موضوع: كتاب الخمس/مستحقين الخمس /مسئله7

۵.پنجمین روایت از اخبار تحلیل: «ما رواها محمد بن مسلم، عن أحدهما عليه السلام قال:إن أشد ما فيه الناس يوم القيامة أن يقوم صاحب الخمس فيقول: يا رب خمسي، وقد طيبنا ذلك لشيعتنا لتطيب ولادتهم ولتزكوا أولادهم.»[1]

مرحوم آقای صافی می‌فرماید: ظهور این روایت اینست که مفادش مثل مفاد روایت قبلی است.

۶.ششمین روایت از خیار تحلیل: «عن محمد بن سنان (سالم)، عن يونس بن يعقوب قال: كنت عند أبي عبد الله عليه السلام فدخل عليه رجل من القماطين فقال: جعلت فداك تقع في أيدينا الأموال والأرباح وتجارات نعلم أن حقك فيها ثابت، وانا عن ذلك مقصرون، فقال أبو عبد الله عليه السلام: ما أنصفناكم إن كلفناكم ذلك اليوم.»[2]

برای قماطین سه معنا نقل شده است:

الف) دزد ب) قنداق بند یا قنداق دوز ج) شخصی است که گوسفندهایی را که از گله می‌خواستند جدا بکنند دست و پای آنها را می‌بسته است.

که ظاهراً معنای (ب) یا (ج) در این روایت مراد باشد.

مرحوم آقای صافی می‌فرماید: این روایت صریحتر از روایات قبلی است در اینکه مقصود از تحلیل خمس اموال نیست بلکه مقصود تحلیل اموالی است که به طور مشکوک در اختیار شیعه قرار گرفته است و معلوم نیست خمس آنها ادا شده است یا خیر.

۷.هفتمین روایت از اخبار تحلیل: «ما رواه داود بن کثیر الرقی عن ابی عبدالله(ع) قال: سمعته یقول: الناس کلهم یعیشون فی فضل مظلمتنا الاّ انا احللنا شیعتنا من ذلک»[3]

مرحوم آقای صافی می‌فرماید: در این روایت نیز سخن از اموالی مثل غنیمت یا غیر غنیمت مانند اسیران جنگی است که از اهل بیت علیهم السلام غصب شده و به دیگران منتقل شده است و مورد خرید و فروش قرار گرفته است که در اینجا این سوال مطرح است، آیا شیعیان ملزم به پرداخت این حق امام علیه‌السلام هستند یا خیر که حضرت می‌فرماید: «خیر» ما آنها را برای شیعیان حلال کردیم.

بنابراین این روایت هم ربطی به تحلیل متعلقات خمس نسبت به شیعه ندارد.

۸.هشتمین روایت از اخبار تحلیل: «ما رواها الحارث بن المغيرة عن نصری عن أبي عبد اللّٰه عليه السّلام قال: قلت له إن لنا أموالا من غلات و تجارات و نحو ذلك - و قد علمت أن لك فيها حقا قال فلِمَ أحللنا إذن لشيعتنا إلا لتطيب ولادتهم و كل من والى آبائي فهم في حل مما في أيديهم من حقنا فليبلغ الشاهد الغائب»[4]

مرحوم آقای صافی می‌فرماید: هرچند که این روایت مجمل است از این جهت که معلوم نیست مراد کدام حق اهل بیت علیهم السلام است ولکن بحسب ظاهر روایت و مخصوصاً بلحاظ انضمام به سایر روایات قهراً باید مراد آن حقوقی باشد که قاطی اموال شخصی سائل شده است و طبعاً ربطی به موارد و متعلقات خمس که به ضمه شخص مکلف است ندارد.

‌