جهت دوّم/باب اوّل: درباره قطع/مقصد سوّم: درباره‌ حجّت

موضوع: مقصد سوّم: درباره‌ حجّت/باب اوّل: درباره قطع/جهت دوّم

جهت دوّم: قطع، بر سه نوع است.

نوع اوّل: قطع طریقی محض.

بحث اوّل: تعریف.

قطع طریقی محض به قطعی گفته می‌شود که در موضوع حکم شرعی اخذ نشده است یعنی حکم برای یک موضوعی ثابت است و قطع در ثبوت این حکم دخیل نیست. قطع منحصراً طریق به موضوع و کاشف از موضوع است.

بحث دوّم: درباره‌ی قیام امارات ظنّیه معتبره مقام این نوع از قط

مدّعا این است که امارات ظنّیه معتبره در مترتّب شدن آثار قطع یعنی منجّزیت در حالت اصابت به واقع و معذّریت در حالت خطأ، قائم مقام این نوع از قطع هستند. مثلا قطع به خمریّت این مایع در صورت مطابقت با واقع، منجّز و قطع به مائیّت این مایع در صورت مخالفت با واقع، معذّر است. بیّنه که از امارات ظنّیه معتبره است نیز همین آثار را دارد و لذا قائم مقام قطع می‌شود.

دلیل اوّل: از طرف محقّق نائینی:

صغریٰ: منشأ منجّزیت و معذّریت در قطع، طریقیّت به واقع و کاشفیّت از واقع است (بالضرورة).

کبریٰ: طریقیّت به واقع و کاشفیّت از واقع، در امارات ظنّیه معتبره ثابت است (مفاد ادلّه حجیّت امارات طبق عقیده محقّق نائینی، جعل کاشفیّت از واقع به معنای تتمیم کاشفیّت، برای امارات ظنّیه معتبره است. با این بیان که در امارات ظنّیه معتبره فی حدّ ذاتها کاشفیّت ناقصه وجود دارد که این کاشفیّت، از طرف شارع تامّ گردیده و اماره تعبّدا علم و محرز واقع قرار داده شده است).

نتیجه: منشأ منجّزیت و معذّریت در قطع، در امارات ظنّیه معتبره ثابت است. بنابراین، امارات نیز مثل قطع در حالت اصابت، منجّز و در حالت خطأ، معذّر است.

دلیل دوّم از طرف محقّق خراسانی:

صغریٰ: شرط قیام امارات ظنّیه معتبره مقام قطع طریقی محض، منجّزیّت و معذّریت است (اگر امارات در حالت اصابت، منجّز و در حالت خطأ، معذّر باشند، قائم مقام قطع در آثار قطع می‌شوند. آثار قطع یعنی منجّزیت و معذّریت).

کبریٰ: منجّزیت و معذّریت، در امارات ظنّیه معتبره ثابت است (مفاد ادلّه حجیّت امارات طبق عقیده محقّق خراسانی، حجیّت امارات به معنای منجّزیت امارات و معذّریت امارات است).

نتیجه: شرط قیام امارات ظنّیه معتبره مقام قطع طریقی محض، در امارات ظنّیه معتبره ثابت است.