موضوع: النواهی/مفهوم داشتن شرط /ادله قائلین به مفهوم شرط

نظریه شیخ حر عاملی(ره)

ادله قائلین به مفهوم داشتن شرط تمامً ظنُّی هست .

ما به کمک کلام صاحب کفایة و شیخ انصاری(ره) جواب شیخ حر عاملی را می دهیم:

اولاً:حجیت امارات ذاتیه امکان ذاتی دارند.

ثانیاً:امارات ظنیة امکان وقوعی دارند وهمه با آن موافقند الا ابن قبه که ایشان می گویند:مستلزم محذورات عقلی مثل تسلسل و.....می شود

که جواب ایشان را جای خود داده اند.

ثالثا: در بحث حجیت وعدم حجیت خبر واحد منکرین حجیت خبر واحد به آیات وروایات مانعه از ظن تمسک کرده اند کما اینکه شیخ حر عاملی در مورد مفهوم نداشتن شرط هم همین را می گوید ، در اینجا دو نمونه را ذکر می کنیم:

1)﴿ولا تقف ما لیس لک به علمٌ﴾[1]

2) ﴿ان الظنَّ لا یغنی من الحق شیئاً﴾[2]

صاحب کفایة به این دو آیة ، دو جواب داده است:

اولاً: که این آیات اطلاق ندارند که هم شامل اصول اعتقادی بشوند وهم شامل فروع دین بشوند وهم شامل فروع دین بشوند.

بر فرض اینکه ما بپذیریم که این آیات اطلاق دارند ولکن ظهور این آیات انصراف دارد به امور اعتقادی دارد، پس این آیات مانعه از ظن شامل ظنون مانع از فروع نمی شود.

ثانیاً:برفرض بپذیریم که این آیات اطلاق دارند یا عموم ، اگر چنانچه در آیه:

ان الظن لا یغنی عن الحق شیئا ، اگر الف ولام برای استغراق باشد دلالت بر عموم می کند ولی تخصیص می خورند.

لذا با این دو جواب به این نتیجه می رسیم که ظنون در باب فروع دین حجت هستند ولی در باب اصول دین حجت هستند ولی در باب اصول دین حجت نیستند ، این آیات فقط وفقط شامل امور اعتقادی می شوند وشامل ظنون فرعی نمی شوند، پس ظنون معتبرند مثل حجیت خبر واحد.

عبارت آخوند (ره)

«و الجواب:

«اما عن الآیات فانَّ الظاهر منها او المُتَیَقَّن من اطلاقاتها هم اتباع غیر العلم فی الاصول الاعتقادیة ، لا ما یعُمُّ الفروع الشرعیِّة ، ولو سُلِّمَ عمومها لها فهی مُخَصِّصَة بالادلة الاتیة علی اعتبار الاخبار» [3]

پس آیاتی که شیخ حر عاملی برای عدم ادله مفهوم داشتن شرط را جواب دادند.

واما دلیل دوم: روایاتی که دلالت بر عدم حجیت ظنون می کنند.

این روایات هم حجیت نستند چون از خبر واحد برای حجیت خبر واحد استفاده می کنند

شیخ انصاری(ره): در رسائل جوابی به این آیات و روایات می دهند

«عبارت شیخ انصاری»

«واما عن الآیات فبانها بعدم تسلیم دلالتها عمومات مخصصه بما سیجد عن الادلة »[4]

پس طبق جواب:صاحب کفایة وشیخ انصاری به شیخ حر عاملی جواب داده شده است، پس استدلال شیخ حر عاملی بعدم مفهوم داشتن جمله شرطیة را قبول ندارند.