فضائل ذکر تسبیح فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها)/ تسبیح فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) /اخلاق اسلامی

موضوع: اخلاق اسلامی/ تسبیح فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) /فضائل ذکر تسبیح فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها)

شهادت صدیقه کبری فاطمه زهرا، أم الأئمة النقباء النجباء (صلوات الله وسلامه عليها) را به پیشگاه ولی عصر و عموم علاقه مندان قرآن و عترت و شما عزیزان حوزوی و دانشگاهی برادران و خواهران تعزیت عرض میکنیم. از ذات اقدس الهی مسئلت میکنیم همه ما را جزء شیعیان و راهیان راه ولایت آن ذات و سایر ذوات قدسی قرار بدهد! چند جمله ای درباره صدیقه کبری (سلام الله علیها در محضر شما حوزویان مخصوصاً طلاب عزیز بجنورد و همچنین دانشگاهیان مطرح میشود. وجود مبارک صدیقه کبری یک نحله و هدیه ملکی از پدر بزرگوارش دریافت کرد به نام «فدک» که آن را با بدترین وضع غصب کردند و یک نحله ملکوتی از وجود مبارک پیامبر دریافت کرد و آن تسبیح معروف فاطمه زهرا (سلام الله علیها) است. جریان فدک شرح مسبوطی دارد که بخشی از آن در خطبه ها و نامه های و کلمات امیر مؤمنان (علیه السلام) آمده است و بخشی هم در سایر جوامع روایی ما اما این نحله ملکوتی این عطا و هدیه ملکوتی که وجود مبارک رسول گرامی عليه و على آله آلاف التحية و الثناء) به صديقه كبرى (سلام الله علیها داد همین است که ائمه (علیهم السلام) مخصوصاً وجود مبارک امام صادق (سلام الله علیه) فرمودند اگر نحله و عطیه ای بالاتر از این تسبیح بود وجود مبارک پیامبر به حضرت زهرا (سلام الله علیها) تعلیم میداد، این مطلب اول. که این تسبیح جزء برترین و بهترین تعلیم های ملکوتی است و نحله ای است که به آن حضرت داد و شاگردان آن حضرت هم یاد میگیرند خدای سبحان قرآن را به پیامبر داد دیگران استفاده میکنند به دستور خدای سبحان وجود مبارک پیامبر تسبیح معروف را به وجود مبارک فاطمه زهرا (سلام الله علیها نحله کرد هدیه کرد، اهدا کرد تعلیم خاص داد دیگران بهره میبرند این یک تعلیم عمومی نبود این نحله ای است عطایی است که پیامبر به وجود مبارک فاطمه (علیهما السلام داد؛ آن گاه به برکت آن معلم و این متعلمه دیگران بهره میبرند. آن نحله ملکی یعنی فدک که در اختیار حضرت بود حضرت منافع آن را در اختیار محرومان و مستضعفان قرار می داد و این نحله ملکوتی هم که حضرت تعلیم کرد دیگران هم از این نحله و از این عطا استفاده میکنند پس اولین مطلب این است که اگر از این نحله و از این عطا چیزی بالاتر بود وجود مبارک پیامبر به صدیقه کبری (سلام الله علیهما) عطا می کرد. [1]

مطلب دوم خواصی که برای این تسبیح است که «وَ تَطْرُدُ الشَّيْطَانَ وَ تُرْضِي الرَّحْمَن»[2] این شیطنت را و خیال شیطانی را و وسوسه ها را از آدم دور میکند و رضای پروردگار را تأمین میکند این دو این نکات را خوب عنایت کنید که مبادا بی تسبیح از کنار سجاده برخیزید یک مبادا با سرعت و عجله این کلمات را بگویید، دو؛ مقداری بدون اینکه پاها را حرکت بدهید از آن وضع نمازگزار بیرون بیایید در کمال طمأنینه و آرامش این صد ذکر را بــر زبان شریفتان جاری کنید؛ چون «تَطْرُدُ الشَّيْطَانَ وَ تُرْضِي الرَّحْمَنِ». مطلب سوم آن است که در کتاب صلاة در ابواب تعقیب از وجود مبارک امام صادق و سایر ائمه (عليهم السلام) درباره فضیلت تسبیح کیفیت تسبیح آثار تسبیح و عدد تسبیح و تتمیم تسبیح آمده این روایات در این باب جمع شد. [3] حضرت فرمود: «مِائَةٌ باللِّسَانِ وَ أَلْفَ فِي الْمِیزان[4] یعنی این تسبیح از نظر زبان صدتاست از نظر میزان و تراز و عمل هزار تاست؛ گرچه صد ذکر است ولی هزار ذکر در میزان و ترازوی اعمال ثبت است. ظاهراً بر ﴿اساس مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا﴾[5] که خدای سبحان یک کار خیر را ده برابر پاداش میدهد اگر این صد ذکر است پاداش هزار ذکر را دارد چون ﴿مَن جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا﴾؛ این حداقل است ممکن است بهره های بیشتری هم ببرد، پس مائَةٌ بِالنِّسَانِ وَ أَلْفَ فِي الْمِيزَانِ».

مطلب دیگر آن است که این به دنباله عمود دین است وجود مبارک امام صادق (سلام الله علیه) به یکی از شاگردانش فرمود: «إِنَّا تَأْمُرُ صِبْيَانَنَا بِتَسْبِيحِ فَاطِمَة (عليها السلام) كَمَا تَأْمُرُهُمْ بِالصَّلاة»؛ ما بچه هایمان را همان طوری که به نماز امر میکنیم به تسبیح فاطمه (سلام الله علیه امر میکنیم؛ این یک امر جدایی از نماز نیست دنباله نماز است و چون نماز ستون دین است این هم جزء تعقیبهای ستون دین است متمم ستون دین است. فرمود ما بچه ها را به نماز امر میکنیم همان طوری که به نماز امر میکنیم به تسبیح فاطمه (سلام الله علیها امر میکنیم؛ بعد بـه أبـا هــارون فرمود: «فَالْزَمْهُ فَإِنَّهُ لَمْ يَلْزَمْهُ عَبْدٌ فَشَقِي»[6] فرمود هیچ کس ملازم این تسبیح نبود که گرفتار شقاوت بشود، تــو ملازم این تسبیح باش و این تسبیح را از یاد نبر. پس این طارد شیطان است سبب رضای رحمان است، «ألف» در میزان است. صبیان کودکان همان طوری که به نماز مأمورند به تسبیح مأمورند و مانند آن.

لکن در بعضی از نصوص آمده است اگر کسی سی و چهار بار «الله اکبر» بگوید سی و سه بار «الحمدلله» بگوید سی و سه بار «سبحان الله» بگوید این تسبیح را انجام بدهد و «وَ أَتْبَعَهَا بِلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مَرَّةٌ غُفِرَ لَه»؛[7] اين صد را با ذکری که «لا اله الا الله» هست به عنوان صد و یکمین تتمیم بکند و آن را دنبال اینها بگوید آمرزیده می شود. برابر این روایت آن تسبیحی که به فاطمه (سلام الله علیها نحله شده است عطا شده است[8] همان تسبیحات اربعه در می آید؛ یعنی تکبیر است تحمید است و تسبیح است و تهلیل؛ همان است که میگوییم «سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَر»[9] این تسبیحات اربع در نماز ما مطرح است؛ منتها تقدیم برخی به تأ تأخیر برخی این مربوط به دستورهای خاص الهی است پس اگر کسی این صد ذکر را بگوید و پایان آنها یک بار لا اله الا الله» را بگوید بخشوده میشود بعد در روایت دیگر آمده است که این ذکر کثیر است؛[10] اگر در قرآن کریم به ما فرمودند: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً﴾[11] یکی از مصادیق بارز و شفاف و روشن ذکر کثير همین تسبیح فاطمه (سلام الله علیها) است. آن گاه در حدیث دیگر که مرحوم صاحب وسائل در تعقیبات نماز ذکر کرده است فرمود این همان است که خدا فرمود: ﴿فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ﴾[12] یعنی برخیها به یاد نعمت خدا هستند، ستند مثل اینکه نعمت لباس به ایشان رسیده ،شاکرند نعمت غذا به ایشان رسیده شاکرند نعمت مسکن و مال دیگر به ایشان رسیده شاکرند؛ اینها به ذكر نعمت خدا هستند. آیاتی که دارد ﴿اذْكُرُوا نِعْمَتِي الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ﴾ [13] [14] [15] درباره این آیات اینها دارند امتثال می کنند. برخیها به ذکر نعمت الهی بسنده نمیکنند به ذکر ولی نعمت مشغول اند نه به یاد نعمت خدا هستند، بلکه به یاد خدا هستند. آنهایی که به یاد نعمت خدا هستند

شکر نعمت نعمتت افزون کند      کفر نعمت از گفت بیرون کند [16]

آنهایی که به یاد نعمت خدا هستند نعمتشان افزوده میشود؛ اما بالاتر از ذکر نعمت خدا بالاتر از یاد نعمت الهی، یاد ولی نعمت است نه یاد نعمت یک ﴿اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ﴾ داریم، یک ﴿فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ﴾ داریم آن جا که سخن از یاد نعمت خداست پاداشش افزایش نعمت است آن جا که سخن از یاد ولی نعمت است در پاداشش یاد خود ولی نعمت نعمت است؛ اگر کسی به یاد خدا بود خدا هم به یاد اوست آن گاه ﴿وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ﴾[17] این حدیث آمده است که این تسبیح فاطمه (سلام الله علیها) که ذکر کثیر است مشمول ﴿فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ﴾ هست؛ اگر کسی زیاد به یاد خدا بود خدا هم زیاد به یاد اوست و اگر خدا دائماً یا کثیراً به یاد کسی بود هرگز آن شخص در اثر وسوسه آسیب نمیبیند اینها برکات تسبیح فاطمه زهرا (سلام الله عليها) است که متمم نماز است.

حالا در آن حدیث آمده است اگر کسی تسبیح فاطمه (سلام الله عليها) را با «لا اله الا الله» تتمیم کند و «و أَتْبَعَهَا بِلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مَرَّةً غُفِرَ لَه»؛ یعنى أن «الله اکبر» ، آن «الحمد لله» ، آن «سبحان الله » وقتی با «لا اله الا الله» هماهنگ شد این شخص بخشوده میشود؛ یعنی عناصر اصلی همین تسبیحات چهارگانه است. اینها عصاره مطالب روایات این باب هفت از ابواب تعقیب بود. [18]

این مطلب بماند تا برسیم به بیان نورانی دیگری که از وجود مبارک امام صادق (سلام الله علیه) رسیده. از وجود مبارک امام صادق (سلام الله علیه سؤال کردند چرا کعبه چهار دیوار دارد کعبه چون مکعب شکل است کعبه است یعنی آن حجمی که چهار سطح داشته باشد مکعب است؛ یک سقف بالا یک کف پایین چهار تا دیوار هم در اطراف. جرمی که چهار سطحی است این میشود مکعب و میشود کعبه از حضرت سؤال کردند چرا کعبه چهار دیوار دارد فرمود چون البیت المعمور چهار دیوار دارد بعد افزود به اینکه البیت المعمور» نه «بيت المعمور» یا در فارسی دومی را بدون الف و لام میگوییم بیت معمور یا اگر دومی با «الف و لام شد اولی هم باید با «الف و لام» باشد «البيت المعمور» از حضرت سؤال شد که چرا کعبه چهار دیوار دارد؟ فرمود: چون بیت معمور چهار دیوار دارد؛ بعد فرمود بیت معمور چهار ضلع دارد چون عرش خدا چهار ضلع دارد؛ بعد فرمود عرش خدا چهار ضلع دارد « الْكَلِمَاتِ الَّتِي بُنِي عَلَيْهَا الْإِسْلَامُ أَرْبَع»؛ آن کلماتی که مبنای دین است و عناصر اصلی دین است آنها چهارتا است عرش خدا هم بر آن پایه ها استوار شد این هم میشود چهارتا آن کلمات محوری دین «سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَكْبَر»[19] همین تسبیحات اربع است، چون عناصر محوری دین چهارتاست از نظر ملکوت اگر بخواهد بخواهد تمثل پیدا کند عرش میشود چهار ضلعی بیت معمور میشود چهار ضلعی کعبه میشود چهار دیواری؛ یعنی این طبیعت آن مثال آن ،ملکوت آن مافوق ملکوت با هم هماهنگ هستند. اگر آن عناصر اصلی بخواهد تجلی کند میشود عرش؛ عرش بخواهد تمثل پیدا کند میشود بیت معمور بیت معمور بخواهد تنزل کند میشود کعبه

اگر جریان کلمات الهی چهارتاست در این حدیث هم وجود مبارک امام صادق فرمود وقتی تسبیحات اربع تمام شد، شما یک «لا اله الا الله» کنار آن اضافه کنید که بشود صد و یک ذکر مجموعه تسبیحات و تکبیرات و تحميدات و تهلیلات کسی از عرش چنین مطلبی به او اهدا میشود که بتواند «أم الأئمة النقباء النجباء» شود. وقتی معلوم شد این هدیه یعنی چه این نحله یعنی چه آن گاه آن سوگنامه وجود مبارک امیر مؤمنان (سلام الله علیه) در هنگام شهادت فاطمه (سلام الله عليها مشخص میشود بخشی از آن سوگنامه امیر المؤمنین در نهج البلاغه آمده تتمیم آن در تمام نهج البلاغه آمده حالا این جمله ها را توجه کنید که وجود مبارک امیر المؤمنین (سلام الله علیه) در مراسم تجهيز بدن مطهر صدیقه کبری با پیغمبر علیهم آلاف التحية و الثناء چه گفتگو میکند عرض میکند به پیامبر که سلام من و سلام دختر شما به حضور شما شما کاملاً مطالب را از ایشان بپرسید که این امت با من چه کردند با او چه کردند. فرمود اینها توطئه ملی کردند که هم من را بکوبند و هم فاطمه را هضم کنند «سَتنَبِّئُكَ ابْنَتُكَ نازلة بك بِتَضَافُرِ أُمَّتِكَ عَلَى هَضْمِهَا» همشان جمع شدند که فاطمه را بکوبند همشان جمع شدند فاطمه را بکوبند یعنی چه؟ یک وقت است سخن فدک است مسائل مادی است از این مال فراوان است یک وقت است غدیر را به سقیفه تبدیل کردند آن به من ظلم کردند؛ اما همشان جمع شدند که فاطمه را بکوبند این یعنی چه؟ شما این را معنا کنید؛ این بیان نورانی حضرت امیر در نهج البلاغه در خطبه ۲۰۲ آن مراسم هست.

مرحوم سید رضی (رضوان الله علیه از ابتکارات اوست حرفهایی که به هر حال مشکل داشت قدری تند بود آن فرمایشات را سید رضی نقل نکرد به هر حال آن وقت هم شرایط مساعد نبود اگر همه فرمایشات حضرت امیر را آن طوری که حضرت فرمود مرحوم سید رضی جمع میکرد میشد کتاب حدیث دیگر نهج البلاغه نبود. ایشان خطبه ها را ارزیابی کرد از هر خطبه ای پنج جمله شش جمله انتخاب کرد که آهنگین بودند با فصاحت بیشتری بودند نقل کرد که شده نهج البلاغه و در انتخاب هم مواظب بود که وحدت شیعه و سنی محفوظ بماند الآن بیشترین شرح نهج البلاغه برای علمای سنی است ما شرح کردیم اما آنها خیلی بیش از ما شرح کردند شرح های مهم هم از آنهاست نظیر ابن ابی الحدید و اینها؛ البته بزرگان ما مثل ابن میثم و اینها شرحهای عمیقی کردند ولی بیشترین شرح از آنهاست. اگر مرحوم سید رضی این فطانت و زیرکی وحدت اسلامی را رعایت نمیکرد آنها حرفهای تند و تیز را نقل میکرد دیگر همیشه دعوا بود ولی در چنین محفل علمی طرح این مسائل آسیبی نمی رساند آنها هم برادران ما هستند ما همه شهروندیم در یک کشور زندگی میکنیم و دشمن مشترک هم داریم؛ این دشمن همان طوری که به لبنان حمله میکند به غزه هم حمله میکند برای او شیعه و سنی یکی است فرقی نمیکند دشمن ما مشترک است، دین ما هم مشترک است هدف ما هم مشترک است ما برادرانه با هم زندگی میکنیم؛ اما در مسائل کلامی در مسائل اعتقادی که نمی شود کنار آمد. حالا ببیند این جمله های حضرت امیر بخشی در نهج البلاغه آمده ولی بخشی دیگر در تمام نهج البلاغه است.

حالا آن مراسم که شب بود و کسی نبود و اینها سر جایش محفوظ؛ حالا آنها مسائل عاطفی است ما کاری به آنها نداریم کسانی نباید بیایند قبرشان مجهول است اینها دردی است که به هر حال وقتی وجود مبارک حضرت ظهور کرد باید حل بشود؛ اما این مسائل علمی را که نمیشود آدم کتمان بکند. حالا ببیند وجود مبارک حضرت امیر به پیغمبر ( علیهما آلاف التحیة و الثناء در هنگام دفن حضرت زهرا چه گفت. فرمود: «السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنِّى وَ عَنِ ابْنَتِكَ»؛ رو كرد به قبر پیغمبر عرض کرد از طرف خودم و از طرف دختر شما به شما سلام عرض میکنم عَنِ ابْنَتِكَ بابتك بقرة عينك النَّازِلَةِ فِي جَوَارِكَ وَ زَائِرَتِكَ وَ الْبَائِتَةِ فِي الثَّرَى بِبُقْعَتِك»؛ شاید ایــن نـزدیــک قــبر پیغمبر (عليه و على آله آلاف التحية و الثناء) دفن شده «وَ السَّرِيعَةِ اللحاق بك»؛ این دختری که زودتر از دیگران به شما ملحق شده است. قَلَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ صَفِيَّتِكَ صَبْرِي»؛ خیلی برای من دشوار است من صبر بكنم «وَرَق عَنْهَا تَجَلْدِي»؛ اما «إِلَّا أَنَّ لِي فِي التَّأْسَى بِسُنَّتِكَ لِي بِعَظِيمِ فُرْقَتِكَ وَ فَادِحِ مُصِيبَتِكَ مَوْضِعَ تَعَزُّ»؛ «يا رسول الله» من یک مصیبت سنگین تری را تحمل کردم و آن فراق شما بود؛ الآن هم عزا زده ام آن مصیبت سنگین باعث می شود که من بتوانم این مصیبت را به اذن الهی تحمل بکنم. اما مصیبت سنگین این بود که «فَلَقَدْ وَسَدْتُكَ فِي مَلْحُودَةِ قَبْرِكَ»؛ من خودم بدن «رحمة للعالمین» را در خاک گذاشتم «وَ فَاضَتْ بَيْنَ نَحْرِی بَيْنَ نَحْرِى وَ صَدْرِي نَفْسُك»؛ تو ای پیغمبر روی سینه من جان دادی «وَ فَاضَتْ بَيْنَ نَحْرِى وَ صَدْرِي نفسك من شخصاً تجهیز شما را به عهده گرفتم «بَلَی وَ فِي كِتَابِ اللَّهِ لى أَنْعَمُ الْقَبول»؛ دستور خدا در قرآن کریم بهترین راه و روش را به ما آموخت و آن این است ﴿إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ﴾[20]

چون این چنین است «فَلَقَدِ اسْتَرْجِعَتِ الْوَدِيعَةُ وَ أُخِذَتِ الرَّهِينَةُ». مستحضريد وجود مبارک امام سجاد(سلام الله علیه) در صحیفه سجادیه، ائمه دیگر[21] تعبیراتی که از اموات دارند می گویند اینها «رَهَائِنِ الْقُبُورِ» هستند ما رهن قبریم بدهکاریم. از اموات به «رَهَائِنِ الْقُبُورِ»[22] یاد میکنند بدهکار به هر حال باید گرو بدهد. اینجا هم وجود مبارک حضرت به پیغمبر عرض کرد این رهینه قبر بود قبر گرو خودش را گرفته؛ البته آن تعبیر دیگری هــم کــه امانتی که به من دادی به شما برگشت آن از جمله «فَلَقَدِ اسْتَرْجِعَتِ الْوَدِيعَةُ» برخی ها استفاده کردند. بعد به پیغمبر عرض کرد نه آسمان نیلگون برای ما زیباست نه زمین خاکستری رنگ «فَمَا أَقْبَحَ الْخَصْرَاءَ وَ الْغَبْرَاءَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَّا حُزْنِي فَسَرْمَدٌ وَ أَمَّا لَيْلِي فَمُسَهَّدٌ وَ هَمَّ لَا يَبْرَحُ مِنْ قَلْبِي إِلَى أَنْ يَخْتَارَ اللَّهُ لِي دَارَكَ الَّتِي أَنْتَ بِهَا مُقِيمٌ»؛ تا من به خدمت شما نیایم قلبم درد دارد و رنجور است «كَمَدٌ مُفَيِّحٌ وَ هَمْ مُهَيِّجٌ سَرْعَانَ مَا فَرَّقَ بَيْنَنَا وَ وَ إِلَى اللَّهِ أَشْكُو». بعد عرض کرد یا رسول الله! به هر حال آدم داغ دیده از نظر روانی اگر کسی داشته باشد که این داغش را با او در میان بگذارد یک مقدار راحت میشود خود حضرت امیر کسی را نداشت به هر حال با چاه گفتگو می کرد. آدم وقتی حرفش را بزند یک مقدار سبک میشود عرض کرد یا رسول الله نه چاهی بود که فاطمه با او درد دل کند نه با من درد دل کرد؛ ولی به عرض شما میرساند. این دختر شما اولین گزارشی که به عرض شما میرساند این است «وَ سَتُنَبِّئُكَ ابْنَتُكَ بِتَضَافُر أُمَّتِكَ عَلَيْهِ و عَلى هَضْمِهَا حَقَّها»؛ به عرض شما میرساند که اینها اجماع کردند که فاطمه را بکوبند چه شده مگر؟ یک فدک بود یک باغ بود از این باغها زیاد گرفتند. فرمود اجماع کردند که زهرا را بکوبند یعنی چه؟ مگر چه کسی بود و چه میگفت آن خطبه آن شهامت ، آن حمایت از ولایت آن حمایت از غدیر آنها را وادار کرده که فاطمه را هضم کنند و حذف کنند. فرمود فقط سخن از فدک نیست فرمود آنها وسیله بود «وَ ابنتك»؛ «تضافر» يعنى اتفاق. «بتَضَافُرِ أُمَّتِكَ عليه و عَلَى هَضْمِهَا حقها فَأَحْفِهَا السُّؤَالَ وَ اسْتَحْبِرْهَا الْحَالَ فَكَمْ مِنْ غَلِيلٍ مُعْتَلِجَ بِصَدْرِهَا لَمْ تَجِدْ إِلَي بَنْهِ سَبیلا» وجود مبارک پیامبر همه راهی برای عقده گشایی ندارند یکی از آنها وجود مبارک فاطمه است به هیچ کس نگفت به من هم نگفت. «وَ سَتَقُولُ وَ يَحْكُمُ اللَّهُ ﴿وَ هُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ﴾[23] * هَذَا وَ لَمْ يَطْلِ الْعَهْدُ وَ لَمْ يَحْلُ مِنْكَ الذِّكْرُ»: «يا رسول الله!» خیلی فاصله نشد؛ حالا حداکثر نود و پنج روز مثل اینکه خیلی فاصله نشد. «وَالسَّلامُ عَلَيْكُمَا سَلامَ مُوَدِّعٍ لَا قَالَ وَ لَا »؛ «يا رسول الله!» اگر از کنار قبر بلند مــی شــوم می روم برای اینکه خسته شدم نیست برای اینکه بی میل باشم نیست «فَإِنْ أَنْصَرِفْ فَلَا عَنْ مَلَالَةٍ»؛ اگر من می روم منزل نه برای اینکه اینجا ملول شدم و خسته شدم نه. و إن «وَ إِنْ أُقِمْ فَلَا عَنْ سُوءِ ظَنِّ بِما وَعَدَ اللَّهُ الصَّابِرِينَ[24] اگر اینجا بمانم نه برای این است - خدای ناکرده - من اجر صابرین را ندانم و به وعده خدا ایمان نداشته باشم نه خير اجر صابرین را خدا میدهد و من هم به وعده الهی اطمینان دارم. «وَاهَ وَاهاً وَ الصَّبْرُ أَيْمَنُ وَ أَجْمَلُ وَ لَوْ لَا غَلَبَةٌ الْمُسْتَوْلِينَ لَجَعَلْتُ الْمُقَامَ وَ اللَّبْتَ لِرَاماً مَعْكُوفاً وَ لَأَعْوَلْتُ إِعْوَالَ التَّكْلَى عَلَى جَلِيلِ الرَّزِيَّة»؛ من می ترسم یک عده سرزنش کنند و گرنه همین جا معتکف میشدم مثل زن بچه مرده «تکلی»؛ یعنی مادر فرزند مرده. «وَ لَأَعْوَلْتُ إِعْوَالَ التَّكْلَى عَلَى جَلِيلِ الرَّزِيَّة» بعد عرض کرد: یا رسول الله!» جلوی چشم خدا به دختر پیغمبر خدا ستم کردند؛ «فَبِعَيْنِ اللَّهِ تُدْفَنُ ابْنَتَكَ سِرا». اینکه در مرثیه مرحوم آیت الله آقا شیخ محمد حسین غروی، شیخ مشایخ ما(رضوان الله علیه و علیهم) آمده این است «فَبِعَيْنِ اللَّهِ تُدْفَنُ ابْنَتُكَ سِرا» از همین خطبه گرفته شده. «فَبِعَيْنِ اللَّهِ تُدْفَنُ ابْنَتُكَ سِراً وَ تُهْتَضَمُ حَقَّهَا قَهْراً وَ تُمْنَعُ إِرْتَهَا جَهْراً وَلَمْ يَطْلِ الْعَهْدُ وَلَمْ يَحْلُ مِنْكَ الذِّكْرُ فَإِلَى اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْمُشْتَكَى وَ فِيكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحْسَنُ الْعَرَاءِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ وَ عَلَيْهَا السَّلَامُ وَ الرِّضْوَانِ وَ رَحْمَهُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُه». بعد رو کرد به قبر مبارک فاطمه زهرا (سلام الله عليها ثم خاطبها عليه السلام باكياً»:

نَفْسِي عَلَى زَفَرَاتِهَا مَحْبُوسَةٌ      يَا لَيْتَهَا خَرَجَتْ مَعَ الزَّفَرَاتِ

لَا خَيْرَ بَعْدَكَ فِي الْحَيَاةِ وَ إِنَّمَا      أَخْشَى مَخَافَةَ أَنْ تَقُولَ حَيَاتِي

بعد بخشهای دیگر چند بیت به عنوان مرثیه خواند و از آن محضر خداحافظی کرد.[25]

امیدواریم همه شما و همه شهروندان ایران اسلامی و همه شیعیان مشرق و مغرب عالم جزء عزاداران این بی بی باشند و اجر همه آنها با ذات اقدس الهی باشد.

پروردگارا امر فرج ولی ات را تسریع بفرما!

نظام اسلامی مقام معظم رهبری مراجع بزرگوار تقلید حوزه های فقهی فرهنگی دانشگاهی و این عزیزان حوزوی و دانشگاهی برادران و خواهران را در سایه امام زمان از عنایتهای آن حضرت برخوردار بفرما!

دولت ما ملت ما، مملکت ما تمامیت ارضی ما جوانهای ما و این عزیزان را در سایه امام زمان حمایت بفرما!

ارواح مؤمنان، مراجع ماضین آیت الله العظمی بهجت، سالگرد رحلت امام رضوان الله تعالى عليه) است امام راحل، شهدای انقلاب و جنگ همه را در سایه رحمتت با انبیا محشور بفرما!

دشمنان اسلام را مخذول و منکوب بفرما!

مشکلات دولت و ملت مخصوصاً در بخش اقتصاد مسکن ازدواج جوانها همه را در سایه لطف امام زمان برطرف بفرما!

مرضای مسلمانها بالأخص منظورين شفا مرحمت بفرما!

امنیت مناطق مسلمان نشین مخصوصاً ایران ،عراق ،افغانستان ،پاکستان ،فلسطین ،غزه، لبنان، سوریه را در سایه امام زمان حفظ بفرما!

این کشور ولی عصر را تا ظهور آن حضرت از هر خطری محافظت بفرما!

غفر الله لنا ولكم و السلام عليكم و رحمة الله و بركاته»