ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی/جهت دهم

موضوع: ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی/جهت دهم

جواب سوّم از نوع دوّم از طرف محقّق خراسانی:

صغریٰ: شرط اندراج نوع دوّم از عبادات مکروهه در مسأله اجتماع امر و نهی، احراز نشأت نهی از بغض مولا است.

توضیح: نزاع در مسأله اجتماع امر و نهی، در نهی ناشی از بغض مولا نسبت به متعلّق است. چون اجتماع وجوب و یا استحباب با نهی ناشی از قلّت حبّ مولا، بالضرورة، ممکن است. یعنی عمل می‌تواند واجب و یا مستحبّ باشد، در عین حال حبّ مولا نسبت به این عمل، کمتر از حبّ مولا نسبت به سایر افراد باشد. به بیان دیگر، نهی مولا گاهی ناشی از بغض و گاهی ناشی از قلّت حبّ است. نزاع در مسأله اجتماع امر و نهی، در اوّلی است. و لذا قال المحقّق الصّدر: انّ النهی الذی لا یمکن ان یجتمع مع الامر هو النهی الناشئ من البغض لا النهی الناشئ من قلّة الحبّ ..... (بحوث فی علم الاصول ج۳ ص۱۲۰).

کبریٰ: احراز نشأت نهی از بغض مولا، منتفی است.

توضیح: نهی مولا از صلوة در حمّام یحتمل ناشی از بغض متعلّق و یحتمل ناشی از قلّت حبّ مولا نسبت به این فرد از صلوة باشد. یعنی محبوبیّت این فرد از صلوة در نظر مولا کمتر از محبوبیّت سایر افراد صلوة باشد. اجتماع وجوب و یا استحباب با نهی کراهی، طبق احتمال اوّل، ممنوع و طبق احتمال دوّم، بلا مانع است. احتمال نشأت نهی از قلّت حبّ، ناشی از انطباق عنوانی مثل عنوان استخفاف، بر صلوة در حمّام و یا ناشی از ملازمه‌ی صلوة در حمّام با عنوانی مثل عنوان اغتشاش حواسّ است.

نتیجه: شرط اندراج نوع دوّم از عبادات مکروهه در مسأله اجتماع امر و نهی، منتفی است. بنابراین، اجتماع امر و نهی کراهی در نوع دوّم، دلیل بر امکان اجتماع وجوب و حرمت در مجمع نیست.

اقول:

حمل نهی از صلوة در حمّام بر قلّت حبّ، حمل نهی بر خلاف ظاهر است. (نفس نهی از صلوة در حمّام، بالضرورة، ظهور در نهی ناشی از بغض متعلّق دارد. بله برای نهی به کمک قرائن خارجی، ظهور ثانوی در قلّت حبّ پیدا می‌شود) و حمل نهی بر خلاف ظاهر، باطل است. (با بیانی که در سابق ارائه شد). بنابراین، حمل نهی از صلوة در حمّام بر قلّت حبّ، باطل است. مگر مراد از حمل، حمل به کمک قرینه باشد.

آدرس جلسه‌ی بعد:

کفایه ج۱ ص۲۵۹: و امّا القسم الثالث فیمکن ..... و منها.