1405/07/14
بسم الله الرحمن الرحیم
ماده امر؛ اعتبار و ابراز/مادة الأمر /الأوامر
موضوع: الأوامر/مادة الأمر /ماده امر؛ اعتبار و ابراز
ماده أمر
آیت الله خویی؛ نظریه اعتبار و ابراز
آیت الله خویی در محاضرات در موضوع له ماده أمر گفته اند: قبلاً نظرمان این بود که ماده أمر مشترک لفظی است. یک معنای اشتقاقی ومقابلش معنای جمودی است اما الان از این نظر برگشتیم و می گوییم ماده أمر موضوع له اش مجموع اعتبار نفسانی و ابراز آن اعتبار است. آمر و امرکننده و نهی کننده چیزی را برعهده مأمور اعتبار می کند وبه ذمه او می آورند. مثلاً در نفس خودش اعتبار می کند ثبوت و وجوب نماز خواندن را برای مکلّف. معتبرش وجوب نماز می شود و این معتبر با اعتبار نفسانی به عهده مکلّف آمده واین اعتبار را ابراز می کند.مجموع اعتبار نفسانی و ابراز آن می شود معنای أمر.
در نهی، حرمان مکلّف، ممنوعیت مکلف و محرومیت مکلّف را مثلاً از شرب خمر اعتبار می کند وبر ذمه مکلّف می گذارد واین اعتبار نفسانی را ابراز می کند.در أمر کیفیت ابرازش این است: آمرک بالصلاةودر نهی انهاک عن شرب الخمر.پس معنای أمر شد اعتبار وجود و لابدیت نسبت به فعل وحرمت و منع نسبت به ترک.
درباب معاملات اعتبار می کند ملکیت دار برای زید وابراز می کند باملکّتُ. اعتبار می کند زوجیت هند را برای زید با زوجّتک. در طلاق فراق و بنونیت را اعتبار می کند و ابراز می کند.همان گونه که در معاملات یک اعتبار و ابرازی داریم در باب أمر و نهی هم یک اعتبار و ابرازی داریم. مدلول أمر اعتبار لابدیت و ابزار استو مدلول نهی اعتبار ممنوعیت و ابراز است.
إذا حلّلنا الأمر المتعلق بشي‌ء تحليلاً موضوعياً فلا نعقل فيه سوى شيئين
أحدهما: اعتبار المولى ذلك الشي‌ء في ذمّة المكلف من جهة اشتماله على مصلحة داعية إلى ذلك.
وثانيهما: إبراز ذلك الأمر الاعتباري في الخارج بمبرز كمادة الأمر أو نحوها، فالمادة أو ما شاكلها وضعت للدلالة على إبراز ذلك الأمر الاعتباري النفساني، لا للطلب ولا للبعث والتحريك.[1]
این ماده دلالت بر ابراز می کند. ماده أمر دلالت بر اعتبار و ابرازکردو امر و نهی را به باب انشاء بیع تمثیل کردکه یک اعتبار و ابراز داریم.
حال باید ببینیم این که می گویند امر دلالت می کند بر اعتبار و ابراز و تشبیهی که کردند آیا تشبیهشان درست است؟
تشبیه درست نیست چون درباب مزارعه، اجاره، نکاح و طلاق اعتبار و ابراز می کند و مبرزش دلالت بر امر نفسانی می کند اما در مانحن فیه (باب أمر) مفاد أمر وجوب و مفاد نهی حرمت نیست.بله هر صیغه امر و نهی مصداق ایجاب و حرمت است اما صیغه امر مساوق با وجوب نیست. در باب معامله مبَرز با مبرِز هماهنگ است ولی در مانحن فیه هماهنگ نیست چون أمر مبرز است ولی مبرزش و مدلولش وجوب نیست.
