موضوع: احکام قطع70/قیام اماره مقام قطع طریقی و موضوعی7 /

○ نهایه الدرایه ج۳ص۵۴س۳

- احکام قطع۷۰/ قیام اماره مقام قطع طریقی و موضوعی۷

۱. تقریب دوم از توهّم مذکور در کلام آخوند ره: دو عنوان مودّی (یا مظنون) و مقطوع، فانی در معنون (ذاتی که مبدا عنوان اشتقاقی انتزاعی قائم به آن است) به طور عنوان بودن محض و به نحو مطلق لحاظ گردند. این اطلاق ایجاب می‌کند که تنزیل در دو جهت طریقیت و موضوعیت تعمیم داشته باشد.

۲. پاسخ از تقریب دوم:

مقدمه اول - لحاظِ عنوان به طور فانی در معنون - بما هو معنون - تنها مفید تنزیل در جهت موضوعیت است نه در جهت طریقیت. یعنی چنین لحاظی، فقط تنزیلِ " مودّی - بما هو مودّی - بر منزله‌ی مقطوع - بما هو مقطوع - را افاده خواهد کرد نه تنزیلِ ذات مودّی بر منزله‌ی واقع.

مقدمه دوم - در ظرفی که معنون - بما هو معنون - لحاظ می‌گردد، ذات همراه با مبدا عنوان اشتقاقی، ماهیت موضوعِ حکم خواهد بود.

مقدمه سوم - نسبت به ماهیت مزبور - که متقوم به مبدا عنوان اشتقاقی است - اطلاق از حیث انفراد از مبدا و انضمام به مبدا معقول نیست زیرا اطلاق در شئون ماهیت موضوع و لواحقِ آن است نه در آنچه که ماهیت متقوم به آن است.

مقدمه چهارم - با عدم معقولیت اطلاق، مجالی برای تعمیم در جهات تنزیل از حیث موضوعیت و طریقیت نخواهد بود.

۳. تقریب سوم :

مقدمه اول - از آنجا که عنوان - بما هو عنوان و بالحمل الاولی - موضوعِ حکم نیست، پس این عنوان باید به طور آلی و فانی لحاظ گردد.

مقدمه دوم - پس در ناحیه‌ی لحاظ عنوان، جمع میانِ آلی بودن و استقلالی بودن در لحاظ لازم نخواهد آمد.

مقدمه سوم - این عنوان، اگر فانی در ذات معنون باشد (معرّفیت محض)، مفید تنزیل در جهت طریقیت خواهد بود (یعنی تنزیل ذات مودّی بر واقع).

مقدمه چهارم - این عنوان، اگر فانی در معنون - بما هو معنون - باشد (عنوانیت محض)، مفید تنزیل در جهت موضوعیت خواهد بود (یعنی تنزیل مودّی بر مقطوع).

مقدمه پنجم - لحاظِ آلی عنوان، به طور جمع میان معرفیت و عنوانیت، مفید تنزیل در دو جهت طریقیت و موضوعیت خواهد بود.

۴. پاسخ از تقریب سوم:

مقدمه اول - جمع میانِ معرفیت محض و عنوانیت محض محال است.

مقدمه دوم - وجه استحاله در آن جمع، جمع میانِ آلی بودن و استقلالی بودن در لحاظ واحد نیست [ چرا که عنوان به طور فانی و آلی لحاظ شده است ].

مقدمه سوم - وجه استحاله در آن جمع، جمع میان دو متناقض است چرا که در معرّفیت محض، مبدا عنوان اشتقاقی ملاحظه نمی‌گردد و حال آنکه در عنوانیت محض، مبدا مذکور ملاحظه می‌گردد. ملاحظه‌ی مبدا و عدم ملاحظه‌ی مبدا، متناقض خواهند بود.

مقدمه چهارم - اگر بنابر معرفیت محض، عدم مبدا ملاحظه گردد، اجتماع دو ضد (ملاحظه‌ی مبدا و ملاحظه‌ی عدم مبدا) در جمع میان معرفیت و عنوانیت لازم خواهد آمد هر چند ذات ملحوظ در هر دو لحاظ، متناقض باشند.