نقد اشتراک معنوی/مادة الأمر /الأوامر

موضوع: الأوامر/مادة الأمر /نقد اشتراک معنوی

نقد اشتراک معنوی ماده امر

معنای ماده امر در لغت را بررسی کردیم و گفتیم که بعضی قائلند تعدد معنای امر بین معنای حدثی و طلبی ومعانی دیگر و قائل به اشتراک لفظی هستند. برخی دیگر در اشتراک لفظی دو معنی دارد: 1. معنای حدثی و طلبی 2. جامع بین معانی دیگر شأن است (صاحب فصول و صاحب حاشیه) نظر دیگر جامع را فعل یا شیء قرار داده است.

نظر دیگر قائل به اشتراک معنوی است که دو بیان دارد :1. بیانی که مرحوم نائینی انتخاب کردند که همه معانی را به جامعی به نام ( واقعه ذات اهمیت برگردانده اند) 2. بیان مرحوم اصفهانی که در آینده بحث خواهیم کرد.

نظر مرحوم نائینی مورد اشکال واقع شده است:

اشکال اول: امام خمینی در تهذیب الاصول

بین معنای حدثی که قابل تصریف است و انشقاقات مختلفی دارد و بین معنای جمودی جامع ذاتی وجود ندارد. حقیقت امام اشتراک معنوی، داشتن جامع ذاتی است. اگر جامع ذاتی بین معانی وجود نداشت تصوّر جامع ذاتی باطل است چگونه ممکن است بین معنای حدثی که دارای ظرفیت اشتقاق به صور گوناگونی است و بین معنای جمودی قائل به جامع باشیم. مضافاً بر این که هم در اشتراک معنوی و هم در اشتراک لفظی ما دو لفظ لازم داریم در حالی که در أمر حدثی ما ماده بدون صورت داریم(أ-م-ر) ودر أمر جمودی ما لفظی متصور به صورت و متهیّیء به هیأت (لفظ امر بروزن فَعل) این لفظ و ماده به امر حدوثس دو لفظ نیستند که ما اشتراک معنوی یا لفظی را مطرح کنیم. این اشکال قائلیت به اشتراک لفظ و معنوی را به چالش می کشد.

اشکال دوم: در حاشیه اجود از آیت الله خویی

قید اهمیّت در مفهوم امر اخذش بلا وجه است. به این بیان که أمر را می توان توصیف کرد به این که (لا اهمیّةله) اگر اهمیّت قید معنی و موضوع له باشد از توصیف أمر به قید لا اهمیّة له و به این توصیف تناقض پیش می آید زیرا هم جزء معنی است که بدون آن قید معنی نا تمام است و هم توصیف صحیح است یعنی بدون آن قید معنی تمام است پس یا قید لا اهمیّة له معنی هم تمام است و هم نا تمام است.

اشتراک لفظی را رد کردند و اشتراک معنوی بین تمام معانی و معنای طلبی پذیرفته و چند اشکال کردند.جامع ذاتی بین معنای حدثی و معنای جمودی معقول نیست و اشتراک لفظی را تأیید کردند و مورد استدلال قرار دادند.یک موردش اختلاف جمع به معنای حدثی و معنای جمودی(اوامر و امور) شاهد بر این است که اشتراک معنوی نیست و لفظی است.

اشکال سوم: آیت الله روحانی در منقی الاصول [1]

ج1 ص371

ابتدا کلمات مرحوم نائینی را توضییح دادند و اشکالات را برطرف کردند