پاسخ به پرسش‌های دینی، علمی و اجتماعی/ فقه و طب/طب اسلامی

موضوع: طب اسلامی/ فقه و طب/ پاسخ به پرسش‌های دینی، علمی و اجتماعی

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

پاسخ به پرسش‌های دینی، علمی و اجتماعی

مبحث ما در «طب المعصومین»، امروز به پاسخ‌گویی به سؤالات مردمی اختصاص دارد. مؤمنان چند پرسش مطرح کرده‌اند؛ برخی از آن‌ها ناظر به مسائل پزشکی است، برخی مربوط به زمین‌شناسی، برخی به مقولهٔ خلاقیت و نوآوری ارتباط دارد، پاره‌ای قرآنی است، و برخی نیز از مباحث روز به شمار می‌رود؛ نظیر آن‌که حادثهٔ حمله به برج‌های دوقلوی منهتن در نیویورک چه پیامدها و بیماری‌هایی به دنبال داشته است که پیوند آن با مباحث پزشکی بیان خواهد شد.

مرجعیت فقهی؛ برترین راهنما در سبک زندگی اسلامی

پرسش: «حرفه‌ای‌ترین مربی برای سبک زندگی صحیح اسلامی کیست؟»

پاسخ: در زمان غیبت کبرای امام عصر، حضرت بقیة‌الله الاعظم (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف)، حرفه‌ای‌ترین راهنما برای سامان‌بخشی به سبک زندگی صحیح اسلامی، انتخاب یک مرجع یا فقیه صالح و عادل است؛ زیرا بر اساس قاعدهٔ مستقلات عقلیه در اصول فقه، عقل سلیم حکم می‌کند که در هر رشته‌ای باید به متخصص آن فن رجوع کرد.

در احکام و مسائل فرعی فقهی نیز عقل خالص و مستقل اقتضا دارد که انسان به کارشناس دین و فقیه جامع‌الشرایط مراجعه کند. از این رو، رجوع به مجتهد و فقیه صالح و عادل بر همگان لازم است؛ چنان‌که در توقیع شریف امام زمان ارواحنا فداه آمده است: «فَارْجِعُوا فِيهَا إِلَى رُوَاةِ حَدِيثِنَا»[1] متخصصان احکام الهی و مسائل فرعی دین، مراجع عالی‌قدر دینی هستند.

تربیت نسلی از فرزندان که از یک سو به نور فقاهت و از سوی دیگر به حقیقت ولایت و امامت اهل‌بیت عصمت علیهم‌السلام متصل باشند، رسالت والدین، بزرگان خانواده و مربیان دلسوز است.

دین اسلام نقشهٔ راهِ زیستِ مؤمنانه در دنیا، برزخ و قیامت است و متون مقدسی چون قرآن کریم، نهج‌البلاغه و صحیفهٔ سجادیه، معنویت را با متن زندگی روزمره پیوند می‌زنند. توحید و ولایت باید همواره در تمام شئون زندگی جریان داشته باشد و این حقیقت به نسل نو آموخته شود.

حکمت ابتلائات، سختی‌ها و رنج‌های این جهان در آن است که دنیا منزلی موقت، مسافرخانه، پل و معبری (قنطره) بیش نیست؛ دنیا مقصد نهایی نیست، بلکه «مَزْرَعَةُ الْآخِرَةِ»[2] است.

مقصد غایی انسان، بهشت برین و تقرب به ذات اقدس الهی است که جز از مسیر هدایت‌های چهارده معصوم (علیهم‌السلام) حاصل نمی‌شود. حقیقت عبودیت و بندگیِ خداوند در پرتو تبعیت از سیدالاحرار، حضرت اباعبدالله الحسین (علیه‌السلام) معنا پیدا می‌کند.

نوآوری و تولید محصولات علمی و فرهنگی

برای تحقق نوآوری یعنی روش‌های نوین در انجام امور ـ باید نگرشی نو به پدیده‌ها داشت و به تولید محصولات مطلوبِ جدید اعم از ابعاد فرهنگی، آموزشی و پژوهشی، در هر دو ساحت عینی و فضای مجازی همت گماشت.

این مهم از رهگذر به‌کارگیری هوشمندانهٔ ایده‌های نو و بکر توسط استعدادهای درخشان، فرهیختگان و نخبگان علمی حوزوی و دانشگاهی تحقق می‌یابد.

قاعدهٔ ارجاع متشابهات به محکمات در قرآن و روایات

چنانچه فردی مدعی رجوع مستقیم به قرآن باشد، باید آگاه باشد که حدیث متواتر ثقلین با ۳۱ سند از طریق اهل‌سنت و ۲۹ طریق از سوی امامیه نقل شده که رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و‌سلم) فرمودند:

«إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ: كِتَابَ اللَّهِ وَ عِتْرَتِي... مَا إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا أَبَداً»[3] .

فهم معارف قرآن و روایات نیازمند دانشی عمیق و تسلط بر آیات محکم است. قرآن مجید دربردارندهٔ مَثَل‌ها، رموز، اشارات، مطلقات، عمومات، مقیدات، مخصصات و متشابهات است؛ فهم این ظرائف نیازمند رجوع به فقیهان و علمای جامع‌الاطرافی نظیر علامه سید محمدحسین طباطبایی صاحب تفسیر المیزان، علامه حسن حسن‌زاده آملی و علامه عبدالله جوادی آملی صاحب تفسیر گرانسنگ تسنیم است.

ضروری است مَثَل‌ها و متشابهات قرآنی و روایی همواره به محکمات ارجاع داده شوند؛ در غیر این صورت، بسنده کردن به ظواهر الفاظ، موجب انحراف خواهد شد؛ چنان‌که عده‌ای با تمسک ظاهری به آیهٔ ﴿الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى﴾[4] قائل به جسمانیت پروردگار شدند، در حالی که جسم، نیازمند و محدود است و خداوند در سورهٔ توحید می‌فرماید: ﴿اللَّهُ الصَّمَدُ﴾[5] و از هر گونه نقص و احتیاج منزه است.

برای حفظ سلامت عقیده و ماندن در صراط مستقیم، تکیه بر آراء علمای برجسته اجتناب‌ناپذیر است.

پدیدهٔ فرونشست زمین (خسف) در دشت مشهد

پرسشی مطرح شده است دربارهٔ فرونشست زمین در اطراف شهر مشهد و پیشروی آن به سمت محدودهٔ شهری (منطقهٔ ثامن). در ادبیات روایی، از این رخداد با واژهٔ «خَسْف» یاد شده است که در اصطلاح تخصصی زمین‌شناسی، «فرونشست زمین» خوانده می‌شود.

این عارضه در نقاط مختلفی از کشور، از جمله در مناطق جنوبی تهران (همچون شهرری، شوش و مولوی) با شدتی بیش از مشهد روی داده است.

در دشت‌های پیرامون مشهد، فرونشست زمین در مواردی تا ۲۵ سانتی‌متر به ثبت رسیده است. وقوع این پدیده معلول دو عامل اساسی است:

نخست: خشکسالی‌های پیاپی چندین‌ساله

دوم: برداشت‌های بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی از طریق حفر چاه‌های عمیق غیرمجاز.

با پایین رفتن تراز آب‌های زیرزمینی، لایه‌های فوقانی رطوبت و تراکم خود را از دست داده و متخلخل می‌شوند که در نهایت به فرونشست سطح خاک (خسف) می‌انجامد

شایان توجه است که در علائم پیش از ظهور نیز رخداد «خَسْفٌ بِالْبَيْدَاءِ»[6] برای بخشی از لشکر سفیانی در بیابان میان مکه و مدینه پیش‌بینی شده است.

راهکارهای مهار بحران آب در شرق کشور

برای مدیریت تنش‌های آبی و جلوگیری از پیامدهای فرونشست زمین، چند اقدام اساسی و فوری ضرورت دارد:

یک: افزایش سهمیه و میزان برداشت از آب «سد دوستی» از مسیر مذاکرات دیپلماتیک با کشور همسایه (ترکمنستان).

دو: پیگیری جدی و استیفای حقوق قانونی کشور در مسألهٔ حقابهٔ ایران از رود هیرمند و سدهای احداث‌شده بر آن در افغانستان، بر اساس معاهدات بین‌المللی و با موضع اقتدار.

سه: تسریع در تکمیل و بهره‌برداری کامل از طرح کلان انتقال آب از دریای عمان و اقیانوس هند به فلات شرقی کشور؛ طرحی که در دولت شهید آیت‌الله دکتر رئیسی اعلی‌الله‌مقامه پایه‌گذاری شد. دسترسی به آب‌های آزاد اقیانوسی، ذخیره‌ای نامحدود و پایدار را فراهم می‌آورد.

با توجه به کاهش چشمگیر حجم ذخایر آبیِ سدهای مشهد (نظیر سد طرق، سد کارده و بند گلستان) در پایان تابستان، اجرای سریع خطوط آبرسانی مانع از بروز بحران‌های اجتماعی، تنش‌های شهری و سوءاستفادهٔ بدخواهان خواهد شد.

تبعات زیست‌محیطی و بهداشتی حادثهٔ یازدهم سپتامبر

پرسش دیگری نیز طرح گردیده است در خصوص آثار و تبعات درازمدت واقعهٔ یازدهم سپتامبر؛ مبنی بر این‌که فروریختن برج‌های دوقلو در نیویورک، علاوه بر خسارات اقتصادی و پیامدهای سیاسی بین‌المللی، چه آسیب‌های حاد تنفسی، ریوی، مسمومیت‌ها و انواع سرطان‌ها را در میان ساکنان آن منطقه و نیروهای امدادی در پی داشته است، که به بیان ابعاد آن خواهیم پرداخت.

تبیین مفهوم «غربِ صهیونیستی» و ابعاد زیستی و ارزشی آن

غربِ صهیونیستی، جریانی بی‌صاحب و مرده است؛ شاید این تعبیر برای نخستین بار به گوش برسد، لذا شایسته است این مفهوم تبیین گردد:

«بی‌صاحب» بدین معناست که معتقد به امام معصوم، حضرت بقیة‌الله الاعظم (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) نیست و به طریق اولی به ولایت فقیه صالح و عادل نیز باوری ندارد.

«مرده است» یعنی چه؟ یعنی غربِ صهیونیستی از «حیات طیبه» بی‌بهره است؛ ﴿فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً﴾[7] . چرا حیات طیبه ندارد؟ زیرا نه تنها به ولایت رحمانی معتقد نیست، بلکه هیچ‌گونه تبعیت و اطاعتی از ولایت الهی ندارد و پیروی آن تماماً از ولایت شیطانی است؛ بنابراین چون حیات طیبه ندارد، مرده به شمار می‌رود.

در مرتبه‌ای نازل‌تر، این تمدن حتی فاقد حیات انسانی است؛ از این رو، به اصول ارزشی و انسانی پایبند نبوده و حتی به قوانین بین‌المللی، مبانی حقوق بشر و مصوبات سازمان ملل متحد نیز التزام راستینی ندارد.

پیامدهای زیست‌محیطی، پزشکی و سرطان‌زایی حادثهٔ یازدهم سپتامبر

در یازدهم سپتامبر حدود بیست و پنج سال پیش، جهان شاهد حمله به برج‌های مرکز تجارت جهانی (برج‌های دوقلو) در محلهٔ منهتن شهر نیویورکِ آمریکا بود. این سازه‌ها به تلی از خاک و غبار بدل شدند و حجم عظیمی از ذرات معلق در هوا پراکنده گشت. در تعبیر عمومی به این پدیده ریزگرد یا ذرات معلق در هوا می‌گویند، اما در اصطلاح تخصصی بیماری‌های ریه و پزشکی، عنوان «آئروسل» (Aerosol) به آن اطلاق می‌شود. این غبارهای سمی سبب مرگ و ابتلای هزاران نفر از شهروندان نیویورک گردید.

در این غبارهای سمی سه آلایندهٔ عمده و خطرناک وجود داشت:

    • یک: سرب معلق در هوا که ماده‌ای کاملاً سرطان‌زاست؛

    • دو: کادمیوم که فلزی سنگین و سرطان‌زاست؛

    • سه: آزبست (پنبهٔ نسوز) که عامل ایجاد سرطان‌های خاص، از جمله «سرطان مزوتلیوما» (Mesothelioma) است؛ سرطانی نادر، تهاجمی و بدخیم.

همچنین ماه‌ها پس از انفجار برج‌ها، مواردی از سرطان لوسمی (نوعی سرطان خون) در میان ساکنان و نیروهای امدادی مشاهده شد که عامل اصلی آن انتشار «استرانسیوم ۹۰» بود.

از آن‌جا که آرایش اتمی و مولکولی استرانسیوم ۹۰ شباهت بسیاری به کلسیم دارد، سیستم دفاعی و بافت‌های بدن آن را به اشتباه کلسیم تلقی کرده و در استخوان‌ها رسوب می‌دهند؛ انباشت بیش از حد مجاز استرانسیوم ۹۰ در بافت استخوانی سبب بروز این نوع سرطان خون می‌شود. افزون بر این، در شاخهٔ انکولوژی (سرطان‌شناسی)، مواردی از ابتلا به سرطان لنفوما در غدد لنفاوی گردن، زیر بغل و کشالهٔ ران گزارش شده است؛ پیامدهایی که پس از گذشت سال‌ها همچنان گریبان‌گیر مبتلایان است.

آسیب‌های تنفسی و گوارشی ناشی از پودر شدن مصالح ساختمانی

در برج‌های مذکور مقادیر معتنابهی از سازه‌های چوبی، پلاستیکی و شیشه‌ای به کار رفته بود که بر اثر انفجار و فروپاشی مهیب به ذرات بسیار ریز تبدیل شدند. ذرات سنگین پس از مدتی ته‌نشین گشتند، اما ذرات سبک‌تر همراه با جریان باد در تمام محلات نیویورک انتشار یافتند.

استنشاق غبارهای حاوی ذرات پودرشدهٔ شیشه، چوب و پلاستیک، عوارض وخیمی برای دستگاه تنفسی به همراه داشت؛ از جمله: ابتلا به سینوزیت، برونشیت‌های حاد و مزمن، التهاب حاد و مزمن حبابچه‌های هوایی ریه، آسم، تنگی نفس و تحریک مداوم مجاری تنفسی.

ورود این ذرات معلق به دستگاه گوارش نیز موجب بروز رفلاکس شدید معده گردید؛ رفلاکسی که منشأ آن ترشح سادهٔ اسید معده نبود، بلکه از تحریک فیزیکی ناشی از این ذرات پدید می‌آمد و با حالت تهوع و استفراغ‌های پی‌درپی همراه بود. استمرار این حالت به مرور زمان به زخم مری و در صورت عدم درمان به سرطان دستگاه گوارش (به‌ویژه سرطان مری) منتهی می‌شود؛ بنابراین آمار کشته‌ها و آسیب‌دیدگان ناشی از این سموم ابداً مبالغه‌آمیز نیست.

اختلالات و آسیب‌های روانی پدیدآمده در حادثه

فروریختن برج‌های دوقلو علاوه بر امراض جسمانی، موجب شیوع چهار اختلال عمدهٔ روانی در میان شهروندان شد:

    • یک: اختلال هراس (پانیک) و ترس‌های کاذب ناگهانی؛

    • دو: اضطراب و دلهرهٔ فراگیر؛

    • سه: استرس و نگرانی مستمر ناشی از احساس ناامنی مداوم؛ وضعیتی که نتیجهٔ سیاست‌های مداخله‌جویانهٔ حاکمان آمریکا در جهان به تحریک صهیونیسم بین‌الملل است؛

    • چهار: بیماری هیستریا و اختلالات شدید وحشت.

نکتهٔ قابل توجه آن است که نیروهای امدادی و مردم باید همواره خطرات واقعی و عوامل پدیدآورندهٔ بحران را بشناسند تا با تدبیر لازم و کمترین هزینه امدادرسانی کنند، به‌گونه‌ای که فردِ کمک‌کننده خود به قربانی بعدی حادثه تبدیل نگردد.

اقتدار انصارالله یمن و اهمیت ژئوپلیتیک تنگهٔ باب‌المندب

نکتهٔ دیگر، اقتدار انصارالله یمن است؛ آنان مجموعه‌ای منسجم و گوش به فرمان رهبریِ خویش هستند. این انسجام درس‌آموز است؛ در کشور ما نیز، به‌ویژه در سطح مسئولان، باید وحدت کلمه حفظ شود و همگان حول یک محور حرکت کنند تا فصل‌الخطاب نهایی، بیانات ولی فقیه صالح و عادل باشد.

از منظر جغرافیای سیاسی و سوق‌الجیشی، موقعیت تنگهٔ باب‌المندب فوق‌العاده حساس است. این تنگه در باریک‌ترین نقطه حدود ۱۸ کیلومتر عرض دارد و تسلط یمنی‌ها بر آن، همانند قرار گرفتن تیغ بر شاهرگ حیاتی رژیم غاصب صهیونیستی است؛ زیرا این رژیم اشغالگر وابستگی ۹۸ درصدی به خطوط کشتیرانی این آبراهه دارد.

مسدود شدن یا ناامنی در باب‌المندب اگر برای حاکمان سعودی زیان‌بار باشد، برای ایالات متحدهٔ آمریکا به مراتب بدتر و برای رژیم صهیونیستی خسارت‌بارترین و مهلک‌ترین ضربه است.

هزینهٔ سنگین جنگ‌افروزی غربِ صهیونیستی به سرکردگی آمریکا و همراهی چند کشور اروپایی علیه جمهوری اسلامی ایران، در فصل زمستان بسیار مشهودتر خواهد شد. آنان در انتهای تابستان و طول پاییز با بحران روبه‌رو هستند، اما در زمستان طعم حقیقی درماندگی و شکست را خواهند چشید؛ به اذن پروردگار، با عنایات حضرت ولی‌عصر (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه الشریف)، عزم راسخ امت اسلامی و هدایت‌های رهبریِ فقیه و عادل. این نیز پاسخ تفصیلی به سؤال مطرح‌شده پیرامون رویدادهای سپتامبر بود.