جهت دوّم/باب اوّل: درباره قطع/مقصد سوّم: درباره‌ حجّت

موضوع: مقصد سوّم: درباره‌ حجّت/باب اوّل: درباره قطع/جهت دوّم

ج: نظریّه محقّق حائری: مقصود از بما انّه صفة خاصّة، بما انّه کاشف تامّ است. با این توضیح که قطع علاوه بر کاشفیّت از واقع که قدر جامع بین قطع و سایر طرق معتبره است، کاشف تامّ از واقع نیز می‌باشد که قطع با همین، قطع شده است. اگر قطع بما هو کاشف عن الواقع موضوع برای حکم شرعی قرار بگیرد، قطع موضوعی طریقی و اگر قطع بما هو کاشف تامّ موضوع برای حکم شرعی قرار بگیرد، قطع موضوعی وصفی است.

اشکال بر انظار ثلاثه از طرف محقّق اصفهانی:

صغریٰ: قطع موضوعی وصفی طبق دو بیان نظریّه اوّل و قطع موضوعی طریقی طبق دو نظریّه اخیر، ملاحظه‌ی قطع بدون ملاحظه‌ی حقیقت و ماهیّت آن است.

توضیح: حقیقت و ماهیّت قطع، انکشاف تامّ واقع است و ملاحظه‌ی انکشاف بدون ملاحظه انکشاف شیئ معقول نیست لانّ حقیقة الانکشاف مقولة لا یعقل الّا متعلّقة بشیئ. با حفظ این نکته، در قطع موضوعی وصفی طبق بیان اوّل، جنبه کشف قطع ملاحظه نشده و طبق بیان دوّم، جنبه‌ی انکشاف شیئ ملاحظه نشده است و این دو، یعنی ملاحظه قطع بدون ملاحظه‌ی حقیقت و ماهیّت آن. و در قطع موضوعی طریقی طبق نظریّه دوّم و سوّم، جنبه‌ی تامّ ملاحظه نشده است و این، یعنی ملاحظه‌ی قطع بدون ملاحظه‌ی حقیقت و ماهیّت آن.

کبریٰ: ملاحظه‌ی قطع بدون ملاحظه‌ی حقیقت و ماهیّت آن، معقول نیست (لانّ حفظ الشیئ مع قطع النّظر عمّا به هو هو محال کحفظ الانسان بما هو انسان مع قطع النّظر عن انسانیّة).

نتیجه: قطع موضوعی وصفی طبق دو بیان نظریّه اوّل و قطع موضوعی طریقی طبق دو نظریّه اخیر، معقول نیست. بنابراین، قطع موضوعی فاقد دو قسم است.