1405/02/07
بسم الله الرحمن الرحیم
کتاب الطهارة/نجاسات/ثعلب/رجوع به روایات
موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/ثعلب/رجوع به روایات
روایت چهارم: روایت حسن بن شهاب از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.
بحث اوّل: دربارهی نسخههای روایت.
۱) نسخهی تهذیب: محمّد عن محمّد بن الحسین عن صفوان عن جمیل عن الحسن بن شهاب قال: سألت ابا عبد الله علیه السّلام عن جلود الثعالب اذا کانت ذکیّة أ یصلّی فیها قال نعم (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۲ ص۳۶۷).
۲) نسخهی استبصار: سند و متن روایت در استبصار مثل تهذیب است (استبصار، تحقیق خرسان، ج۱ ص۳۸۲).
۳) نسخهی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل تهذیب است با این تفاوت که در سند روایت، به جای الحسن بن شهاب، الحسین بن شهاب آمده است (وافی، ج۷ ص۴۰۷).
۴) نسخهی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل تهذیب است (وسائل، طبع آل البیت، ج۴ ص۳۵۸).
بحث دوّم: دربارهی سند روایت.
نکته الف: شیخ طوسی روایت را از محمّد بن علی بن محبوب نقل فرموده. سند شیخ به این راوی همان طوریکه قبلاً گفته شد، صحیح است.
نکته ب: در سند روایت، حسن بن شهاب وجود دارد. مراد از حسن بن شهاب طبق نظر بعضی، حسن بن شهاب بارقی (وحید بهبهانی در تعلیقه بر منهج المقال استرابادی ج۴ ص۶۹) و طبق نظر بعضی دیگر، حسن بن شهاب واسطی (محدّث نوری در مستدرک الوسائل ج۲۵ ص۲۴۹) و در نظر بعضی دیگر، تردید بین بارقی و واسطی است (معجم رجال الحدیث ج۵ ص۳۵۰). بر فرض که امامی بودن این راوی (اعمّ از بارقی و واسطی) پذیرفته شود، این راوی از نظر وثاقت مجهول است (تنقیح المقال، طبع رحلی، ج۱ ص۲۸۵). بنابراین، این روایت مجهوله و ضعیف است (ملاذ الاخیار ج۴ ص۵۹۸ و استقصاء الاعتبار ج۶ ص۲۵۰). بعضی معتقدند که در اسناد کتب اربعه، حسین بن شهاب وجود ندارد (معجم رجال الحدیث ج۵ ص۲۶). بر فرض که در سند این روایت، حسین باشد، قضیّه حسین نیز مثل قضیّه حسن است. بقیّه رواة در سند، امامی و ثقه هستند.
بحث سوّم: دربارهی دلالت روایت.
دلالت این روایت بر طهارت ثعلب نظیر دلالت روایت سابق است.
روایت پنجم: روایت جعفر بن محمّد از مولا امام رضا علیه السّلام.
بحث اوّل: دربارهی نسخههای روایت.
۱) نسخه تهذیب، موضع اوّل: احمد بن محمّد بن عیسی عن جعفر بن محمّد بن ابی زید قال: سئل الرّضا علیه السّلام عن جلود الثعالب الذکیّة قال لا تصلّ فیها (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۲ ص۲۰۶).
۲) نسخه تهذیب، موضع دوّم: احمد بن محمّد عن جعفر بن محمّد بن ابی زید قال ..... تا آخر متن موضع اوّل (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۲ ص۲۱۰).
۳) نسخه استبصار: احمد بن محمّد عن جعفر بن محمّد عن ابن ابی زید قال ..... تا آخر متن تهذیب (استبصار، تحقیق خرسان، ج۱ ص۳۸۱).
۴) نسخه وافی: سند و متن روایت در وافی مثل موضع اوّل تهذیب است (وافی، ج۷ ص۴۰۶).
۵) نسخهی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل موضع اوّل تهذیب است (وسائل، طبع آل البیت، ج۴ ص۳۵۷).
بحث دوّم: دربارهی سند روایت.
نکته الف: شیخ طوسی روایت را از احمد بن محمّد بن عیسی نقل فرموده. سند شیخ به این راوی متعدّد است که بعضی از آنها صحیح است و صحّت بعض، کفایت میکند.
نکته ب: در سند روایت طبق نسخه تهذیب آمده: جعفر بن محمّد بن ابی زید. و در سند روایت طبق نسخه استبصار آمده: جعفر بن محمّد عن ابن ابی زید. حقّ، نسخه تهذیب است چون علاوه بر موافقت با وافی و وسائل، احمد بن محمّد بن عیسی در کافی طبع اسلامیّه ج۶ ص۵۲۱ از جعفر بن محمّد بن ابی زید رازی نقل کرده است (معجم رجال الحدیث ج۵ ص۷۲ و جامع الرواة ج۲ ص۳۸۶) ولی جعفر بن محمّد، مهمل است و لذا روایت، ضعیف است.
بحث سوّم: دربارهی دلالت روایت.
ظاهر جواب امام علیه السّلام این است که عدم جواز صلوة در جلود، با حفظ قابلیّت ثعالب برای تذکیه است و قابلیّت تذکیه، دلالت بر طهارت ثعلب دارد چون همانطوریکه در روایات سابق نیز گفته شد حیوان نجس قابل تذکیه نیست.
