تفسیر آیه 65 سوره نساء

موضوع: تفسیر آیه 65 سوره نساء

ادامه تفسیر آیه 65

معنا و ریشه‌یابی حقیقت «تسلیم»:

بر اساس روایت امام باقر (ع)، تسلیم بر دو پایه «رضا» (پسندیده بودن در درون و قلب) و «قنوع» (قناعت و نفی زیاده‌خواهی) استوار است. ریشه و زیرساخت اصلی تسلیم بودن در برابر خداوند، رها کردن روحیه حرص و زیاده‌خواهی است؛ چرا که انسان قانع در برابر مقدرات و احکام الهی تسلیم می‌شود، اما روحیه زیاده‌خواهی منشأ اعتراض به خداوند می‌گردد. در همین راستا، به داستان شیخ عباس قمی و رد پیشنهاد مالی راجه هندی به دلیل روحیه قناعت اشاره شده است.

عدم اختصاص آیه به پیامبر اکرم و شمول آن بر اهل‌بیت (ع):

روایات اهل‌بیت (ع) تأکید می‌کنند که این حکم منحصراً مربوط به رسول خدا (ص) نیست، بلکه تمامی ائمه اطهار (ع) را شامل می‌شود. جهت تبیین این مسئله، میان «شخصیت حقیقی» و «شخصیت حقوقی» پیامبر تمایز قائل گردیده است؛ برخی احکام اختصاصی (مانند وجوب نماز شب یا احکام خاص مربوط به تعداد همسران) به شخصیت حقیقی پیامبر تعلق دارد و به دیگران سرایت نمی‌کند، اما مقام قضاوت و حاکمیت در آیه به «شخصیت حقوقی» ایشان (مقام حاکمیت الهی) مربوط است و به همین علت شامل کلیه جانشینان معصوم و در عصر غیبت شامل حاکم اسلامی و ولی‌فقیه نیز می‌گردد.

قضاوت درباره ولایت و جانشینی امیرالمؤمنین (ع):

در روایات بیان شده است که مراد از قضاوت در آیه، قضاوت و تصمیم پیامبر در انتصاب ولایت و جانشینی امیرالمؤمنین (ع) است. این تطبیق از باب «تأویل و باطن آیه» می‌باشد؛ زیرا اگر تسلیم بودن در برابر قضاوت پیامبر در منازعات جزئی و شخصی واجب باشد، به طریق اولی تسلیم در برابر مهم‌ترین تصمیم حاکمیتی و سرنوشت‌ساز ایشان، یعنی تعیین ولیّ و جانشین جامعه، واجب‌تر و ضروری‌تر خواهد بود