1405/06/28
بسم الله الرحمن الرحیم
بیان‌های سه‌گانه در تبیین مجاری اصول/ مجاری اصول عملیه/اصول عملیه
موضوع: اصول عملیه/ مجاری اصول عملیه/ بیان‌های سه‌گانه در تبیین مجاری اصول
مجاری اصول عملیه
تعریف مجرا و نظریات اصولیین تعریف مجرا:
«مجرا» به مجموعه شرایط و بسترهایی گفته می‌شود که با فراهم آمدن آن‌ها، یک اصل عملی خاص جاری می‌گردد.
بیان‌های سه‌گانه در تبیین مجاری اصول:
بیان اول و دوم (مرحوم شیخ انصاری):
ایشان مجاری اصول را در کتاب *رسائل* در سه موضع بیان می کنند.
بیان سوم (مرحوم نائینی): ایشان به دلیل اشکالاتی که بر فرمایشات شیخ انصاری وارد می‌دانستند، بیان سومی را برای تنظیم مجاری اصول ارائه داده‌اند.
ضوابط و مجاری اصول چهارگانه («خط‌کش فقیه» در هنگام شک)
۱. اصل استصحاب [شک+حالت سابقه ملحوظه]
۲. اصالت التخییر [شک+عدم حالت سابقه ملحوظه+عدم امکان احتیاط]
مصداق: «دوران امر بین الوجوب و الحرمة» که مکلف نمی‌تواند هم‌زمان هر دو طرف را رعایت کند (مانند مسئله وجوب یا حرمت اقامه نماز جمعه در عصر غیبت)
۳. اصالت البراءة[شک+عدم حالت سابقه ملحوظه+ امکان احتیاط+شک در اصل تکلیف]
مصداق: شک در حرمت «شرب تتن»
.4 اصالت الاشتغال (احتیاط)[شک+عدم حالت سابقه ملحوظه+امکان احتیاط+شک در مکلف به]
مصداق: شک در جهت قبله میان جهات چهارگانه طبق قاعده «اشتغال یقینی، فراغ یقینی می‌خواهد»، مکلف باید به ۴ طرف نماز بگذارد).
