درس خارج فقه آیت الله مکارم
چکیده دروس
94/12/12
بسم الله الرحمن الرحیم
مساله 33 از مسائل مضاربه (احکام سود در مضاربه فاسده)
موضوع: مساله 33 از مسائل مضاربه (احکام سود در مضاربه فاسده)
طرح مساله: در این مساله در سه مطلب بحث است:
الف: مالک سود حاصله از مضاربه فاسده؛
ب: تعلق اجرة المثل به عامل؛
ج: ضامن تلف و خسارت در مضاربه فاسده
حالات مختلف: در هر سه مطلب، مالک و عامل یا عالم اند یا جاهل اند یا یکی عالم و دیگری جاهل.
مطلب اول: مالک سود حاصله از مضاربه فاسده چه طرفین عالم باشند یا جاهل یا مختلف،
تحریر و مشهور:
الف: اگر مضاربه از طرف مالک مقیّد به صحیحه نباشد، در حال فساد، تمام سود برای مالک است.
ب: اگر مضاربه مقید به صحیحه باشد، مضاربه فضولی بوده و بعد از اجازه، تمام سود برای مالک است.
ج: در هر دو فرض بالا به عامل اجرة المثل تعلق می گیرد.
دلیل مورد الف: سود تابع ملک است و در مضاربه فاسده عقدی نیست تا برای عامل سودی باشد.
دلیل مورد ب: اشتراط عقد به صحیحه، موجب فضولی شدن مضاربه فاسده است که منوط به اذن مالک است.
طرح مساله: در این مساله در سه مطلب بحث است:
الف: مالک سود حاصله از مضاربه فاسده؛
ب: تعلق اجرة المثل به عامل؛
ج: ضامن تلف و خسارت در مضاربه فاسده
حالات مختلف: در هر سه مطلب، مالک و عامل یا عالم اند یا جاهل اند یا یکی عالم و دیگری جاهل.
مطلب اول: مالک سود حاصله از مضاربه فاسده چه طرفین عالم باشند یا جاهل یا مختلف،
تحریر و مشهور:
الف: اگر مضاربه از طرف مالک مقیّد به صحیحه نباشد، در حال فساد، تمام سود برای مالک است.
ب: اگر مضاربه مقید به صحیحه باشد، مضاربه فضولی بوده و بعد از اجازه، تمام سود برای مالک است.
ج: در هر دو فرض بالا به عامل اجرة المثل تعلق می گیرد.
دلیل مورد الف: سود تابع ملک است و در مضاربه فاسده عقدی نیست تا برای عامل سودی باشد.
دلیل مورد ب: اشتراط عقد به صحیحه، موجب فضولی شدن مضاربه فاسده است که منوط به اذن مالک است.
