جهت اوّل/باب اوّل: درباره قطع/مقصد سوّم: درباره‌ حجّت

موضوع: مقصد سوّم: درباره‌ حجّت/باب اوّل: درباره قطع/جهت اوّل

خصوصیّت سوّم: طریقیّت و کاشفیّت قابل سلب تألیفی از قطع نیست.

دلیل از طرف محقّق خراسانی و نائینی:

صغریٰ: سلب طریقیّت و کاشفیّت از قطع از نوع سلب تألیفی، لازمه‌اش خلف است.

توضیح: سلب بسیط همان اعدام به مفاد لیس تامّه است. به بیان دیگر، سلب شیئ است و سلب تألیفی و یا مرکّب همان اعدام به مفاد لیس ناقصه است. به بیان دیگر، سلب شیئ از شیئ است. با حفظ این مقدّمه، سلب طریقیّت و کاشفیّت از قطع از نوع سلب تألیفی، لازمه‌اش خلف است چون طریقیّت و کاشفیّت، عین ذات قطع و یا از عوارض لازمه‌ی قطع است و سلب عین شیئ و عوارض لازمه‌ی شیئ، از شیئ، صحیح نیست. بنابراین، سلب طریقیّت و کاشفیّت از قطع، خلف در این است که طریقیّت و کاشفیّت عین ذات قطع و یا از عوارض لازمه‌ی قطع است.

کبریٰ: و اللّازم باطل (بالضرورة).

نتیجه: فالملزوم مثله. ولی سلب طریقیّت و کاشفیّت از قطع از نوع سلب بسیط بدون مانع است. به این معنا که با اعدام نفس قطع، طریقیّت و کاشفیّت او نیز منعدم می‌شود.

خصوصیّت چهارم: اطلاق حجّت اصولی بر قطع، صحیح نیست (فلا یقال القطع حجّة اصولیّة).

دلیل اوّل از طرف محقّق نائینی:

صغریٰ: شرط صحّت اطلاق حجّت اصولی بر قطع، واسطه شدن قطع برای اثبات متعلّق از ناحیه‌ی شارع است.

توضیح: حجّت، سه معنا دارد.

اوّل: معنای عرفی عامّ یا همان معنای لغوی: حجّت در عرف عامّ به امری گفته می‌شود که صلاحیّت معذّریت و منجّزیت دارد. مثل خبر ثقه (درر الفوائد محقّق خراسانی، ص۲۷). حجّت به این معنا بر قطع اطلاق می‌شود. یعنی قطع، معذّر و منجّز است.

آدرس جلسه‌ی بعد:

ایضاح الفوائد محقّق تنکابنی ج۱ ص۲۴: قوله: و الحاصل انّ کون القطع حجّة غیر معقول ..... ثانیاً.