خواص ریحان کوهی وتبیین جایگاه حضرت زهرا (س)/خواص ریحان کوهی در طب المعصومین /طب اسلامی

موضوع: طب اسلامی/خواص ریحان کوهی در طب المعصومین /خواص ریحان کوهی وتبیین جایگاه حضرت زهرا (س)

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

خواص «ریحان کوهی» در طب المعصومین (ع) و تبیین جایگاه «حجة الحجج» بودن حضرت زهرا (س)

مبحث سوم از سلسله مباحث طب المعصومین (ع) را بر اساس کتاب شریف «جامع احادیث الشیعة» [1] پی می‌گیریم.

۱. ریحان کوهی؛ سبزی انبیاء و زینت سفره‌های بهشت

روایت هفتم :

عن أبي عبد الله عليه‌السلام قال : (الحوك بقلة الانبياء. أما إن فيه ثمان خصال : يمرئ الطعام ويفتح السدد ويطيب النكهة ويشهي الطعام ويسهل الدم وهو أمان من الجذام وإذا استقرت في جوف الانسان فمع الداء كله ، ثم قال : إنه يزين به أهل الجنة موائدهم.)[2]

در باب ۱۳۰ که پیرامون «ریحان کوهی» (حَوک/بادروج/ریحان جبلی) است، از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است:

«الْحَوْكُ بَقْلَةُ الْأَنْبِيَاءِ»[3] (حوک، سبزی ۱۲۴ هزار پیامبر است).

حضرت در ادامه می‌فرمایند: «أَمَا إِنَّ فِيهِ ثَمَانَ خِصَالٍ» [4] (آگاه باش که در آن هشت خصلت وجود دارد):

۱. هضم‌کننده غذاست (یُمرِئُ).[5]

۲. بازکننده گرفتگی‌های عروق است (یَفْتَحُ السُّدَدَ).[6]

۳. خوشبوکننده آروغ است (یُطَيِّبُ الْجُشَاءَ).[7]

۴. خوشبوکننده دهان است (یُطَيِّبُ النَّكْهَةَ).[8]

۵. اشتهاآور است (یُشَهِّي الطَّعَامَ).[9]

۶. بیماری را از بدن بیرون می‌کشد (یَسُلُّ الدَّاءَ).[10]

۷. ایمنی‌بخش از جذام است (أَمَانٌ مِنَ الْجُذَامِ).[11]

۸. هنگامی که در درون انسان مستقر شود، تمام بیماری‌ها را ریشه‌کن می‌کند (إِذَا اسْتَقَرَّ فِي جَوْفِ الْإِنْسَانِ قَمَعَ الدَّاءَ كُلَّهُ).[12]

سپس حضرت فرمودند: «إِنَّهُ لَتُزَيِّنُ بِهِ أَهْلُ الْجَنَّةِ مَوَائِدَهُمْ»[13] (همانا اهل بهشت سفره‌های خود را با این سبزی زینت می‌دهند).

تفاوت‌های لغوی و گونه‌های گیاهی (نفی ترادف)

روایت هشتم:

( عن الصادق عليه السلام عن أبيه عن جده عن علي بن أبي طالب عليهم السلام قال ذكر لرسول الله صلى الله عليه وآله الحوك وهو الباذروج فقال بقلتي وبقلة الأنبياء قبلي وإني لأحبها وآكلها وإني أنظر إلى شجرتها نابتة في الجنة.)[14]

از امام صادق (ع) از پدران بزرگوارشان از امیرالمؤمنین (ع) نقل شده است که نزد رسول خدا (ص) از «حوک» یاد شد و گفته شد که همان «بادروج» است.

تحلیل علمی و ادبی: سبزی ریحان کوهی دارای دو نام است، زیرا دارای دو گونه (تیپ) می‌باشد؛ یکی «حوک» و دیگری «بادروج». هر دو ریحان کوهی هستند اما با دو تیپ متفاوت. نظیر «حبة الشفاء» و «شونیز» که هر دو سیاه‌دانه‌اند اما دو گونه متفاوت، یا «جلجلان» و «سمسم» که هر دو کنجد هستند اما متفاوت‌اند.

نکته: در اینجا بحث ادبیات عرب یا منطق صوری نیست که قائل به ترادف باشیم؛ بلکه در مباحث تخصصی گیاه‌شناسی و بر اساس علم معانی و بیان (فصاحت و بلاغت)، ترادف حقیقی در عالم وجود ندارد و هر واژه معنای دقیق و متفاوت خود را دارد.

ادامه روایت:

پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «بَقْلَتِي وَ بَقْلَةُ الْأَنْبِيَاءِ قَبْلِي»[15] (این سبزی من و سبزی پیامبران پیش از من است).

«وَ إِنِّي لَأُحِبُّهَا وَ آكُلُهَا» [16] (و من تحقیقاً آن را دوست دارم و می‌خورم).

«وَ إِنِّي لَأَنْظُرُ إِلَى شجرتها نابتِهَا»[17] (و من به رویشگاه آن می‌نگرم که اصل رویش آن از بهشت است)؛ چه بهشت دنیایی (جایگاه آدم و حوا) و چه بهشت اخروی.

جایگاه چهارده معصوم (ع) و تقدم ایشان در عوالم

روایت نهم :

(عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الْبُقُولِ وَ أَنَا عِنْدَهُ فَقَالَ الْبَاذَرُوجُ لَنَا وَ رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ وُهَيْبِ بْنِ حَفْصٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ)[18]

نقل شده است که شخصی از امام صادق (ع) درباره سبزیجات پرسید. حضرت فرمودند: «الْبَاذَرُوجُ لَنَا»[19] (بادروج برای ماست).

تفسیر: ضمیر «نا» (ما) متکلم مع‌الغیر است و شامل چهارده معصوم (ع) می‌شود. از آنجا که سبزی دوست‌داشتنی انبیاء است، سبزی محبوب چهارده معصوم نیز می‌باشد. تمامی انبیاء و مرسلین در خط و سیر چهارده معصوم و خوشه‌چین علم ایشان هستند.

مفهوم «آل محمد»: آل محمد (ص) عبارتند از حضرت زهرا (س) و دوازده امام معصوم که در عصمت، علم لدنی و راسخ بودن در علم با رسول الله (ص) سنخیت دارند. (البته شیعیان نیز از باب تفضل جزو آل محمد محسوب می‌شوند).

تقدم نوری و وجودی:

در میان ۱۲ یا ۱۳ هزار عالم وجود، چهارده معصوم (ع) همواره مقدم هستند (انواع تقدم، از جمله تقدم زمانی و رتبی).

در عالم نور: اولین مخلوقات هستند؛ و «شمس الشموس» حضرت فاطمة الزهراء (س) است که عصمت فاطمیه و حجتِ حجت‌هاست.

در عالم ارواح و عالم ذر (الست): ایشان مقدم‌اند.

در عالم دنیا: نیز ایشان مقدم و پیشوا هستند. امامِ ما، پیامبرِ ما و ولایتِ ما، همگی برترند.

بنابراین، ۱۲۴ هزار پیامبر (که ۳۱۳ نفر مرسل و ۵ نفر اولوالعزم هستند)، همگی پیروان و شاگردان مکتب چهارده معصوم (ع) می‌باشند.

۴. تبیین دقیق تقدم رتبی معصومین (ع) بر انبیاء

جایگاه چهارده معصوم ما در دنیا، در برزخ، در قیامت و در تمامی عوالم مشخص و مبرهن است؛

انبیاء و مرسلین و اولوالعزم، از آنجا که چهارده معصوم ما (ع) سبزی «ریحان کوهی» را دوست دارند، آنان نیز دوست دارند. مبادا برعکس بگویید؛ مبادا بگویید چون آن انبیاء دوست دارند، پس چهارده معصوم ما دوست دارند؛ زیرا این تقدم مفضول بر فاضل است.

۵. مقام علمی و ولایی حضرت فاطمة الزهراء (س)

نظیر این مطلب، در خصوص حضرت فاطمة الزهراء (س) است. پس از شهادت پیامبر اکرم (ص)، چنین نیست که جبرئیل امین بیاید و بخواهد چیزی به حضرت زهرا (س) بیاموزد، یا ملائکه مقربین بخواهند چیزی به ایشان یاد دهند؛ خیر، حضرت زهرا (س) است که به آنان تعلیم می‌دهد

آنان آمدند تا عرض تسلیت گویند و دلداری دهند، نه اینکه به حضرت زهرا (س) چیزی بیاموزند. پس در اینجا بحث «مُحَدَّثَه» است.

تحلیل مقام «حجة الحجج»:

زیرا حضرت زهرا (س) «حجة الحجج» است. اگرچه در انبیاء و رسالت و نبوت و امامت، «رجلیت» (مرد بودن) شرط است و حضرت زهرا (س) در شئون اجرایی تابع است، اما در «علمیت» و در بحث «ولایت» چنین نیست؛ بلکه همه شاگرد این مادر معنوی هستند که فاطمة الزهراء (س) است.

تمثیل شمس و اقمار:

پس «عین الشموس» اوست؛ «اقمار منیره» و «نجوم ظاهره» همه تحت شعاع فاطمی هستند و اشراقِ «شمس عصمت فاطمی» بر آن‌ها تابیده است.

نتیجه‌گیری:

این مطلب را در ذهن داشته باشید تا روایات را برعکس معنا نکنید.