ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی/جهت چهارم

موضوع: ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله پنجم: مسأله اجتماع امر و نهی/جهت چهارم

مدّعای سوّم: مسأله اجتماع امر و نهی، از غیر مستقلّات عقلیّه است.

دلیل:

صغریٰ: ملاک غیر مستقلّات عقلیّه، عقلیّت کبریٰ و استعانت از شرع در صغرای قیاس است.

توضیح: در مستقلّات عقلیّه برای رسیدن به نتیجه‌ی فقهی، احتیاج به ضمیمه‌ی مقدّمه شرعی نیست بلکه حاکم به صغریٰ و کبریٰ عقل است مثل مسأله حسن و قبح عقلی. در مسأله حسن و قبح عقلی گفته می‌شود: صغریٰ: العدل یحسن فعله عقلاً. کبریٰ: و کلّ ما یحسن فعله عقلاً یحسن فعله شرعاً بحکم العقل. نتیجه: فالعدل یحسن فعله شرعاً بحکم العقل. حاکم به صغریٰ، عقل و حاکم به ملازمه در کبریٰ نیز عقل است. ولی در غیر مستقلّات عقلیّه برای رسیدن به نتیجه‌ی فقهی، در صغرای قیاس از شرع کمک گرفته می‌شود مثل مسأله مقدّمه واجب. در مسأله مقدّمه واجب گفته می‌شود: صغریٰ: الصلوة واجبة. کبریٰ: و کلّ واجب شرعا یلزمه عقلاً وجوب مقدّمته شرعاً. نتیجه: فالصلوة یلزمها عقلاً وجوب مقدّمتها شرعاً. حاکم به صغریٰ، شرع و حاکم به ملازمه در کبریٰ، عقل است.

کبریٰ: عقلیّت کبریٰ و استعانت از شرع در صغرای قیاس، در مسأله اجتماع امر و نهی موجود است.

توضیح: در مسأله اجتماع امر و نهی طبق نظریّه امتناع گفته می‌شود: صغریٰ: در صورت انطباق عنوان مأمور به و عنوان منهیّ عنه بر شیئ واحد، اگر امر و نهی فعلی معاً باقی باشد، لازمه‌اش اجتماع امر و نهی در شیئ واحد است. کبریٰ: ولی اجتماع امر و نهی در شیئ واحد، محال است. نتیجه: پس امر و نهی فعلی معاً باقی نیست. در صغرای قیاس از شرع کمک گرفته شده است چون از طرف شرع باید امر و نهی باشد تا این صغریٰ تشکیل شود ولی حاکم به کبریٰ، عقل است. توجّه باشد که مدرک ملازمه در صغرای قیاس، عدم تعدّد مجمع به واسطه‌ی تعدّد عنوان است.

نتیجه: ملاک غیر مستقلّات عقلیّه، در مسأله اجتماع امر و نهی موجود است. پس این مسأله، از غیر مستقلّات عقلیّه می‌شود.

نتیجه نهایی بحث در جهت چهارم: مسأله اجتماع امر و نهی بر فرض اصولی بودن مسأله، از مسائل عقلیّه علم اصول و از غیر مستقلّات عقلیّه است.

آدرس جلسه‌ی بعد:

محاضرات ج۴ ص۱۸۶: السادسة قد حقّقنا فیما تقدّم انّ القول بالامتناع یرتکز ..... السابعة.