درمان بیماری طحال با تره طبق روایات/خواص درمانی تره /طب اسلامی

موضوع: طب اسلامی/خواص درمانی تره /درمان بیماری طحال با تره طبق روایات

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

خواص درمانی تره (الکُرّاث) و درمان بیماری‌های طحال

مبحث ما پیرامون «طب المعصومین» است که بر اساس کتاب شریف «جامع احادیث الشیعه» می‌شود.

در این کتاب«بابُ ما وَرَدَ فی فَوائِدِ الکُرّاثِ وَ خَواصِّهِ وَ غَسلِهِ وَ أَکلِهِ» [1] (روایاتی که در فواید و خواص سبزی تره و استحباب شستن آن قبل از خوردن وارد شده است) روایاتی بیان شده است.

۱. استنادات روایی و نسخه اول (درمان خونریزی طحال)

سند روایت: «عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ حَسَّان...»[2]

متن روایت:

«عَنْ مُوسَى بْنِ بَکْرٍ قَالَ: اشْتَکَى غُلَامٌ لِأَبِی الْحَسَنِ علیه السلام...»[3]

پسر بچه‌ای (غلام) نزد حضرت ابوالحسن (علیه السلام) آمد و شکایت کرد (سؤال علمی پرسید و درخواست عاجزانه برای درمان داشت). شخصی به امام رضا(ع) عرض کرد که این بچه بیماری و درد طحال (تِحال) دارد.

«فَقِیلَ بِهِ طِحَالٌ فَقَالَ: أَطْعِمُوهُ الْکُرَّاثَ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ.»[4]

حضرت فرمودند: به این پسربچه سبزی تره (الکُرّاث) بدهید تا سه روز بخورد.

راوی می‌گوید: «فَأَطْعَمْنَاهُ فَقَعَدَ عَنْهُ الدَّمُ ثُمَّ بَرَأَ.»[5]

ما به مدت سه روز به او تره دادیم؛ پس خونریزی طحالش قطع شد و این بچه از بیماری طحال بهبودی یافت.

تحلیل آناتومیک: جایگاه و کارکرد طحال (تِحال)

طحال چیست؟ ایرانی‌ها به آن «سپرز» می‌گویند.

برای تشخیص جایگاه آن، دنده‌های سینه را در نظر بگیرید. آخرین دنده‌های سینه، محل قرارگیری پرده دیافراگم است. پایین‌تر از آن پرده صفاق قرار دارد.

سمت راست بدن: زیر دنده راست و بالای دیافراگم [ناحیه کبد] قرار دارد. زیر دنده راست، کیسه صفراست.

سمت چپ بدن:زیر دنده چپ، پرده اول و سپس با کمی فاصله پرده دوم (صفاق) قرار دارد. زیر دنده چپ و زیر پرده صفاق، جایگاه «طحال» است.

کارکرد طحال:

طحال، گورستان سلول‌های مرده خونی است. سلول‌های خونی طول عمری دارند و وقتی می‌میرند، به طحال می‌روند.

تفکیک درمان ورم و خونریزی:

گاهی کبد دچار ورم می‌شود (هپاتومگالی) و گاهی طحال ورم می‌کند (اسپلنومگالی).

1. درمان ورم طحال و کبد:اگر مشکل فقط ورم باشد، درمان آن خوردن «انار رسیده» بعد از هر وعده غذایی است.

2. درمان خونریزی طحال:اما گاهی مثل این پسربچه در روایت، بیمار در حال مرگ است و خونریزی دارد (نارسایی حاد). برای نجات او از هلاکت، باید با هر وعده غذایی، سریعاً به اندازه یک مشت سبزی تره به او داد.

خلاصه نسخه

درمان درد و خونریزی طحال: به مدت ۳ روز، به همراه هر وعده غذایی «سبزی تره» میل شود.

درمان ورم طحال و کبد:بعد از هر وعده غذای اصلی، «انار رسیده» میل شود.

۳. نسخه دوم: درمان موارد حاد و مقاوم به درمان (سمن عربی)

متن روایت:

«شَکَا إِلَیْهِ رَجُلٌ مِنْ أَوْلِیَائِهِ وَجَعَ الطِّحَالِ...»[6] [7] [8] [9] [10] [11]

مردی از دوستان حضرت (امام باقر علیه السلام) شکایت کرد که درد طحال (سپرز) دارد.

«وَ قَدْ عَالَجَهُ بِکُلِّ عِلَاجٍ...»[12] [13] [14] [15]

او عرض کرد: حاج آقا، با هر درمانی معالجه کردم (پیش هر متخصص داخلی و فوق تخصص کبد و طحال رفتم) اما خوب نشدم.

«وَ إِنَّهُ یَزْدَادُ کُلَّ یَوْمٍ شَرّاً حَتَّى أَشْرَفَ عَلَى الْمَوْتِ.»[16] [17] [18] [19]

و هر روز که می‌گذرد، دردمندی و شرّ بیماری بیشتر می‌شود، تا جایی که مشرف به مرگ شده‌ام (به حالت احتضار رسیده‌ام).

نسخه طلایی حضرت:

«فَقَالَ علیه السلام: اشْتَرِ بِقِطْعَةِ فِضَّةٍ کُرَّاثاً...»[20] [21] [22] [23]

حضرت فرمودند: برو با یک قطعه نقره، سبزی تره بخر.

(نکته اقتصادی: پول رایج و نقدین شرعی، همان سکه طلا و نقره مسکوک است؛ بقیه موارد مثل اسکناس، نیکل و اعتباری، من‌درآوردی است).

«وَ اقْلِهِ قَلْیاً جَیِّداً بِسَمْنٍ عَرَبِیٍّ...»[24] [25] [26] [27]

و این تره را در «روغن سمن عربی» خوب سرخ کن (بجوشان/تفت بده) تا آبش کشیده شود.

(توضیح سمن عربی: اگر در سواحل یا باتلاق‌ها باشند، منظور روغن گاومیش است و اگر جای دیگر باشند، روغن زرد گاوی است. در جنوب و برخی شهرستان‌ها روغن گاومیش معروف است).

«وَ أَطْعِمْ مَنْ بِهِ هَذَا الْوَجَعُ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ...»[28] [29] [30] [31]

و به کسی که این درد شدید را دارد، سه روز (جزء وعده‌های اصلی غذایی) از این مخلوط بدهید.

«فَإِنَّهُ إِذَا فَعَلَ ذَلِکَ بَرَأَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى.»[32] [33] [34] [35]

پس اگر این‌گونه عمل شود و بیمار بخورد، ان‌شاءالله تعالی درمان می‌شود و از درد شدید نجات می‌یابد.