درس تفسیراستاد رستمی
91/07/29
بسم الله الرحمن الرحیم
سوره ی حشر به قصه ی اجلاء بنی نظیر از یهوداشاره می کند (اجلاء به معنای وادار کردن، دادن)
در اطراف مدینه قبیله هایی از یهود زندگی میکردند که رابطه ی خوبی با یکدیگر نداشتند و هرکدام برای خودشان زندگی میکردند. اینکه به چه علت اقوام یهود به حجاز کوچ کرده بودند برخی تحلیل میکنند که آنها چون از طریق پیشگویی های کتاب یهود مطمئن بودند که پیامبر ظهور خواهد کرد به حجاز هجرت کردند تا پیامبر آخر الزمان از میان آنان ظهور کند و چون اینگونه نشد به لجاجت با پیامبر پرداختند. برخی دیگر تحلیل میکنند که آنان برای قتل پیامبر به حجاز رفته بودند. اما این قول بعید است زیرا مومنین و علماء یهود بودند که به حجاز هجرت کردند و باقی یهودیان به آنان رجوع میکردند.
داستان این سوره به یکی از جریانهای پیامبر با یکی از اقوام یهود و وعده منافقین به آنها است. پیامبر از ابتدا با یهودیان بنای جنگ نداشت . ایشان حتی با هریک از اقوام یهود به طور جداگانه قرار داد بسته بود چرا آنان همدیگر را قبول نداشتند. این سوره همچنین به بیان فیء میپردازد. در اسلام دو لفظ داریم فیء و انفال. این دو نسبت به هم عموم و خصوص مطلق است. یعنی هر فیء انفال است اما هر انفالی فیء نیست. انفال در اصطلاح اسامی تمام آنچیزهایی را میگویند که مالک خصوصی ندارد. مثل رئوس الجبال. فیء هرآنچیزی است که از جنگ به دست می آید. از دیدگاه علامه از آیات درخشان این سوره هفت آیه ی آخر آن است که گفته میشود اسم اعظم خداوند در این هفت آیه ی آخر است. این سوره مدنی است. با تسبیح خداوند شروع شده و با تسبیح خداوند پایان می یابد. سوره با فعل ماضی سبّح شروع میشود یعنی قطعا خداوند از هر عیبی مبرا است. زیرا ممکن است بعدا در تاریخ گفته شود که پیامبر و خدای او آغازگر جنگ با بنی نظیر بودند لذا با تسبیح شروع میشود تا خداوند اعلام دارد که از هر عیبی از جمله پیمان شکنی مبرا است.« سبح لله ما فی السموات والارض و هو العزیز الحکیم» خداوند می فرماید علاوه بر اینکه همه ی موجودات خدا را تسبیح میکنند خداوند مقاوم و در عین حال حکیم است. یعنی سخت گیری خداوند هم بر اساس حکمت است نه از روی هوی و هوس و لجاجت.