ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی/جهت دهم

موضوع: ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی/جهت دهم

جواب از نوع سوّم از طرف محقّق خراسانی:

صغریٰ: شرط اندراج نوع سوّم از عبادات مکروهه در مسأله اجتماع امر و نهی، احراز مولویّت و حقیقی بودن نهی است.

توضیح: از طرفی در مسأله اجتماع امر و نهی نزاع در امکان اجتماع دو حکم مولوی حقیقی است. پس حکم ارشادی و همچنین حکم مجازی از محلّ نزاع خارج است. از طرفی دیگر امر وجوبی و یا امر استحبابی در نوع سوّم، امر حقیقی و مولوی است. بنابراین، برای داخل شدن نوع سوّم در مسأله اجتماع امر و نهی، احراز مولویّت و حقیقی بودن نهی نیز لازم است.

کبریٰ: احراز مولویّت و حقیقی بودن نهی، منتفی است.

توضیح: درباره‌ی کون در موضع تهمت، دو نظر است.

اوّل: کون در موضع تهمت، خارج از صلوة و ملازم با صلوة است. طبق این نظر، در نهی کراهی دو احتمال است.

الف: نهی، مولوی باشد ولی اسناد نهی به کون در موضع تهمت، اسناد حقیقی و اسناد نهی به صلوة، اسناد مجازی باشد. علّت مجازی بودن اسناد نهی به صلوة این است که آنچه حقیقتاً کراهت دارد، کون در موضع تهمت است نه صلوة. طبق این احتمال، در صلوة امر مولوی و نهی مجازی اجتماع کرده که از محلّ نزاع خارج است.

ب: نهی، ‌ارشادی باشد. یعنی نهی مولا صرفاً به انگیزه‌ی ارشاد به افرادی از صلوة است که ملازم با کون در موضع تهمت نباشند تا مکلّف با انجام آن افراد، دچار منقصت عنوان ملازم نشود. طبق این احتمال، در صلوة امر مولوی و نهی ارشادی اجتماع کرده که این نیز از محلّ نزاع خارج است.

دوّم: کون در موضع تهمت، داخل در صلوة و متّحد با صلوة است. طبق این نظر، نوع سوّم از عبادات مکروهه از مصادیق نوع دوّم می‌شود. چون کون در موضع تهمت از خصوصیّات ملحقه‌ی به صلوة است و لذا جواب اوّل از نوع دوّم، در این نوع سوّم نیز جاری است.

نتیجه: شرط اندراج نوع سوّم از عبادات مکروهه در مسأله اجتماع امر و نهی، منتفی است. بنابراین، اجتماع امر و نهی کراهی در نوع سوّم، دلیل بر امکان اجتماع وجوب و حرمت در مجمع نیست.

آدرس جلسه‌ی بعد:

اجود التقریرات ج۱ ص۳۵۷: و ینبغی التنبیه علی امرین الاوّل قد ظهر من مطاوی ما ذکرناه ..... فالاطلاق.