موضوع: تفسیر موضوعی/سخن چینی و اصلاح ذات البین /تفسیر آیه 114 سوره نسا

کلام به هفتمین آیه از ایات اصلاح ذات البین رسید. آیه 114 سوره نسا :

﴿لا خَيْرَ في‌ كَثيرٍ مِنْ نَجْواهُمْ إِلاَّ مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلاحٍ بيْنَ النَّاسِ وَ مَنْ يفْعَلْ ذلِكَ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ فَسَوْفَ نؤْتيهِ أَجْراً عَظيما﴾

(هیچ خیری در نجوا و در گوشی صحبت کردن انسان ها نیست. مگر در جایی که امر به صدقه یا کار خیر باشد یا در اصلاح ذات البین باشد و هرکس این سه کار را برای رضایت خداوند انجام دهد ، به اجر و پاداش بزرگی می رسد.)

این نجوا و پچ پچ کردن ها موجب بسیاری از فتنه ها بوده است. مگر در سه مورد که بسیار کار خوبی است.

در واقع در اصل اولی در گوشی صحبت کردن کار بسیار مذموم و شیطانی است ، الا در سه مورد که خیلی کار خوب و الهی است.

اول : امر به صدقه که آبروی افراد حفظ می شود.

دوم : امر به کار خوب که نیاز به فهمیدن دیگران نیست و بهتر از بعضی امور خیر در خفا باشد.

سوم : اصلاح ذات البین که علنی کردن این اختلاف و نزاع مصلحت نیست و در مواردی میتواند موجب فتنه و گسترش نزاع شود.

تا اینجا معنای آیه بود.

تفسیر :

نکته اول :

در «نجواهم» ، «هُم» ضمیر است و اصل کلمه نجوی است. در معنای نجوی چند قول است.

قول اول : نجوی در اصل از ماده نجوه بوده است بر وزن دفعه. و به سرزمین مرتفع نجوه می گویند که از اطراف خودش متمایز است. در سرزمین مسطح هیچ تفاوتی نیست اما در سرزمینی که تپه تپه باشد ، قسمت مرتفع از اطراف خودش متمایز است.

نجوی هم در مجلس عمومی ، موجب تمایز این دو نفر در جمع است. متناجیین خودشان را متمایز می کنند.[1]

قول دوم : نجوی از نجوه است اما نجوه به معنای زمین خلوتی که باکسی خلوت کرده باشید. این قول از راغب است و مثل غائط است که در اصل به مکان گودال می گویند که تخلی صورت میگرفته و نام محل بر حال گذاشته شده است. در ما نحن فیه هم کلام راغب از همین باب است. در واقع سرزمینی که خلوت می کنند را نجوه گفته اند و به مرور زمان شده اسم عمل در گوشی صحبت کردن که درگوشی و دو نفری نجوی کردن در چنین جایی اتفاق می افتد.[2]

قول سوم : نجوی از نجات است. به معنای رهایی و نقطه مرتفعی که سیلاب به آن نمی رسد. تناسب با نجوی این است که در مجالس در گوشی صحبت کردن ، کلام به دیگران نمی رسد. به قولی کلام طبقه بندی شده و محرمانه است.[3]