موضوع: تفسیر موضوعی/سخن چینی و اصلاح ذات البین /مباحث روایی مساله

در مباحث تفسیری ، محور مباحث کما فی السابق ، موضوعات اخلاقی است.

در سال تحصیلی قبل چند موضوع را بررسی و بحث کردیم. مباحث «تکبر» ، «وفای به عهد» و «نمامی و سخن چینی و اصلاح ذات البین»

در موضوع نمامی و اصلاح ذات البین آیات بحث شد و به اتمام رسید. اما نکات روایی مباحث باقی ماند که لازم به بررسی است که سبب تکمیل مباحث تفسیری می شود البته نه به شکل مطول ، بلکه مختصرا بحث خواهد شد.

چند روایت در این موضوع قابل طرح است.

روایات در این باب ، عجیب و هشدار دهنده است. همچنین حضرات در خصوص شخص سخن چین ، هشدار داده اند.

«عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‌ أَ لَا أُنَبِّئُكُمْ‌ بِشِرَارِكُمْ‌ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ- قَالَ الْمَشَّاءُونَ بِالنَّمِيمَةِ الْمُفَرِّقُونَ بَيْنَ الْأَحِبَّةِ الْبَاغُونَ لِلْبُرَآءِ الْمَعَايِبَ.»[1]

(ترجمه : امام صادق علیه السلام فرمود : رسول خدا صلی الله علیه و اله فرمودند : آیا خبر ندهم به شما از بدترین تان؟ عرضه داشتند : چرا یا رسول الله صلی الله علیه و اله. فرمود : کسانی که رفت و آمد می کنند برای نمامی و تفرقه انداختن بین دوستان و خویشان و برای پاکان عیب جویی کنند.)

حضرت در این روایت ابتدا مردم را کنجکاو کرد. سپس اهل شر را معرفی می فرماید. باید توجه داشت باید ابتدا خیر و شر را بشناسیم تا افراد را بشناسیم.

حضرت از تعبیر«مشائون» استفاده می فرماید که برای سخن چینی ، مشی و حرکت و انتقال از جایی به جایی داشتند.

وجه تسمیه نمام :

دو وجه تسمیه ذکر شده است.

1 – مفردات راغب : صدای کوتاه و آهسته که از حرکت چیزی ایجاد می شود. یا برخورد پا هنگام برخورد به زمین و نمام هم با صدای خفیف این کار را می کند و هدفش از این نجوا ، حساسیت ایجاد کردن است.[2]

2 – لسان العرب : تزیین کردن یکی کلام دروغ. وجه تسمیه این می شود که شخص نمام ، برای سخن چینی ، سخنش را همراه با دلسوزی و رنگ و لعاب های دروغین می کند تا شنونده باور کند.[3]