موضوع: تفسیر موضوعی/حسادت وخیرخواهی /آیه 47 سوره مبارکه حجر

سخن در شرح لغات آیه 47 سوره مبارکه حجر بود.

لغت صدور بیان شد و تکمیل شد و بیان شد که صدر به معنای قلب و جان و روح است و ریشه همه افعال ما روح است و آثار هم به روح برمیگردد. لذا در نزع ما فی صدور ، کیفیت نزع به وضعیت قلب و صدر خود انسان بر می گردد. هر عملی خیر باشد یا شر ، باید تناسب و سنخیت با روح داشته باشد لذا کنده شدن رذائل اخلاقی از روح ، کیفیت آن بستگی به روحیات شخص دارد. مثلا دو نفر در یک خانواده مریض می شود و یکی سریعتر خوب می شود و دیگری ده روز دوران درمانش طولانی می شود. وجه این تفاوت چیست؟ به قوت و ضعف بدن بستگی دارد. به همین صورت کیفیت کنده شده کینه و حسد از قلب انسان بستگی به مقدار امادگی روح دارد.

لغت بعدی ، واژه اخوانا است.

معنای آن «برادرانه» است. وقتی غل و حسد از اهل بهشت کنده شد ، برادرانه دور هم جمع می شوند.

تا حسد و کینه دور نشود ، رفتار برادرانه ممکن نیست.

واژه بعدی «سرر» است.

«سرر متقابلین»

راغب می گوید :

السَّرِيرُ: الذي يجلس عليه من السّرور، إذ كان ذلك لأولي النّعمة، و جمعه‌ أَسِرَّةٌ، و سُرُر[1]

سرر جمع سریر است و چیزی است که از روی شعف و سرور روی آن قرار می گیرد.

واژه بعدی متقابلین است. از «قبل» اخذ شده است به معنای پسوند زمانی و اگر از قبُل باشد ، به معنای پیش رو است.

در مجوع یعنی روبروی هم بر روی سریر قرار می گیرد.

دونکته در اینجا وجود دارد :

متقابلین نوعی کنایه دارد. معنای ظاهری آن اینست که سریر ایشان روبروی همدیگر است. اما معنای حقیقی . باطنی آن اینست که پشت سر همدیگر سخن نمی گویند و عیب جویی ندارند و رو در روی همدیگر هستند. دو رویی نیست بلکه یک رویی است.

در این آیه مورد نظر در مجموع چهار خصوصیت اهل بهشت بیان شده است.

اول : خستگی ندارند. در دنیا در بهترین شرایط باز هم خستگی وجود دارد. تعب جزو لوازم زمین خاکی است و نباید توقع راحتی داشت.

دوم : از ناحیه پروردگار با اطمینان در ایمنی هستند و هیچ خوف و خطری در کار نیست. در دنیا ﴿إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصاد﴾ که ریشه آن هم گناهان خودمان است و در واقع ترس از نتیجه اعمال خودمان است وگرنه ترس از ذات خداوند نیست.

در قیامت و بهشت چنین ترس و خوفی نیست و حساب کتاب ها به پایان رسیده است و آرامش مطلق و قطعی حاصل می شود.

سوم : احساس نگرانی خروج از بهشت را ندارند. خوف اخراج نیست چرا که اهل بهشت جادوان و خالد هستند.

چهارم : بهشتیان از هر جهت در سعادت و کرامت هستند که با عقل دنیوی قابل درک نیست. در دنیا بهترین غذا هم بعد از چند روز خوردن ، دیگر مزه ای ندارد. ولی در اخرت هیچ نعمتی و هیچ امتیازی برای انسان لغو و تکراری نمی شود.

نعمت های بهشتی تکراری نمی شود و البته هیچ نعمتی صورت نورانی اباعبدالله علیه السلام نمی شود. نگاه یک لحظه به صورت نورانی حضرت با هیچ نعمتی قابل مقایسه نیست.