطل زندگی میافتد و دائماً در شبکههای اجتماعی بیگانگان است.
مثل کسی که به دخانیات عادت کرده است؛ در ایستگاه اتوبوس در میان دود گازوئیل، سیگار هم میکشد! به اندازه کافی دود هست، چرا دود اضافی وارد بدنت میکنی؟ هم پول میدهد و هم جان میدهد، ولی چون عادت کرده است وقت تلف میکند.
پس سیزدهمین مورد: «در چرخه باطل زندگی میافتید و دائماً در شبکههای بیگانگان هستید و از فکر خوب و تعقل بهجا خارج میشوید.» دیدید که مخرب مغز و ذهن فعال شماست؟
راهکار درمان: سکوت، خلوت با پروردگار و رعایت اصل تکوظیفگی
حالا توجه و تذکر:
«توجه: سکوت و صمت، یعنی خاموشی بهجا و سکوت بهجا داشته باشید و با الله تعالی که خالق، رب و رازق شماست، اندکی خلوت کنید.» با نجوا، با دعا، با طلب مغفرت و عفو؛ تمرکز فکر خوب، تعقل بهجا، ذهن فعال، هوش سرشار و بصیرت خود را با یکدیگر فعال کنید.
از گناهان هم باید استغفار کرد؛ یک بار استغفار از گناهان صغیره و کبیره است،یک بار استغفار از گناهان کبیره و صغیره مخصوص گناهکار است، یک بار هم استغفارِ خوبان است؛ یعنی از حواسپرتی، غفلت و سهو خود استغفار کنید.
تذکر
«تذکر: این سکوت بهجا و صمت بهموقع، دو مقدمه مفید است از برای تکوظیفگی.»
تکوظیفگی یعنی چه؟ یعنی قانون تزاحم در فقه و اصول شیعه را رعایت کنید؛ یعنی: «اول مهمترین را انجام بده، تمام که شد، بعد مهمتر را انجام بده، تمام که شد، بعد مهم را انجام بده، تمام که شد، بعد غیرمهم را انجام بده.»
این مسائل ظاهری را تکتک انجام بده. مثلاً خوراک ساده میخواهی بخوری، بنشین و مانند «جلسة العبید»[8] با آرامش غذا بخور؛ نه اینکه در حال راه رفتن چیزی بخوری که حماقت میآورد.
میخواهی شهوت حلال داشته باشی، ازدواج شرعی کردهای، به همسر و ناموس خودت نگاه کن، ملاعبه و مغازله داشته باش و شهوت حلال را اعمال کن؛ اما اعمال شهوت حرام، خودش چندوظیفگی سمی میشود. بعد شیطان نمیگذارد به یکی قانع باشد.