موضوع: تفسیر موضوعی/حسادت و خیرخواهی /آیات 4 و 5 سوره مبارکه یوسف

در ادامه تفسیر آیات 4 و 5 سوره مبارکه یوسف علیه السلام به این سوال می رسیم. آیا برادران یوسف از خواب او (که نهی از نقل به برادران شده بود) اطلاع پیدا کردند یا خیر؟ و اگر مطلع شدند از چه طریقی؟

مقدمه : وقتی جناب یوسف نزد پدر می‌رسد و این خواب را بیان می کند دو پیام برای جناب یعقوب علیه السلام پیدا می شود :

الف) بشارت به جناب یعقوب علیه السلام که نبوت در نسل او خواهد بود. و بلکه در رتبه ای از نبوت می رسد که ولایت بر پدر پیدا می کند.

ب) جناب یعقوب علیه السلام متوجه شد نسبت به این فرزند رسالت و وظیفه مضاعف دارد. مثل معلم در کلاس که بعد از دو سال متوجه می شود این دانش اموز استعداد دارد و قهرا وظیفه مضاعف پیدا می کند. جناب یعقوب علیه السلام متوجه می‌شود وظیفه سنگین تری نسبت به این فرزند دارد.

حالا در جواب سوال می گوییم :

قول اول : برخی مفسرین معتقدند که برادران متوجه خواب شدند و همین سبب شعله ور شدن حسادت شد.

اما چگونه این خواب را فهمیدند؟ اینجا دو نظریه است :

1 – این خواب را به یکی از همسران تعریف می کند و آن همسر به برادران می گوید. در واقع طبق این بیان سبب نقل خواب ، شخص جناب یعقوب علیه السلام است و این همان معنای فرمایش معصوم است که فرمود : كُلُّ حَدِيثٍ جَاوَزَ اثْنَيْنِ فَاش‌[1]

2 – خود جناب یوسف علیه السلام این مباحث را نقل کرده است. سوال : مگر نهی نشد در لاتقصص؟ جواب : از این نهی تنزیهی برداشت می شود یعنی نهی وارده با شدت نبوده باشد بلکه از باب بهتر بودن و اولویت داشتن ذکر شده است و لذا این خواب منتشر شد.

بعد از انتشار این خبر آتش حسادت شعله کشید.

قول دوم : برخی دیگر معتقدند این خواب افشا نشد ، بلکه جناب یعقوب علیه السلام بعد از اطلاع از خواب و اطلاع از اینکه جناب یوسف علیه السلام به مقام نبوت خواهد رسید ، و به علاوه بی مادر بودن جناب یوسف و لذا جناب یعقوب این فرزند را زیاد تحت مراقبت قرار می دادند. جناب یعقوب اجازه نمی داد هرجایی برود یوسف و یا هر خوراکی را بخورد.

به نظر استاد قول اول صحیح است و در کنار این انتشار و مراقبت های جناب یعقوب علیه السلام ، حسادت به شدت زیاد می شود.