« فهرست دروس
درس اخلاق آیت الله عبدالله جوادی آملی

88/03/28

بسم الله الرحمن الرحیم

پرهیز، پرورش و رهبری/خانوادهٔ قرآنی /اخلاق اسلامی

 

موضوع: اخلاق اسلامی/خانوادهٔ قرآنی /پرهیز، پرورش و رهبری

 

مقدم شما مهمانان بزرگوار برادران و خواهران و خانواده های محترم حاضر در این محفل را گرامی میداریم از ذات اقدس الهی مسئلت میکنیم به همه شما خیر دنیا و آخرت مرحمت کند و فرزندان شما را از بهترین فرزندان قرآن و عترت قرار بدهد و سعی بلیغ شما را به احسن وجه بپذیرد ما جزء مجموعه ای هستیم که امیدواریم خدای سبحان نام این مجموعه و عنوان این مجموعه را همچنان حفظ کند و ما را شایسته خدمتگزاری به این مجموعه را عطا کند

 

قرآن کریم در عین حال که به امور خانوادگی خیلی احترام میگذارد و خانواده را اصل میداند به مسئولان خانواده که پدر و مادر است دستور اکید میدهد آنها که بچه هایی را زیر نظر دارند پرورش می دهند، دستور اول این است که آنها را از خطر گناه باز دارند آنها به جای ناامن نروند دستور دوم آن است که وارد حریم پرورش علم، فضیلت و مانند آن بشوند. دستور سوم این است که اعضای این خانواده رهبری دینی و فکری و معنوی جامعه را هم به عهده بگیرند. این اصول سه گانه مربوط به وظایف یک خانواده متشرع و متدین است.

 

وظیفه اول که ما وارد منطقه ناامن نشویم خیلی مهم نیست وظیفه دوم که وارد حرم امن بشویم بسیار مهم است. وظیفه سوم که ما هم دیگران را از خطر برهانیم و به مقصد برسانیم خیلی اهم است. پس سه اصل است که یک خانواده اصیل دینی به این اصول سه گانه باید پا بند باشد؛ اما آن اصل اول که خودمان و اعضای خانواده را از محدوده ناامن حفظ بکنیم فرمود: ﴿قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ﴾[1] خودتان، فرزندانتان، اهل تان را از آتش حفظ بکنید گناه آتش است خطرهای دیگر آتش است در جهنم هم آتش است، فرمود او را حفظ بکنید این ﴿قوا﴾ که به وقایت به حفظ بر میگردد همان است که از آن به تقوای خانوادگی یاد میشود.

 

تقوای خانواده در آن است که انسان خود را و اعضای خانواده خود را از گناه حفظ بکند: ﴿قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَاره﴾ این خیلی مهم نیست برای اینکه نسوختن به جهنم نرفتن در عین حال که برکات فراوانی دارد مختص انسان مؤمن نیست؛ خدای سبحان افراد مستضعف فکری را که حجت الهی بر آنها تمام نشد به دوزخ نمی برد. نسوختن و جهنم نرفتن که مجانین جهنم نمیروند صبیان جهنم نمیروند مستضعفان جهنم نمی روند این خیلی مهم نیست؛ اما دومی خیلی مهم است و بالاتر از آن سومی است.

 

دومی آن است که انسان در خانه ای زندگی بکند که آیات الهی معارف وحیانی دستورات خدا و پیغمبر و اهل بیت در آن خانه مطرح بشود. در سوره مبارکه احزاب» به اعضای خانواده پیامبر علیه و على آله آلاف التحية و الثناء) سفارش خصوصی کرد، فرمود: ﴿وَ اذْكُرْنَ مَا يُتْلَى فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَ الْحِكْمَةِ﴾[2] . دستورات دیگر برای همه هست به همه ما میفرماید متذکر آیات الهی باشید ﴿وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثيراً﴾[3] [4] باشید، آیات قرآن را معارف قرآن و عترت را فرا بگیرد و مانند آن؛ اما در خانواده ای که آیات الهی مطرح هست دستورات حکمت خدا مطرح هست خدای سبحان به زنهای آن خانواده به خواهرها و خانمهای آن خانواده بالخصوص به این مادرها سفارش میکند که شما به یاد آیات الهی باشید که در خانه شماست نه در مسجد و معبد دیگری است. وقتی مسئول خانواده شما با قرآن و عترت است شما هم به آیات الهی متذکر باشید یک وقت است به ما میگویند بروید مساجد و مراکز دینی: ﴿أَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ﴾[5] مطالبی که در مراکز مذهبی گفته میشود، گوش بدهید، فرا بگیرید عمل بکنید؛ این دستور عمومی است وقتی اعضا یک خانواده این توفیق را دارند که در خانواده آنها آیات الهی مطرح هست؛ نظیر خانه پیغمبر علیه) و علی آله آلاف التحية و الثناء و كسانی که ناشران معارف پیغمبر و اولاد پیغمبر علیهم الصلاة وعليهم السلام هستند به زنهای این خانواده به مادرهای این خانواده دستور خاص میدهد: ﴿وَ اذْكُرْنَ مَا يُتْلَى فِي بُيُوتِكُنَّ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَ الْحِكْمَةِ﴾ این حکمت بخشی از آیات الهی است؛ منتها ذکر خاص بعد از عام برای اهمیت این خاص است. آن معارف حکیمانه الهی که در خانواده شما تحریر می شود تقریر میشود شرح میشود ویرایش میشود نوشته میشود چاپ میشود به یاد آن باشید؛ این بسیار مهم است.

 

بخش سوم که از این هم مهم تر است این است که به مسئولان خانواده یعنی به پدر و مادر میگوید مطمئن باشید که کار تنها به عهده شما نیست نگویید ما مشغول بحثهای تفسیری هستیم مشغول بحث های حکمت هستیم بحث های آیات الهی هستیم اینها یک طرف قضیه است که کار به مبدأ قابلی بر میگردد. آن بخش اساسی که به مبدأ فاعلی بر می گردد به فیض و فوز الهی بر میگردد آن به دست خداست؛ آن را هم از خدا بخواهید از خدا بخواهید همان طوری که به شما توفیق داد خود شما از خطر نجات پیدا کردید؛ یک به ﴿آيَاتِ اللَّهِ وَالْحِكْمَةِ﴾ رسیدید؛ دو رهبری فکری جامعه هم خدا نصیب شما بکند. فرزندی داشته باشید که قرة العين» شما باشد: ﴿ربَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَاماً﴾[6] این اختصاصی به پدرا ندارد، مادر هم می تواند این دعاها را بکند بگوید خدایا فرزندان ما را طیب و طاهر قرار بده فرزندی باشد که قرة العين» باشد. این قرة العین» نور چشم از همین جا نشأت می گیرد. «قرة» با «قاف» یعنی خنکی اشک چشم دو گونه است: یک وقت است انسان در سوز و غم و ماتم اشک میریزد؛ این اشک گرم است وقتی پسرش دوستش از سفر دور آمده او مشتاقانه اشک میریزد؛ این اشک سرد و خنک است. اشک شوق با اشک غم یکسان نیست؛ اشک غم با سوزش بیرون می آید اشک شوق با سازش فرو میریزد؛ این «قُرة» یعنی خنکی هوای سرد را می گویند «هوی قار» یعنی این خنک است. اشک اگر بر اساس شوق بریزد اشک خنک است وجود مبارک پیغمبر علیه و على آله آلاف التحية و الثناء) فرمود: «قُرَّهُ عَيْنِي فِي الصَّلاة»[7] من در نماز گریه میکنم؛ اما گریه شوق، نه ترس از جهنم خیلی ها در نماز گریه میکنند؛ بکاء» و گریه کردن در نماز اگر قربة الی الله باشد، مبطل صلات نیست؛ اما آن اشک شوق است که به لقای معبود رسیده است نه اشکی که برای دنیا یا برای حوادث تلخی که دیده است. بنابراین آن اشک شوق را میگویند «قره» خنکی چشم در این آیه قرآنی خدای سبحان به پدران و مادران، مخصوصاً به پدران آموخت که به خدا عرض کنیم خدایا ذریه ما را «قرة العين» ما قرار بده! يعني طورى آنها را بپروران که ما وقتی اینها را میبینیم اشک شوق بریزیم. نور چشم به این معنا باشد، وگرنه «قره» به معنای نور نیست: ﴿رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَاماً. حالا وقتی ما یک خانواده شدیم پدر خانواده مادر خانواده اعضای خانواده در خدمت آيَاتِ اللَّهِ وَ الْحِكْمَةِ بودند اینها می توانند امام جامعه باشند. یک وقت است ما میگوییم امام معصوم است؛ آن که در دسترس کسی نیست. یک وقت می گوییم امام یک امت است آن هم در دسترس بسیاری از افراد نیست. یک وقت میگوییم او رهبر اهل این محل است رهبر اهل این قبیله است رهبر این شهر یا روستاست از نظر هدایت معنوی این مقدور ماست به ما گفتند این را بخواهید این منحصر به معصوم نیست. درست است از این طرف قصور است؛ ولی از ذات اقدس الهی که قصوری در آن ناحیه نیست فرمود این را بخواهید بگویید خدایا توفیقی به من بده که من در این محله هستم امام این محله باشیم امام محله یعنی چه یعنی سیرت من سريرت من سنت من آموزنده باشد. خط مشی من زندگی من طوری باشد یک عده به او اقتدا کنند. آن هم خوبان محل به من اقتدا کنند این کمالی است! این که مال نیست که انسان بگوید این طلب مال ممدوح و محمود نیست آدم در محله طرزی زندگی کند که خوبان محله به او اقتدا کنند، این نعمتی است نه اماماً الناس»: ﴿وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَاماً﴾ که مردان با تقوا به من اقتدا کنند. چه چیزی بهتر از این

 

اگر خانواده در خدمت قرآن و عترت بود اعضای این خانواده و خود مسئول این خانواده و خانم آن خانواده می توانند امام متقیان باشند بنابراین این مجموعه اگر - ان شاء الله - به این اهداف سه گانه رسید که بعضی ها ابتدایی هستند، بعضی ها مهم هستند بعضیها اهم به مقصد رسیده است و تشکیل این گونه از محافل ضمن تقدیر و سپاسگزاری از برادران و خواهران و مادران این بیوت ﴿آيَاتِ اللَّهِ وَ الْحِكْمَةِ﴾ است آشنایی به این معارف هــم هست که ما هم تلاش و کوشش را داشته باشیم هم منتظر کشش الهی باشیم که در سایه مناجاتها و دعوتها و دعاها حاصل می شود؛ بگوییم ﴿رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنِ وَ اجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَاماً﴾، من مجدداً مقدم شما برادران و خواهران را گرامی میدارم و از ذات اقدس الهی مسئلت میکنم به همه شما خیر و صلاح و فلاح عطا کند فرزندانتان را از بهترین فرزندان قرار بدهد و همه شما - ان شاء الله - به این اهداف عالیه برسید!

 

پروردگارا امر فرج ولی خود را تسریع بفرما!

نظام اسلامی مقام معظم رهبری مراجع بزرگوار تقلید حوزه های فقهی ،فرهنگی دانشگاهی همه را در سایه امام زمان حفظ بفرما!

دولت ما ملت ما مملکت ما تمامیت ارضی ما جوانها و نوجوانهای ما و این عزیزان حاضر در این محفل را در سایه لطف ولی خود مورد حمایت قرار بده

ارواح مؤمنان عالم امام راحل معلمان ما ذوی حقوق ما پدران و مادران ما شهدای انقلاب و جنگ همه را در سایه رحمتت با انبیا (عليهم السلام) محشور بفرما!

این کشور ولی عصر را تا ظهور آن حضرت از هر گزندی محافظت بفرما!

سعی بلیغ این عزیزان را به مقصد نهایی شان برسان!

غفر الله لنا ولكم والسلام عليكم و رحمة الله و بركاته»

 


هوش مصنوعی
برای استفاده از کلیدهای میانبر، پس از انتخاب متن از کلیدهای زیر استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
هوش مصنوعی:
ترجمه: Alt+t
ترجمه نوع دوم: Alt+Ctrl+t
خلاصه سازی: Alt+s
خلاصه سازی نوع دوم: Alt+Ctrl+s
اعراب گذاری: Alt+d
---------------------
جستجو:
جستجو در همه دروس: Alt+a
پس از انتخاب متن می توانید از امکانات هوش مصنوعی، مانند
مترجم، خلاصه ساز و اعراب گذاری استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
logo