موضوع: النواهی/بحث مفهوم داشتن شرط /جواب صاحب کفایة به دلیل سوم منکرین مفهوم داشتن شرط

بطلان تالی فقط در مورد دلالت مطابقی وتضمنیست ، یعنی دلالت مطابقی وتضمنی در اینجا وجود ندارد ، ولی دلالت التزامی وجود دارد ولذا بطلان تالی نسبت به دلالت التزامی قابل پذیرش نیست .

وصاحب کفایة قبلاً فرمودند که:

قضیه شرطیة بر اصل لزوم بین مقدم وتالی -لو دلت الجمله الشرطیة علی المفهوم لکان باحدی الدلالات الثلاثة- را قبول دارند ولی دلالت مطابقی وتضمنی نپذیرفتند.

پس صاحب کفایة دلالت لزومیة بین مقدم وتالی را قبول دارند ولی دلالت لزومیة به تنهایی بین مقدم وتالی دلالت بر مفهوم داشتن جمله شرطیة نمی کند زیرا:

در دلالت جمله شرطیة بر مفهوم -انتفاء عند الانتفاء – باید چهار چیز ثابت شود.

1)لزوم بین مقدم وتالی در جمله شرطیة ، به عبارت دیگر:

اگر جمله شرطیة بخواهد مفهوم داشته باشد باید بنحو لزومیة باشد نه اتفاقیة .

2)ترتب ، یعنی لزوم در قضیه شرطیة بنحو لزوم ترتبی باشد یعنی لزوم ترتُّب جزاء بر شرط باید باشد، نه اینکه لزوم بین مقدم وتالی از باب تضایف باشند ومقدم وتالی مُتضایفان باشندمثل اُبُوَّت وبنوت ، که هرجا ابوَّت موجود بود

3)علیت ، یعنی لزوم در قضیه شرطیة بنحو لزوم ترتُّب عِلِّی ومعلولی باشند.

4)علیت منحصره ، یعنی لزوم در قضیه شرطیة بنحو لزوم ترتبی علیت منحصره باشد.

هرگاه این چهار مولفه در جمله شرطیة احراز گردید، حتی منکرین مفهوم از جمله آنها صاحب کفایة می پذیرند که لکن به نظر صاحب کفایة اصل لزوم در جمله شرطیة ثابت است ولی سر مولفه دیگر وجود ندارد به همین خاطر نظر این محقق این است که جمله شرطیة مفهوم نخواهد داشت حیث قال فی ثبوت اصل اللزوم بین شرط والجزاء فی الجمله الشرطیة:

لکنَّ منع دلالتها علی اللزوم ، ودعوی کونها اتفاقیة فی غایة السقوط ، لانسباق اللزوم منها قطعا. واما المنع عن انَّه بنحو الترتُّب علی العلة – فضلا عن کونها منحصره -فله مجال واسعٌ[1]