جهت سوّم/باب اوّل: درباره قطع/مقصد سوّم: درباره‌ حجّت

موضوع: مقصد سوّم: درباره‌ حجّت/باب اوّل: درباره قطع/جهت سوّم

صورت دوّم: قطع به حکم، در موضوع مثل آن حکم اخذ شود. کما اذا ورد فی الخطاب بانّه اذا قطعت بوجوب التصدّق یجب علیک التصدّق بمثل الوجوب المقطوع.

درباره‌ی امکان و استحاله این صورت دوّم، دو نظریّه وجود دارد.

نظریّه اوّل: نظریّه محقّق خراسانی: این صورت، محال است.

دلیل:

صغریٰ: اخذ قطع به حکم در موضوع مثل آن حکم، اجتماع مثلین است.

توضیح: اگر قطع مطابق با واقع باشد، اجتماع مثلین در واقع و در اعتقاد قاطع است و اگر قطع مخالف با واقع باشد اجتماع مثلین فقط در اعتقاد قاطع است. در مثال فوق، اگر قطع مطابق با واقع باشد، مقتضای قطع به وجوب تصدّق، اعتقاد به وجوب تصدّق در واقع است و مقتضای اخذ قطع به وجوب تصدّق در موضوع مثل وجوب تصدّق، اعتقاد به وجوب ثانی برای تصدّق در واقع است و این، اجتماع مثلین واقعاً و اعتقاداً است و اگر قطع مخالف با واقع باشد، اجتماع مثلین اعتقاداً است.

کبریٰ: اجتماع مثلین، محال است (اجتماع مثلین به خاطر لغویّت، محال است).

نتیجه: اخذ قطع به حکم در موضوع مثل آن حکم، محال است.