اعتبار سنجی طریقیت سیره-معیار حجیت سیره عقلائیه/طریق پنجم: سیره /طرق موصله به امور صادره از شارع در مقام تشریع

موضوع: طرق موصله به امور صادره از شارع در مقام تشریع/طریق پنجم: سیره /اعتبار سنجی طریقیت سیره-معیار حجیت سیره عقلائیه

ادامه مقام اوّل: اعتبار سنجی طریقیّت سیره عقلاء

بیان گردید قبل از طرح ادلّه دالّ بر اعتبار طریقیّت سیره عقلائیّه، دو نکته مقدّماتی باید مورد توجّه قرار گیرد. نکته اوّل یعنی ذاتی بودن یا جعلی بودن طریقیّت سیره عقلائیّه بیان گردید. در ادامه به بیان نکته دوّم یعنی معیار حجّیّت سیره عقلائیّه خواهیم پرداخت.

نکته دوّم: معیار حجّیّت سیره عقلائیّه

اعتبار هر یک از طرق ایصالی به لحاظ کاشفیّت آنها از یک حجّت شرعی یعنی قول، فعل یا تقریر شارع، مورد سنجش قرار می گیرد.

بحث در آن است که سیره عقلائیّه، به لحاظ کشف از کدام یک از حجج شرعیّه و امور صادره در مقام تشریع، اعتبارسنجی شده و برای اثبات اعتبار آن به ادلّه استدلال می گردد و به عبارتی معیار اعتبار سنجی سیره عقلائیّه، طریقیّت سیره عقلائیّه به کدام یک از حجج شرعیّه و امور صادره از شارع در مقام تشریع می باشد. در این زمینه دیدگاه های مختلفی در میان اصولیّون وجود دارد:

دیدگاه اوّل آن است که معیار اعتبار سنجی طریقیّت سیره عقلائیّه، کاشفیّت آن از تقریر و سکوت معصوم (ع) نسبت به عملکرد رایج میان عقلاء عصر خود می باشد که در مرأی و مسمع معصوم (ع) بوده و مانعی از ردع معصوم (ع) نسبت به این سیره وجود نداشته است که دلالت بر رضایت معصوم (ع) به این عملکرد می باشد.

دیدگاه دوّم آن است که معیار اعتبار سنجی طریقیّت سیره عقلائیّه آن است که سیره ای که در مرأی و مسمع معصوم (ع) واقع شده و مانعی از ردع معصوم (ع) نسبت به آن وجود نداشته است، کاشف از ظهور حال معصوم (ع) در تثبیت این سیره و اعلان عدم انحراف آن از شریعت می باشد و این نه از جنس تقریر عملکرد عقلاء با سکوت شارع، بلکه از جنس بیان تثبیت عملکرد عقلاء با سکوت شارع می باشد.

دیدگاه سوّم آن است که معیار اعتبار طریقیّت سیره عقلائیّه، همراهی شارع مقدّس با عقلاء در مقام حفظ نظام اجتماعی و جلوگیری از اختلال نظام معاش روزمرّه عقلاء می باشد، زیرا سیره عقلا بر انجام یا ترک یک عمل، به جهت آن است که در غیر این صورت، نزاع اجتماعی و زندگی روزمرّه آنان مختلّ می شود و معصوم (ع) نیز به عنوان کسی که مسئول حفظ سامان جامعه می باشد، در جهت حفظ سامان جامعه و جلوگیری از ایجاد اختلال در نظام اجتماعی آنان، در قبال آن عملکرد، هیچ اقدام اثباتی و یا سلبی نمی نماید.

و دیدگاه چهارم آن است که معیار اعتبار طریقیّت سیره عقلائیّه، کاشفیّت آن از عمل و فعل خود معصوم (ع) در خارج می باشد، چون خود معصوم (ع) یکی از عقلاء و بلکه رئیس العقلاء بوده و لذا عمل عقلاء، عمل معصوم (ع) نیز محسوب می شود.