كتاب الطهارة/النجاسات /ثعلب/رجوع به روایات

موضوع: كتاب الطهارة/النجاسات /ثعلب/رجوع به روایات

روایت چهارم: روایت حسن بن شهاب از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی تهذیب: محمّد عن محمّد بن الحسین عن صفوان عن جمیل عن الحسن بن شهاب قال: سألت ابا عبد الله علیه السّلام عن جلود الثعالب اذا کانت ذکیّة أ یصلّی فیها قال نعم[1] .

۲) نسخه‌ی استبصار: سند و متن روایت در استبصار مثل تهذیب است[2] .

۳) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل تهذیب است با این تفاوت که در سند روایت، به جای الحسن بن شهاب، الحسین بن شهاب آمده است[3] .

۴) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل تهذیب است[4] .

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: شیخ طوسی روایت را از محمّد بن علی بن محبوب نقل فرموده. سند شیخ به این راوی همان طوریکه‌ قبلاً گفته شد، صحیح است.

نکته ب: در سند روایت، حسن بن شهاب وجود دارد. مراد از حسن بن شهاب طبق نظر بعضی، حسن بن شهاب بارقی[5] و طبق نظر بعضی دیگر، حسن بن شهاب واسطی [6] و در نظر بعضی دیگر، تردید بین بارقی و واسطی است[7] . بر فرض که امامی بودن این راوی (اعمّ از بارقی و واسطی) پذیرفته شود، این راوی از نظر وثاقت مجهول است[8] . بنابراین، این روایت مجهوله و ضعیف است[9] [10] . بعضی معتقدند که در اسناد کتب اربعه، حسین بن شهاب وجود ندارد[11] . بر فرض که در سند این روایت، حسین باشد، قضیّه حسین نیز مثل قضیّه حسن است. بقیّه رواة در سند، امامی و ثقه هستند.

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

دلالت این روایت بر طهارت ثعلب نظیر دلالت روایت سابق است.

روایت پنجم: روایت جعفر بن محمّد از مولا امام رضا علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه تهذیب، موضع اوّل: احمد بن محمّد بن عیسی عن جعفر بن محمّد بن ابی زید قال: سئل الرّضا علیه السّلام عن جلود الثعالب الذکیّة قال لا تصلّ فیها[12] .

۲) نسخه تهذیب، موضع دوّم: احمد بن محمّد عن جعفر بن محمّد بن ابی زید قال ..... تا آخر متن موضع اوّل[13] .

۳) نسخه استبصار: احمد بن محمّد عن جعفر بن محمّد عن ابن ابی زید قال ..... تا آخر متن تهذیب[14] .

۴) نسخه وافی: سند و متن روایت در وافی مثل موضع اوّل تهذیب است[15] .

۵) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل موضع اوّل تهذیب است[16] .

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: شیخ طوسی روایت را از احمد بن محمّد بن عیسی نقل فرموده. سند شیخ به این راوی متعدّد است که بعضی از آنها صحیح است و صحّت بعض، کفایت می‌کند.

نکته ب: در سند روایت طبق نسخه تهذیب آمده: جعفر بن محمّد بن ابی زید. و در سند روایت طبق نسخه استبصار آمده: جعفر بن محمّد عن ابن ابی زید. حقّ، نسخه تهذیب است چون علاوه بر موافقت با وافی و وسائل، احمد بن محمّد بن عیسی در کافی[17] طبع اسلامیّه ج۶ ص۵۲۱ از جعفر بن محمّد بن ابی زید رازی نقل کرده است[18] [19] ولی جعفر بن محمّد، مهمل است و لذا روایت، ضعیف است.

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

ظاهر جواب امام علیه السّلام این است که عدم جواز صلوة در جلود، با حفظ قابلیّت ثعالب برای تذکیه است و قابلیّت تذکیه، دلالت بر طهارت ثعلب دارد چون همان‌طوریکه در روایات سابق نیز گفته شد حیوان نجس قابل تذکیه نیست.