وثوق روایت نبوی/شرائط الإجارة /كتاب الإجارة

موضوع: كتاب الإجارة/شرائط الإجارة /وثوق روایت نبوی

وثوق خبری نهی از غرر

این روایت به دو کیفیت آمده است و مورد استفاده فقها قرار گرفته است :

نهی النبی(صلی الله علیه وآله) عن بیع الغرر

نهی النبی(صلی الله لیه وآله) عن الغرر(لفظ بیع در متن روایت نیست)

ایم که صاحب عناوین(میرفتاح) بیان فرمودند : ممکن است کسی بگوید مرحوم علامه مسامحةً کلمه بیع را نیاوردند یا از باب مسامحه نیست بلکه اشتباهاً نیاورده است : و إن كان يحتمل السقط أو المسامحة في النقل و كون الرواية واحدةلكن الأصل خلاف ذلك.[1] عقلا این احتمال سقط و مسامحه را قابل اعتنا نمی دانند پس ما دو متن داریم که تعدد ثابت می شود.

اول باید بحث کنیم که این روایت صحت مخبری یا صحت خبری و صدوری دارد؟پس از نزاع درصحتخبری و مخبری بحث می کنیم که آیا نهی النبی عن الغرر می تواند درباب شرط قدرت بر تسلیم یا مانع بودن از عجز از تسلیم این روایت می تواند مفید واقع شود؟ واگر مفید واقع نشد آیا روایت نهی النبی عن بیع الغرر می تواند برای تمسک در غیر بیع اسستناد کنیم یا اختصاص به باب بیع دارد؟

قاعده اعتبار خبر

برای تتمیم بحث دیروز می گوییم اعتبار خبر از دو طریق وثوق مخبری و وثوق خبری حاصل می شود. اگر روایت مرسلی بود و سند برای آن پیدا نشد و راه وثوق مخبری منسد و بسته بود اما از طریق وثوق خبری و وثوق صدوری می توان پیش از علامه در متون و کتاب ها و کلمات اشخاصی مانند ابن ادریس می تواند منشأ وثوق به صدور این خبر شود.وقتی ابن ادریس به خبر واحد عمل نمی کرد ولی این خبرا به پیامبر(صلی الله علیه وآله) اسناد می دهد خود این اسناد .نسبت به چنین شخص و دیگران شاهد بر صدق صدور است.

نکته 1: شبهه حدسی بودن اسناد هم قابل جواب است:بر طبق مبنایی که توثیق رجالی را از باب شهادت و اخبار معتبر می داند و بر طبق مبنایی که رجالی را خُبره و متخصص می داند اگر شخصی مثل ابن ادریس و شیخ طوسی و امثال این بزرگان این خبررا به پیامبر(صلی الله علیه و آله) اسناد می دهند به اصالة الحسّ از باب اخبار حسّی ثقهاعتبار و از باب خبرویت و متخصص بودن وثوق به صدور این روایت پیدا می شود.

نکته2: وثوق خبری وصدوری هم از سیره عُقلا و هم از مفاد آیه نبأ، اعتبار و حجیت می گیرد. همان گونه که خبر ثقه مشمول سیره عقلائیه از حیث اعتبار می باشد وثاقت خبری هم مشمول اعتبار و حجیّت عندالعقلا می باشد.علاوه بر سیره عقلا بر اعتبار خبر موثق الصدور، مفاد آیه نبأ هم حجیّت این چنن خبری را صادر می نماید. چون آیه نبأ روشن شدن و تبیّن حال است گرچه راوی در خبر غیر ثقه باشد.

درنتیجه اسنادها و استنادها در کلمات قدما ومتأخرین موثوق الصدور بودن این خبررا ثابت نموده وموضوع ومورد دلیل سیره و ایه قرار می گیرد.جهات مختلف اثر گذاری در این بحث در محل خودش مورد بحث و دقت قرار گرفته است. بحث ما از حیث وثاقت صدوری و خبری روایت تمام شد. در جلسه بعدی غرر از حیث مفهومی در منابع لغوی و کلمات فقها در فقه مورد کند و کاو قرار می دهیم. انشاالله...