ادامه تنبیه پنجم/أصالة الاستصحاب /الأصول العملية

موضوع: الأصول العملية/أصالة الاستصحاب /ادامه تنبیه پنجم

وجه دوم: این است كه استصحاب كلّي قسم دوم جاری نمی شود چون شرط جریان استصحاب این است که قضیه متیقنّه و مشکوکه یکی باشند و در استصحاب کلی، آنچه که یقین به وجود آن داشتیم، کلی محقّق مردّد بین فرد طویل و قصیر بود ولی آنچه را که احتمال بقاء آن را می دهیم و شک در آن داریم، وجود کلی نه به نحو مردّد، بلکه کلی در ضمن فرد طویل است لذا قضيه متيقنه و مشكوكه متغاير مي باشند.

از اين اشكال جواب داده شده كه آنچه را که مجرای استصحاب قرار می دهیم، وجود کلی بما هو كلي است و در مرحله بقاء شك در همان وجود كلي است و همان مصداق کلی شک داریم و این تردّد در فرد طويل و قصير منشأ شک در بقاء کلی است ولی مستصحب و مجراي جريان استصحاب، خود وجود کلی است كه نسبت به آن يقين داشته و الان شك داريم لذا اركان جريان استصحاب تمام است.

وجه سوم: محقق عراقی فرموده اگر بخواهیم استصحاب در کلی قسم دوم جاری شود، این موجب تمسک به دلیل در شبهه مصداقیه آن خواهد شد. چون ما شک داریم کلی در ضمن فرد طویل محقق شده یا فرد قصیر، اگر کلی در ضمن فرد طویل محقق شده باشد،هنگام شک در بقاء کلی، دلیل لا ینقض الیقین بالشک شامل آن خواهد شد چون شك در بقاء صادق است و اعتنا به شك موجب صدق نقض يقين به شك خواهد شد. ولي اگر کلی در ضمن فرد قصیر محقق شده باشد، حکم به بقاء کلی از باب عدم نقض یقین به شک نیست، بلکه نقض یقین به یقین است چون يقين به ارتفاع فرد قصير داريم لذا دلیل استصحاب "لاتنقض اليقين بالشك" آن را شامل نمی شود، لذا در یک صورت مصداق دلیل لا ینقض است و در یک مورد نیست، لذا تمسك به دليل استصحاب در كلي قسم دوم،تمسک به دلیل در شبهه مصداقیه می شود که بطلانش واضح است.

جواب از اشکال: ما در اين مورد دو شك مستقل داريم شك در فرد و شك در كلي در قبال فرد،بله به لحاظ افراد اگر حساب كنيم تمسك به شبهه مصداقيه خواهد شد و يك جا استصحاب جاري مي شود و در يك جا استصحاب جاري نمي شود ولي وقتي شك در كلي را بدون ملاحظه افراد و مصاديق آن لحاظ مي كنيم، يقين به كلي حدث داشته و الان شك در كلي حدث داريم در اين صورت، تمسک به شبهه مصداقیه نخواهد شد چون ديگر افراد و خصوصيات فرديه در اين صورت لحاظ نمي شود.