مسألة 12: «لو شرب كرارا و لم يحد خلالها كفى عن الجميع حد واحد،و لو شرب فحد قتل في الثالثة، و قيل في الرابعة».[1]

این مسئله هم از مسائل تکراری در سایر حدود است و دو فرع بیان شده است:

فرع اول: اگر کسی چند بار شرب خمر کرد و بین آنها حدی نخورد و تخلل حد صورت نگرفت، یک حد به او زده می شود و این کفایت می کند.

مقتضای اطلاق روایت، کفایت حد واحد است چه شرب متکرر شود یا خیر و در سایر حدود هم این را گرفتیم، بله اگر یک بار شرب خمر کرد و حد خورد و باز دوباره شرب خمر کرد (تخلل حد صورت گرفت)، در این صورت دوباره حد می خورد.

پس ضابطه این است که اگر تخلل حد شده باشد، با تکرار عمل، حد هم تکرار می شود و اگر تخلل حد صورت نگرفته باشد، حد تکرار نمی شود.

فرع دوم: اگر فردی سه بار شرب کرد و دوبار حد خورده باشد، باید کشته شود.

روایات این باب را ملاحظه فرمایند:

منها: صحیحه یونس: «وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْمَاضِي ع قَالَ: أَصْحَابُ الْكَبَائِرِ كُلِّهَا إِذَا أُقِيمَ عَلَيْهِمُ الْحُدُودُ مَرَّتَيْنِ قُتِلُوا فِي الثَّالِثَةِ».[2]

این روایت به وضوح دلالت دارد که در مرحله سوم باید کشته شود به شرطی اینکه دوبار تخلل حد صورت گرفته باشد.

منها: صحیحه سلیمان بن خالد: «مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ الثَّالِثَةَ فَاقْتُلُوهُ».[3]

هر کس خمر خورد، حد بزنید و اگر دوباره این کار را کرد، دوباره حد بزنید و اگر بار سوم این کار را کرد، او را بکشید.

منها: صحیحه ابی عبیده: «وَ عَنْ أَبِي عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ عَنْ صَفْوَانَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ حَازِمٍ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فَاقْتُلُوه‌».[4]

اگر کسی یک بار خمر خورد، تازیانه می خورد و اگر بار دوم این کار را کرد دوباره تازیانه می خورد و اگر بار سوم این کار را کرد، کشته می شود.

منها: معتبره جمیل: «وَ عَنْهُ عَنْ أَحْمَدَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَدِيدٍ وَ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ جَمِيعاً عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ: فِي شَارِبِ الْخَمْرِ إِذَا شَرِبَ ضُرِبَ فَإِنْ عَادَ ضُرِبَ فَإِنْ عَادَ قُتِلَ فِي الثَّالِثَةِ».[5]

اگر شارب خمر، شرب خمر کرد، تازیانه می خورد و اگر تکرار کرد، دوباره تازیانه می خورد و اگر بار سوم تکرار کرد، کشته می شود.

منها: «قَالَ الْكُلَيْنِيُّ قَالَ جَمِيلٌ وَ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِنَا أَنَّهُ يُقْتَلُ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَيْرٍ كَأَنَّ الْمَعْنَى أَنْ يُقْتَلَ فِي الثَّالِثَةِ وَ مَنْ كَانَ إِنَّمَا يُؤْتَى بِهِ يُقْتَلُ فِي الرَّابِعَةِ».[6]

منها: صحیحه زراره: «وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَحَدِهِمَا ع فِي حَدِيثٍ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فَاجْلِدُوهُ فَإِنْ عَادَ فَاقْتُلُوهُ فِي الثَّالِثَةِ».[7]

اگر شرب خمر کرد، بزنید و اگر دوباره شرب خمر کرد، بزنید و اگر بار سوم انجام داد، کشته می شود.

منها: صحیحه کنانی: «مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ النُّعْمَانِ عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ الْكِنَانِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: كُلُّ مُسْكِرٍ مِنَ الْأَشْرِبَةِ يَجِبُ فِيهِ كَمَا يَجِبُ فِي الْخَمْرِ مِنَ الْحَد».[8]

هر مسکری از اشربه، حکم خمر را دارد مثل نبیذ و فقاع که حکم خمر را دارد و بار سوم که در خمر فرد کشته می شود، در اینها هم کشته می شود.

منها: صحیحه کنانی: «وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَبِي الصَّبَّاحِ الْكِنَانِيِّ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع كَانَ النَّبِيُّ ص إِذَا أُتِيَ بِشَارِبِ الْخَمْرِ ضَرَبَهُ فَإِنْ أُتِيَ بِهِ ثَانِيَةً ضَرَبَهُ فَإِنْ أُتِيَ بِهِ ثَالِثَةً ضَرَبَ عُنُقَهُ قُلْتُ النَّبِيذُ قَالَ إِذَا أُخِذَ شَارِبُهُ قَدِ انْتَشَى ضُرِبَ ثَمَانِينَ قُلْتُ أَ رَأَيْتَ إِنْ أَخَذْتَهُ ثَانِيَةً قَالَ أَضْرِبُهُ قُلْتُ فَإِنْ أَخَذْتَهُ ثَالِثَةً قَالَ يُقْتَلُ كَمَا يُقْتَلُ شَارِبُ الْخَمْرِ الْحَدِيثَ».[9]

بر این اساس نتیجه این می شود مرحوم امام در تحریر، نسبت به حد شرب مسکر، می فرمایند در باب سوم باید کشته شود نه بار چهارم، بخاطر روایات، ایشان در سایر حدود می فرمایند بار چهارم کشته می شود اما در مسئله شرب مسکر، بار سوم را می گوید بخاطر روایات اما ما در همه حدود گفتیم بار سوم کشته می شود.

این نظریه اول و دلیل آن.

نظریه دوم: مرحوم شیخ طوسی در خلاف[10] و مبسوط[11] و شیخ صدوق در مقنع[12] ادعای اجماع کرده است، علامه در ارشاد[13] فخرالمحققین در ایضاح[14] مرحوم شهید در لمعه[15] می گویند قتل در مرتبه چهارم است و دلیل ایشان، احتیاط در دماء و الحدود تدرئ بالشبهات می باشد که ما این را قبول نکردیم.

همچنین دلیل دیگری که دارند که مرسله صدوق[16] است و روایت دیگر که در کتب عامه آمده است.[17]

با این بحث، مسئله 12 تمام می شود و بالتبع مرحله اول از شرب خمر تمام می شود و در جلسه بعد مرحله دوم شرب خمر که لواحق است، بیان می شود.