محدوده دلالت سیره/طریق پنجم: سیره /طرق موصله به امور صادره از شارع در مقام تشریع

موضوع: طرق موصله به امور صادره از شارع در مقام تشریع/طریق پنجم: سیره /محدوده دلالت سیره

ادامه مطلب دهم: محدوده دلالت سیره

بیان گردید علامه مظفر «رحمة الله علیه» در کتاب اصول الفقه، بحثی را تحت عنوان «مدی دلالة السیرة» مطرح نموده و در رابطه با محدوده دلالت سیره و به عبارتی مدلول سیره بحث نموده اند که فرمایش ایشان ذکر گردید. بحث در نقد و بررسی فرمایش ایشان بود که در این زمینه، دو نکته بیان گردید. در ادامه به بیان نکته سوّم خواهیم پرداخت.

ادامه بیان استاد معظّم

نکته سوّم آن است که علّامه مظفّر «رحمة الله علیه» در ادامه در خصوص سیره متشرّعه، ابتدا از ادّعای خود مبنی بر عدم دلالت سیره متشرّعه متعلّق به فعل بر استحباب فعل، استدراک نموده و مداومت و اهتمام متشرّعه به انجام یک فعل را منشأ استحسان آن فعل نزد متشرّعه و در نتیجه استحباب آن فعل به شمار می آورند و سپس در مقام اشکال بر این استدراک بر آمده و احتمال ناشی شدن مداومت و استمرار متشرّعه بر یک فعل را مانع از استظهار استحباب فعل از استحسان عقلاء نسبت به آن فعل می دانند.

ولی به نظر می رسد این فرمایش ایشان صحیح نباشد، زیرا احتمال ناشی شدن مداومت و استمرار متشرّعه بر یک فعل، با تعلّق سیره متشرّعه بما هم متشرّعه به فعل سازگاری ندارد، زیرا فرض آن است که متشرّعه بما هم متشرّعه نسبت به یک فعل، استمرار و مداومت داشته و این مداومت و استمرار به جهت تشرّع آنها می باشد، نه به جهت عادت و امثال آن، در نتیجه نه تنها مداومت و استمرار متشرّعه بر یک فعل می تواند دلالت بر استحباب آن فعل داشته باشد، بلکه در برخی موارد می تواند دلالت بر وجوب آن فعل نیز داشته باشد کما اینکه مداومت و استمرار متشرّعه بر ترک یک فعل نیز نه تنها می تواند دلالت بر کراهت آن فعل داشته باشد، بلکه در برخی موارد می تواند دلالت بر حرمت آن فعل نیز داشته باشد.

توضیح مطلب آن است که اگر متشرّعه مداومت و اهتمام بر انجام فعلی داشته باشند، چنانچه مداومت و اهتمام آنها به انجام آن فعل به میزان مداومت و اهتمام آنها با واجبات خود باشد به گونه ای که تارک آن فعل را مذمّت نمایند، این نوع مداومت و اهتمام، دلالت بر وجوب آن عمل خواهد داشت و اگر مداومت و اهتمام آنها به میزان مداومت و اهتمام به مستحبّات باشد به گونه ای که تارک آن فعل را مذمّت ننمایند، این نوع مداومت و اهتمام، دلالت بر استحباب آن عمل خواهد داشت؛ کما اینکه اگر متشرّعه مداومت و اهتمام بر ترک یک فعل داشته باشند، چنانچه مداومت و اهتمام آنها به ترک آن فعل به میزان مداومت و اهتمام آنها به ترک محرّمات باشد به گونه ای که فاعل آن عمل را مذمّت نمایند، این نوع مداومت و اهتمام، دلالت بر حرمت آن عمل خواهد داشت و اگر مداومت و اهتمام آنها به میزان مداومت و اهتمام به ترک مکروهات باشد به گونه ای که فاعل آن عمل را مذمّت ننمایند، این نوع مداومت و اهتمام، دلالت بر کراهت آن عمل خواهد داشت.