ملازمات عقلیّه/غیر مستقلات عقلیّه /مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی /جهت نهم

موضوع: ملازمات عقلیّه/غیر مستقلات عقلیّه /مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی /جهت نهم

ب: وجوب، اراده‌ی نفسانی مولا و حرمت، کراهت نفسانی مولا است.

طبق این نظر نیز وجوب و حرمت شرط متّصف شدن به تضادّ را ندارند. چون

اوّلاً: اراده‌ی نفسانی و کراهت نفسانی از اوصاف خارجیّه نیست.

ثانیاً: متعلّق اراده‌ی نفسانی و کراهت نفسانی، عمل بوجوده الفرضی است نه عمل بوجوده الخارجی. به خاطر اینکه از طرفی اراده و کراهت بدون تعلّق گرفتن این دو به عمل معقول نیست (چون اراده و کراهت، از امور ذات الاضافه هستند).

از طرفی دیگر اراده‌ و کراهت در نفس مولا موجود است و چون این دو در نفس مولا موجود هستند، متعلّق این دو نیز باید عمل موجود باشد و الّا یلزم تقوّم الموجود بالمعدوم. و عمل موجود، عمل بوجوده الفرضی است نه عمل بوجوده الخارجی. بنابراین، متعلّق اراده و کراهت، عمل بوجوده الفرضی است و بدیهی است که عمل بوجوده الفرضی، از امور خارجیّه نیست.

نتیجه: مبنای امتناع اجتماع وجوب و حرمت در شیئ واحد، منتفی است و با انتفاء مبنا، امتناع اجتماع نیز منتفی خواهد بود. توجّه باشد که این اشکال بر خلاف اشکال سابق، دلیل را از اصل و اساس دفع می‌کند.