بررسی کلام صاحب فصول/مادة الأمر /الأوامر

موضوع: الأوامر/مادة الأمر /بررسی کلام صاحب فصول

معنای کلمه(أمر)

اقوال مختلفی در لغت و عرف است.

صاحب فصول در کتاب الفصول الغرویه :

«القول في الأمر فصل الحق أن لفظ الأمر مشترك بين الطلب المخصوص‌ کما يقال أمره بكذا و بين الشأن»[1]

قبل از این عبارت معانی هایی که صاحب کفایه گفته اند ذکر می کند و می گوید دو معنی برای موضوع له لفظ (أمر) است: 1.طلب 2. شأن(شیء)

دو وجه برای اثبات مدعای خود ذکر می کند؛

وجه اول: تبادر

از لفظ أمر طلب مخصوص و شأن متبادر است به ذهن . البه چون مشترک لفظی است و برای این که یک معنی فهمیده شود نیازمند قرینه است.شأن جامع 6معنی است و بقیه معانی زیر مجموعه شأن هستند.

وجه دوم: ظاهر کلمات بعضی از لغویین

مویدی هم می آورند: قول مخصوص و طلب معنایی است که جمع آن (اوامر) است و جمع امر به معنای شأن و پنج معنای دیگر (اُمو) می شود.اختلاف جمع حاکی ازاختلاف معنای این دو لفظ است پس هفت معنی را نمی توان گفت یک جامع دارد.

امر به معنای طلب از مشتقات است (اَمَر، یأمُرُ، آمر اشتقاق پیدا می کند. اما امر به معنای فعل از مشتقات نیست . زید جامد است ولی عالم مشتق است( علم ، یعلم، عالم)( زید- زیدون -زیدان)

تفاوت جوامد و مشتقات:

جوامد دارای یک وضع هستند.(لفظ زید یک وضع دارد). اما در مشتقات هم هیأتشان و هم ماده آن ها وضع دارد.(هیأت عالم یک وضع دارد و( ع-ل-م ) وضع دیگری دارد)چون در مشتقات دو وضع تصور دارد باب مشتقات ار باب جامدات جدا است.

خلاصه: صاحب فصول هفت معنی ذکر می کند ولی به دومعنی برمی گرداند.

صاحب حاشیه برادر صاحب فصول در هدایة المسترشدین (ج1ص57) معانی مختلف را ذکر می کند و به یک معنی برمی گرداند.

جلسه بعد کلام آیت لله بروجردی بررسی می شود.