موضوع: النواهی/مفهوم داشتن شرط /ادله منکرین مفهوم داشتن شرط

دلیل منکرین مفهوم داشتن شرط:

فیه اقوالٌ

1)نظر سید مرتضی(ره):امکان نیابت یک شرط از شرط دیگر وجود دارد، پس شرط دلالت بر علیت منحصره نمی کند ،پس مفهومی ندارد.

استشهاداً الی آیة:فاشهدوا شهیدین من رجالکم..

جواب شیخ انصاری (ره) به سید مرتضی(ره):

این استدلال سید مرتضی منافاتی با استدلال قائلین به مفهوم داشتن شرط ندارد،(چون ظاهر استدلال سید مرتضی ناظر به امکان ثبوتی وعقلیست ، یعنی نظر سید مرتضی این است که امکان نیابت یک شرط از شرط دیگر وجود دارد واین امکان ، امکان ثبوتی است) اگر مراد سید مرتضی این باشد، حرفشان صحیح هست،پس وجود شرط دلالت بر علیت منحصره نمی کند، پس مفهوم ندارد، ولی از ظاهر سخنان سید مرتضی وعناوین مسئله معلوم می شود که بحث به یک بحث لغوی بر می گردد .

آیا شرط ظهور وضعی در انحصار دارد یا خیر؟مثل هیئت صیغه امر که بحث می شود که دلالت بر وجوب دارد یا نه؟

اگر مراد سید مرتضی این باشد که شرط ظهور وضعی در انحصار ندارد ما قبلا جوابش را دادیم، ولی اگر مراد سید مرتضی امکان ثبوتی نیابت یک شرط از شرط دیگر باشدگفته ایشان با ادله قائلین به مفهوم داشتن شرط ندارد ، چون مراد سید مرتضی ممنوع بودن مفهوم شرط را می برند به مقام ثبوت در حالی که قائلین به مفهوم داشتن شرط هم در مقام ثبوت قائل به همین هستند ولذا شیخ انصاری در ادامه جواب سید مرتضی می فرمایند که:

استشهاد ایشان به آیه شریفه ﴿واستشهدوا شهیدین من رجالکم.....﴾ [1] اشعار دارد به اینکه شهادت شاهد واحد قبول نیست ، پس این همان مفهوم داشتن این آیه شریفه خواهد بود.

«عبارت شیخ انصاری(ره)»

«والجواب ان ما افاده مما لا ینافی نحن بصدده ، فانَّ ظاهر الاستدلال ناظرٌ الی اکان نیابة شرطٍ عن شرطٍ فانه جعل النزاع فی امرٍ عقلیٍّ فِحاوَلَ رفع امتناع ذلک بما افاده وعلی تقدیره فهو حقٌّ لا محیص عنه الا انَّ الظَّاهر من عناوین المسالة رجوع البحث الی الابحاث اللغویَّة مثل النزاع فی وضع هیئة الامر للوجوب واذ قد عرفتَ فنقول انَّ المُستدلَّ ان اراد بذلک منع الظهور الوضعی فیما نحن فیه فقد عرفتَ مما تَقَدَّم جوابه وان اراد امراً آخر فهو لا یُنافی ما نحن بصدده وکانَّ السید ایضا لا یمنع الظهور کما ربما یشعر به قوله فی الاستدلال ان قوله تعالی: فاستشهدوا یمنع من قبول الشاهد الواحد فان هذا هو عین القول بالمفهوم ......» [2]

مناقشه استدلال بر جواب شیخ انصاری به سید مرتضی:

مثالهای سید مرتضی به مفهوم نداشتن شرط هرگز دلالت بر انحصار نمی کند، چون در مثال قرآنی: فاستشهدوا...اگر استشهاد سید مرتضی به این آیه شریفه دلالت بر مفهوم بکند باید ذر اینجا شهادت شاهد اول از اثر بیفتد، در حالی که در اینجا شهادت مرد عادل اول اثر خود را از دست نداده است.

یا در مثال تولید حرارة توسط آتش ، پس سید مرتضی فقط می خواهد در مقام اثبات مفهوم داشتن شرط را می کند و ربطی به مقام ثبوت ندارد.

2) استدلال شیخ حر عاملی: ایشان برای انکار مفهوم داشتن شرط می گویند که همه کسانی که دلیل آورده اند برای مفهوم داشتن همه ظنی هستند.

شیخ حر عاملی 128آیه برای استدلال نظر خود می گویند مثل:

1) ﴿ولان جئتهم بآیةٍ فیقولن الذین کفروا ان انتم الا مبطلون﴾[3]

2)یا مثل ﴿قل ان کنتم تحبون الله فاتبعونی﴾....[4]

3)یا مثل ﴿فاذا قضیتم مناسککم فاذکرو الله﴾[5]

پس شیخ حرعاملی قائلند که جمله شرطیه مفهوم ندارد مگر در موارد نادری