موضوع: تفسیر موضوعی/سوء ظن /جمع بندی مساله

در جمع بندی مساله سوء ظن به تعریف سوء ظن و حسن ظن رسیدیم و بیان کردیم که بعد از تامل در واقعه ، اگر ظن حاصل نشد بلکه احراز جنبه منفی شد ، همین قابل اخذ است. اما اگر احراز حاصل نشد ، برای حمل بر حسن دنبال دلیل نباشیم بلکه دلیل باید در جانب سوء باشد.

در مورد خدا سوء ظن داشتن یعنی اینکه نسبت به وجودی که خیر محض است و کمترین ظلمی در حق ما روا نداشته است ، بدگمان شویم که این گمان در وقت فراموشی الطاف و نعمات خدا محقق می شود.

چقدر از آرزوهای ما که در گذشته داشتیم و چشم انتظار تحقق آن ها بودیم ولی الان بعد از تحقق آن آرزوها ، انها را را فراموش کردیم و به عبارتی چه بسیار ارزوهای دیروز که منسی امروز است.

حضرت رضا علیه السلام فرمود : مَنْ‌ لَمْ‌ يَشْكُرِ الْمُنْعِمَ‌ مِنَ الْمَخْلُوقِينَ لَمْ يَشْكُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ.[1]

(هرکس مخلوقی که واسطه نعمت او شده را شکر گزار نباشد ، خدا را نیز شکر گزار نیست. )

در توحید افعالی همه چیز به خدا بر می گردد اما در دایره اسباب و مسببات ، همه مخلوقات به هم نیاز دارند و مرتبط هستند. حضرت می فرماید کسی که واسطه نعمت بین ما و خدا شده است ، چه انسان و حتی غیر انسان ، باید مورد شکرگذاری قرار بگیرد. پیام این روایت این است که هرکس کار خیر انجام داده تشکر کنید ، نتیجه این تشکر این است که او را تشویق به کار خیر کرده اید و هم اینکه به خدا توجه پیدا کرده اید. اگر روحیه توحید افعالی باشد ، همیشه به یاد نعمات خدا هستیم و خوبی های دیگران را از اراده خدا می بینیم ، دل این جور افراد جولانگاه شیطان نخواهد شد و گرفتار سوء ظن نخواهد شد.

یک مرد زمانی به همسرش سوء ظن پیدا می کند که خوبی ها را فراموش کند و بعد از این فراموشی ، با کوچکترین اتفاق ، سوء ظن ایجاد می شود. اما قبل از این مرحله ، فراموشی خوبی هاست.

در رابطه با خالق هم همین است. اگر خوبی ها و خیرات از جانب خدا یادمان باشد ، سوء ظن ایجاد نخواهد شد.

آثار و پیامد های سوء ظن :

مورد اول : از بین رفتن حس اعتماد : هرجایی سو ظن ایجاد شود ، حس اعتماد پیدا نخواهد شد و دیگر فضای صمیمی و امنی نخواهد بود.

مورد دوم : از بین رفتن حس ارامش : انسان مبتلا به سوء ظن ارامش نخواهد داشت. خانمی که نسبت به دوستش سو ظن دارد و دچار عدم ارامش می شود و اضطراب خواهد داشت.

مورد سوم : زمینه و مقدمه حوادث خطرناک است وقتی ابراز شود و جلوه پیدا کند در مقام عمل

مورد چهارم : سوء ظن جزء بدترین ظلم هاست که از مصادیق ظلم است.

مورد پنجم : از دست دادن دوستان حتی گاهی دوستان قدیمی را از دست می دهد. از دست دادن رفیق ، از دست دادن سرمایه است.

مورد ششم : موجب فساد عبادت است. کما اینکه در روایت هم بود.

مورد هفتم : تبدیل می شود به تفکر انحرافی : در گام های بعدی ، سوء ظن می شود تفکر انحرافی و جرم های دیگر را در پی خواهد داشت.