كتاب الطهارة/النجاسات /عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/فتوای صاحب عروه

موضوع: كتاب الطهارة/النجاسات /عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/فتوای صاحب عروه

بررسی فتویٰ و احتیاط در نجاست عصیر عنبی قبل از ذهاب ثلثین

متن مسئله از عروه الوثقی

قال المحقّق صاحب العروة: مسألة ۱: الحق المشهور بالخمر العصیر العنبی اذا غلی قبل ان یذهب ثلثاه و هو الاحوط و ان کان الاقوی طهارته. [1]

مقدّمه اوّل: فتوای صاحب عروه

احوط در عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین، نجاست ولی اقویٰ، طهارت است.

دو نکته ضروری قبل از بیان مقدّمه دوّم

قبل از بیان مقدّمه دوّم، ذکر دو نکته لازم است.

نکته اوّل: معنای «اقویٰ» و جایگاه احتیاط در فتوی

کلمه‌ی «اقویٰ» از الفاظ فتویٰ به حساب می‌آید. بنابراین، در عبارت مرحوم صاحب عروه فتوای به طهارت عصیر عنبی کذائی بعد از احتیاط قرار گرفته است. این احتیاط با توجّه به مسأله ۶۴ در بخش اجتهاد و تقلید، احتیاط استحبابی است. ویژگی احتیاط استحبابی این است که مقلّد، مخیّر بین عمل به فتویٰ و عمل به احتیاط است و رجوع به مجتهد دیگر بر او حرام است.

مسأله ۶۴: الاحتیاط المذکور فی الرسالة امّا استحبابی و هو ما اذا کان مسبوقا او ملحوقا بالفتوی و امّا وجوبی و هو ما لم یکن معه فتوی و یسمّی بالاحتیاط المطلق و فیه یتخیّر المقلّد بین العمل به و الرّجوع الی مجتهد آخر و امّا القسم الاوّل فلا یجب العمل به و لا یجوز الرجوع الی الغیر بل یتخیّر بین العمل بمقتضی الفتوی و بین العمل به. [2]

نکته دوّم: نسبت نجاست به مشهور از سوی صاحب عروه و دیگر فقها

صاحب عروه به مشهور نسبت داده که مشهور، عصیر عنبی کذائی را نجس می‌دانند. بعضی از فقهاء نیز همین نسبت را به مشهور داده‌اند. در ذیل، عبارت بعضی از فقهاء آمده است.

عبارت مرحوم علّامه در مختلف الشیعة

مسألة: الخمر و کل مسکر و الفقّاع و العصیر اذا غلی قبل ذهاب ثلثیه بالنّار او من نفسه نجس ذهب الیه اکثر علمائنا کالشیخ المفید و الشیخ ابی جعفر و السیّد المرتضی و ابی الصلاح و سلّار و ابن ادریس.[3]