التنبیه الثالث: جریان الاستصحاب فی الأمور التدریجیّة/تنبیهات الاستصحاب /استصحاب

موضوع: استصحاب/تنبیهات الاستصحاب /التنبیه الثالث: جریان الاستصحاب فی الأمور التدریجیّة

متن کتاب:

ثم إنه‌ لا يخفى (1)‌ أن استصحاب‌ بقاء الأمر التدريجي‌ إما يكون من قبيل استصحاب الشخص‌ أو من قبيل استصحاب‌ الكلي بأقسامه‌ (2)، فإذا شك‌ في أن السورة المعلومة التي شرع فيها (3) تمت (3) أو بقي شي‌ء منها (3)، صح فيه‌ استصحاب‌ الشخص‌ و الكلي و إذا شك فيه (4) من جهة ترددها (3) بين القصيرة و الطويلة، كان من القسم الثاني‌ و إذا شك‌ في أنه‌ شرع في‌ أخرى (5) مع القطع بأنه قد تمت الأولى (6)‌، كان من القسم الثالث‌ (7) كما لا يخفى.

مرحوم شیخ انصاری، استصحاب امور تدریجیّه همچون تکلّم، کتابت، مشی، نبع ماء و سیلان دم را از قبیل استصحاب کلّی قسم دوّم می دانند یعنی استصحاب کلّی در فرضی که یقین به ارتفاع فرد اوّل و جزء اوّل مثلاً تکلّم و شکّ در حدوث فرد و جزء بعدی آن مقارن با ارتفاع فرد و جزء اوّل وجود دارد.

مرحوم مصنّف در این عبارت، در مقام ردّ این فرمایش مرحوم شیخ انصاری بر می آیند و استصحاب امور تدریجیّه را هم از قبیل استصحاب فرد می دانند، هم از قبیل استصحاب کلّی قسم اوّل، هم از قبیل استصحاب کلّی قسم دوّم و هم از قبیل استصحاب کلّی قسم سوّم.

ای باقسامه الثلاثة.

ای تلک السورة.

ای فی بقاء السورة التی شُرِعَ فیها.

ای فی سورةٍ اخری.

ای السورة الأولی.

مرحوم مصنّف با این تمثیل ها به اشکال تمثیل مرحوم شیخ انصاری نیز اشاره می نمایند و آن اینکه مرحوم شیخ انصاری، استصحاب سوره در فرض علم به سوره و شکّ در اتمام سوره را از قبیل استصحاب کلّی قسم سوّم می دانند، در حالی که مرحوم مصنّف می فرمایند همانطور که گذشت، در این استصحاب، عرف، اجزاء را واحد متّصل دانسته و استصحاب جزئی و همچنین استصحاب کلّی قسم اوّل جاری می شود و مثال برای استصحاب کلّی قسم سوّم عبارت است از اینکه مکلّف یقین داشته باشد سوره اوّل را تمام کرده و شکّ داشته باشد آیا مقارن با اتمام سوره اوّل، سوره دوّم را شروع کرده است یا نه که در این صورت، استصحاب جزئی نسبت به هیچکدام از این دو سوره جاری نمی شود، ولی استصحاب بقاء کلّی سوره، جاری خواهد گردید.