موضوع: فقه الاسره/احکام الصبیان /بررسی مساله اطاعت از والدین

تبریک حلول ماه شریف شعبان و ان شا الله خداوند لطف کنند و بهره ای از ماه شعبان تفضل کنند که حاصل آن در ماهمبارک رمضان و شب قدر خودش را نشان دهد.

صلوات شعبانیه در وقت زوال است و مناجات شعبانیه که از دعاهایی است که درخشش خاصی دارد و رتبه بالاتری دارد.

مرحوم امام راحل توصیه دارند که یک دعای کمیل و دوم مناجات شعبانیه بخوانید. مناجات شعبانیه را در طول سال میتوان قرائت کرد اما بهترین زمان آن ماه شعبان است.

خداوندا به ما قلب صاف و پاک عنایت فرما. روح سیاه مساوی با اضطراب دائم است. خدایا قلب ما را به اطاعت خودت عمران فرما و اگر دنبال سیاهی و ارتکاب معاضی باشد بیچاره است. از خدا میخواهیم ما را از معاصی دور بدارد. مرحوم ایت الله بهجت همیشه توصیه میکردند به انچه میدانید عمل کنید. اما بعضی از ما نمیخواهیم عمل کنیم به آنچه میدانیم از معاصی و طاعات.

خوشا به حال دلهای بیدار که با دعاها و توسلات بیدار می شوند نه با لگد دشمن و مرگ

ان شا الله قدر این دعاها را بدانیم. مجموع صلوات و مناجات شعبانیه با هم یک ربع فرصت لازم دارد. با توجه باید خوانده شود.

اما الفقه :

سومین روایت در اثبات اطاعت مطلق از والدین از امام رضا علیه السلام نقل شده است که حضرت نیکی به والدین را واجب دانستند و اطاعت هم مصداق نیکی است پس اطاعت واجب است.

تذکر :

اگر در شریعت مقدس این مقدار، نیکی به والدین سفارش شده است، پس این همه خانه سالمندان چیست؟ نفقه و نگه داری والدین لازم است. البته موارد استثنا و ضرورت دارد. اما این مقدار کثیر از موارد آیا مورد استثنا و سفارش است؟ والدین را در خانه سالمندان میگذارند و چند سال یکبار به ایشان سر میزنند. رهبری در وران جوانی و طلبگی در دو راهی قرار گرفتند و این جوان با استعداد در مقطعی به خاطر نگه داری از والد معظم خویش، قم را رها میکنند و به مشهد می روند.

علی ای حال خانه سالمندان از موارد نا درست و غیر سلامی در مملکت ماست، نهایتا عندالضروره و موارد خاص قابل اجراست.

تبیین و توضیح استدلال به روایت امام رضا علیه السلام :

در این روایت امام رضا علیه السلام هیچ قیدی برای نیکی به والدین بیان نفرموده اند.

نقد استدلال :

اولا : به قرینه مبانی مختلف که ثابت شده است، واجب در این کلام به معنای وجوب شرعی نیست بلکه مقصود معنای لغوی آن یعنی ثابت است. این ثبوت هم اعم از وجوب و ندب است.

ثانیا : مقصود کلام حضرت این است که انسان در قبال والدین محسن و نیکوکار باشد. صدق عنوان عرفی محسن، غیر از این است که فرزند موظف به التزام به همه نیکی ها باشد. در اینگونه روایات مقصود صدق محسن بودن بر انسان است. اما این به معنای این نیست که سراسر اعمالمان برای آن ها قاطبه عمل نیک باشد. چرا که ممکن است کسی حتی الامکان به والدین نیکی کند و عرفا او را محسن و نیکوکار می شناسند ولی همین شخص برخی از اعمال نیک را برای ایشان انجام ندهد و یا گاهی کم بیاورد و کارهایش در قبال والدین نیک به حساب نیاید.

مثلا : زید به عنوان محسن شناخته می شود و در دید عرفی محسن به والدین است اما ایا یقین داریم که زید در تمام حالاتش احترام و اطاعت از والدین دارد؟ قطعا خیر چون اطاعت تمام اوامر موجب عسر و حرج است و غیر مقدور است.

لذا انچه مهم است اینست که این فرزند عرفا محسن به والدین باشد و با ایشان مصاحبت به معروف داشته باشد.

روایت چهارم :

نقل ابوایوب خزاز از امام صادق علیه السلام

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَزَّازِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: يَسْتَأْذِنُ الرَّجُلُ إِذَا دَخَلَ عَلَى أَبِيهِ وَ لَا يَسْتَأْذِنُ‌ الْأَبُ‌ عَلَى الِابْنِ قَالَ وَ يَسْتَأْذِنُ الرَّجُلُ عَلَى ابْنَتِهِ وَ أُخْتِهِ إِذَا كَانَتَا مُتَزَوِّجَتَيْنِ.[1]

(به سند مذکور از امام صادق علیه السلام که فرمود : طلب اذن و اجازه میکند شخصی وقتی وارد بر پدرش می شود ولی پدرش برای ورود بر پسرش اجازه لازم ندارد. فرمود : و طلب اذن و اجازه می کند بر دخترش و خواهرش وقتی متزوج و متاهل باشند)

به این روایت استدلال شده به این شکل که در فقره اول که فرزند برای ورود به اتاق پدر نیاز به اذن دارد، این دلالت بر آن دارد که اطاعت از والدین بر او مطلقا واجب است.

نقد استدلال :

اولا : این روایت دستور خاص است که ناظر به آیه شریفه 58 سوره نور است که در سه نوبت اجازه از والدین را لازم می داند؛ پس اساسا ربطی به مدعا ندارد که اطاعت در همه امور باشد.

ثانیا : حسب قرائن برای ما محرز است که این اطاعت از والدین برای ما زمانی واجب است که از عدم اطاعت، زمینه ایذاء و ناراحتی آن ها فراهم شود پس بازهم از این جهت خارج از محل نزاع است.

ثالثا : واضح است که این روایت توصیه اخلاقی است و کسی که انس با روایات داشته باشد این مطلب را به وضوح درک میکند.

لذا تمسک به این روایت اصلا تمام و کامل نیست.