جهت دوّم/باب اوّل: درباره قطع/مقصد سوّم: درباره‌ حجّت

موضوع: مقصد سوّم: درباره‌ حجّت/باب اوّل: درباره قطع/جهت دوّم

و در توضیح بیان دوّم (بما انّه نور لنفسه) گفته می‌شود که برای علم و قطع دو جنبه نوری وجود دارد که جنبه اوّل همان نور لنفسه است یعنی علم عین نور است.

بنابراین، ظهور و نمایان شدن هر شیئ در نفس به واسطه علم است ولی ظهور علم بنفسه است فلا یحتاج فی ظهور للنّفس الی حضور آخر.

و جنبه دوّم همان نور لغیره است یعنی علم، منوّر غیر است و غیر، همان معلوم بالعرض است (به صورت ذهنیه حاکیه از خارج، معلوم بالذات و به موجود خارجی، معلوم بالعرض گویند).

با حفظ این نکته، اگر علم و قطع از جهت نوریّت لنفسه نه از جهت منوّریّت للغیر، موضوع برای حکم شرعی قرار بگیرد، قطع موضوعی وصفی است.

ب: نظریّه محقّق صدر: مقصود از بما انّه صفة خاصّة، بما انّه له خصوصیّات وجودیّة و عدمیّة است. با این توضیح که علم و قطع اگر چه عین انکشاف است، ولی برای آن یک سلسله ملازمات وجودی و عدمی از قبیل اطمینان نفس، سکون نفس و عدم تزلزل نفس می‌باشد. اگر علم و قطع بما هو انکشاف موضوع برای حکم شرعی قرار بگیرد، قطع موضوعی طریقی و اگر علم و قطع بما له هذه الخصوصیّات قرار بگیرد، قطع موضوعی وصفی است.

آدرس جلسه بعد:

و امّا ملاحظة القطع من حیث انّه طریق معتبر[1] ..... تا «و کذلک اعتبار العلم»[2]