نظر علامه طباطباییی و آیت الله سید عبدالاعلی سبزواری/سیاق آیات جهاد /آیات الجهاد

موضوع: آیات الجهاد/سیاق آیات جهاد /نظر علامه طباطباییی و آیت الله سید عبدالاعلی سبزواری

دو ایه از جهاد را مطرح کرده بودیم:

﴿أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّا أَنْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمَسَاجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيرًا وَلَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ﴾[1]

در تفسیر المیزان با تمرکز موشکافانه درسیاق آیه داشتند گفتند اولین آیه ای که بعد از هجرت در تشریع جهاد آمده است این ایه است.

نکته بسیار پر اهمیت:

ما در اصول و فقه بارها بحث میکنیم که منابع استنباط، استکشاف و اثبات احکام چهار چیز است و اولین منبع را کتاب می گوییم آیت الله سبحانی (حفظه الله) یکی از گلایه ای که کراراً در همایش های قرآنی داشتند این بود که با این که اولین منبع قرآن است در بحث حجیت قرآن زیاد بحث نمی کنیم ولی در بحث حجیت خیر واحد یکی از مباحث مهم یک فقیه است ولی در بحث حجیت قرآن بحثی نیست. در مورد حجت و ظواهر قرآن کم بحث شده در سال گذشته ایشان دارالقرآن منزل علامه طباطبایی فرمودند یکی از نکات مهم در قرآن صدر هایی مثل علامه طباطبایی هستند که از ظهور سیاقی زیاد استفاده می کنند مثلا در همین تشریح جهاد از همین خصوصیات و واژه های قرآن در این ایه و آیات قبل و بعد شاهد می گیرند در اول بودن این آیه در تشریح جهاد است. حجیت قران برای علامه در درجه اول اهمیت است. اتهام هایی که به شیعه می زننند که قران را تحریف کردند بزرگ مفسر قرآن علامه است و از کجای آین ایات تحریف نشان داده می شود؟

تشریح جهاد در آیه 190سوره بقره هم بیان شده است

﴿وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ﴾.[2]

غیر از علامه طباطبایی مرحوم حاج سید عبد الاعلی سبزواری مولف کتاب نفیس مهذّب الاحکام که یک دوره فقه استدلالی است ودر فقه استدلالی تبهر و مهارت و تخصص خود را در فقه و اصول ورجال اثبات کرده است درآیه 190تا195 سوره بقره در تفسیر خودشان به اسم مواهب الرحمان

هم علامه طباطبایی و هم مرحوم سبزواری به ظهور سیاقی به نکات این 5آیه با خود آیه و بدون کمک به روایات و قول دیگری به ظهور ایات تمسک کردند یعنی خود آیه حجت است و اثبات کردند که این آیات اولین آیات در تشریح جهاد.

اختلاف بین علامه طباطبایی و سید عبدالاعلی سبزواری:

علامه در دو آیه هردو یعنی 190 سوره بقره وهم 39 سوره حج می فرماید اولین ایت در جهاد هستند ولی مرحوم سبزواری می گویند آیه 190سوره بقره آیه اول است . نظر استاد این است که اگر ترتیب درنوشتن المیزان باشد نظر نهایی علامه این بوده است که ایه 39 سوره حج اولین ایه ترخیص در جهاد بوده است وعلامه از نظر اولیه خود عدول کردند.

علامه طباطبایی گویند در ذیل این آیات می فرماید وحدت سیاق دلالت دارد وما انزل الله را علامه همین می داند نظر آیت الله سبحانی میفرمایند همین ها دلیل بر حجیت ظاهر قرآن است و اتهامات به شیعه بی مورد است وفقهای ما هم یه همین شیوه بودند..

علامه طباطبایی در ذیل آیه﴿وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَالْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَلَا تُقَاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ حَتَّى يُقَاتِلُوكُمْ فِيهِ فَإِنْ قَاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ فَإِنِ انْتَهَوْا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ فَإِنِ انْتَهَوْا فَلَا عُدْوَانَ إِلَّا عَلَى الظَّالِمِينَ الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ فَمَنِ اعْتَدَى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ﴾[3]

می فرماید همه این ها جهاد و ملزومات جهاد است. وحدت سیاق دلالت دارد بر نزول واحد و غرض واحد و غرض جهاد با مشرکین مکه است.

آیا غرض فقط جهادبا مشرکین مکه بوده است که صاحب مجمع البیان به ما متذکر می شود (العبرة بعموم الوارد) عمومیت وارد به قوت هودش باقی است.

آمریکایی ها مادر موشک ها را دارند و ما به اذن خدا و امام زمان پدر موشک داریم

نکته ای در اصول است:

هر عامی و هر دلیل در مورد خودش نص است.

در مورد خداوند متعال تصورش ممکن نیست که احکام تقیهه ای داشته باشد ولی طبق شرایط ائمه معصومین ممکن است.

اُذن للذین یقتلون مختص به مورد خودش نیست ولی امکان ندارد که مورد خودش را شامل نشود.

5خصوصبت در مورد مشرکین می گوید:

﴿الذین بقاتلونکم﴾

﴿واخرجوهم﴾

﴿والفتنه اشد من القتل﴾

﴿ولا تقاتلوهم عند مسجد الحرام﴾

این نکات به تنهایی و محموعشان دال براین است که مقصود از کسانی که در مورد آنها دستور که تشریح جهاد کرد کفار مکه بودند

تفسیر المیزان و مواهب الرحمان را نگاه کنید که مطالبی ررا دکر می کنند که مورد آیه جهاد با کفار مکه است.

حدود مختلفی در این ایه برای جهاد ذکر شده است از جمله قصاص فردی مورد نظر نیست

علامه می فرماید:یقاتلونکم را جمله شرطیه را نگفت و قید احتراز نیاورد.