نوجیه تعدد و تکثر معنی/مادة الأمر /الأوامر

موضوع: الأوامر/مادة الأمر /نوجیه تعدد و تکثر معنی

معانی کلمه امر

ماده(أمر) چیست؟ اصولی می گوید ماده أمر از سه حرف اصلی (ا-م-ر) ترکیب شده است واین سه حرف می شود جوهر أمر و ماده أمر. ماده فعل مصدراست. کلمه(أمر) به معنای حدوثی مصدری ماده اَمَرَ است. (أمر) بر وزن(فَعل).

صاحب فصول و صاحب حاشیه گفتند (أمر) بیش از دو معنی ندارد: یک معنای معنای اشتقاقی و مصدر و طلبی دارد که به معنای طلب است. ودیگری به معنای شأن که جامع همه معانی است.

آخوند و آیت الله بروجردی

مرحوم آخوند و آیت الله بروجردی قائل به دو معایی هستند: معنای مصدری و جمودی

معنای جمودی و غیر اشتقاقی :

از نظر مرحوم آخوند (شیء) است وهمه معانی پنجگانه از مصادیق همین شیء می باشد. جامع شی است و بقیه مصداق شی هستند.

از نظر آیت الله بروجردی (فعل) است و تمام معانی به فعل برمی گردد.

توجیه تعدد و تکثر معنی

:سوال: تعدد و تکثر معنی چگونه توجیه و تقریب می شود؟ 3 وجه برای تعدد و تکثر معنی بیان شده است:

توجیه اول:

أمر به معنای طلب اشتقاق پذیر است و از آن به معنای طلب(اَمَرَ-یأمُرُ-آمر و مأمور) به دست می آیداما اگر أمر غیر ازمعنای طلب را داشته باشد این اشتقاق صورت نمی پذیرد. مثلاً اگر به معنای (فعل عجیب) بود این جا این أمر با وجود این معنی مبدأ و منشأ اشتقاق(اَمَرَ-یأمُرُ) نیست.

توجیه دوم:

اختلاف درجمع: امر به معنای حدوثیو مصدر طلبی، جمعش (اوامر) است. اوامر یعنی فرمان ها و دستورات و مطالبات مولا اما امر به معنای جمودی جمعش(اُمور) است. خود اختلاف جمع کاشف از تعدد معنی و تکثر است.

توجیه سوم:

امر طلبی مفهومی است ذات تعلق و نسبی و اضافی مثلاً وقتی گفته می شود (اَمَرَ) حتماً باید (بکذا) ضمیمه آن شود تا معنی آن کامل گردد. لذا می گویند مفاهیم تعلّقی نسخ معانی هستند که به معنای دیگر وابسته اندو متعلق به غیراند.اما معانی امر جمودی متعلق به غیر نیستند. وابسته به غیر نیستند.

مثال برای معانی تعلقی، مفهوم علم است که بدون اضافه به معلوم کامل نیست. مثال غیر تعلقی عدالت است که بدون این که طَرَف داشته باشد معنی کامل، بدون ابهام و روشن است. در مانحن فیه امر جمودی بدون طَرَف روشن و آشکار است.

با توجه به این سه مطلب تعدد و تکثّر معنی، توجیه پذیر است امّا نکته ای که پس از پذیرش اصل تعدد اختلاف برانگیز است این است که آیا معنای جمودی شأن است یا شیء است؟ یا فعل است؟ این بحث با توجه به کلمات مرحوم آخوند و آیت الله بروجردی (اعلی الله مقامها) مورد توجه قرار می دهیم.