موضوع: تفسیر موضوعی/سوء ظن /تفسیر آیه 12 فتح

سخن در تفسیر آیه مربوط به صلح حدیبیه بود که از مباحث مهم تاریخی صدر اسلام است. عبرت ها و حکمت های متعددی در آن وجود دارد.

در بعضی تفاسیر بیان شده است که بعد از برگشت پیامبر صلی الله علیه و اله به مدینه ، عده ای که توقع داشتند مسلمین برنگردند. اما وقتی با صلح برگشتند ، سناریو جدیدی آغاز شد و عده ای خام و بی بصیرت گفتند چند روزی معطل بودیم و برگشتیم. این همان جنگ روایت است که نوع روایت روحیه و واکنش جامعه را مشخص می کند. فتح مکه که در سال هشتم محقق شد ، به برکت همین صلح حدیبیه بود.

شبیه وعده صادق 1 و 2 که روایت دشمن شکست بود و عدم هدفگیری ، اما در حقیقت این دو عملیات پیروزی بود و غلق گیری در عملیات 1 انجام شد و در عملیات دوم دقیق تر انجام شد و ترس به دل دشمن افتاد و روحیه به جبهه اسلام داده شد.

مفاد صلح را نیز بیان کردیم و گذشت.

بعد از انعقاد صلح ، مسلمین برگشتند و آن واکنش به وجود آمد اما گذشتِ زمان برکات این صلح را محقق کرد.

بعد از مدتی ، دو مورد از مفاد صلح نقض شد.

اولین نقض مربوط به هجرت ابوبصیر از مکه به مدینه است که مسلمان شده بود و فرار کرد و پیامبراکرم ضلی الله علیه و اله طبق وعده ، ابوبصیر را به مامورین فرستاده شده از طرف مشرکین تحویل دادند. در راه برگشت به طرف مکه (به حسب قرینه ای که استاد استشمام فرمودند) در نزدیکی مدینه ، جهت توقف و استراحت در منطقه ای اطراق کردند. ابوبصیر فهمید یکی از مامورین مشرکین انسان علاقمند به تعریف و تمجید است. در واقع ابوبصیر به جهت زکاوت در همین مدت و فاصله ای که همراه ایشان بود ، خصوصیات اخلاقی آن دو نفر را به دست آورد.

ابوبصیر از این شخص تعریف کرد از شمشیر و لباس آن شخص تعریف و تمجید کرد و بعد سلاح آن شخص را گرفت و او را کشت و به طرف مدینه فرار کرد. نفر دوم از مامورین مشرکین هم از ترس جانش به طرف مدینه فرار کرد و سمت مکه نرفت. در مدینه به پیامبر صلی الله علیه و اله شکایت کرد که ابوبصیر این کار را کرده و شرح ما وقع داد. ابوبصیر نیز به پیامبر عرض کرد : شما به وعده خود عمل کردید ، این دو نفر توانایی نگه داشتن من و حفاظت از من را نداشتند.

نکته : مسلمان باید باهوش باشد که در شرایط خاص بتواند تصمیم درست و معقول و زیرکانه بگیرد بصیرت و هوش و زکاوت لازم است. در هوش ، انسان باید گوش باشد تا اوضاع را رصد کند.

همچنین دارای بدن سالم و قوی باشد. مومن باید برای خدمت به دین و شریعت ، از سلامت بدن مراقبت کند که وقتی به سنی رسید که وقت خدمت است ، توانایی داشته باشد.