موضوع: احکام قطع 34چ/تجری 6 / استحقاق عقاب بر فعل یا بر عزم 2

○ نهایه‌الدرایه ج۳ص۳۲س۱۶

- احکام قطع۳۴/ تجرّی۶/ استحقاقِ عقاب بر فعل یا بر عزم؟ ۲

۱. آخوند ره: در باب تجرّی، استحقاقِ عقاب بر عزم است نه بر فعل متجرّی‌به.

۲. اشکال محقق عراقی ره بر آخوند ره:

مقدمه اول- عنوانِ هتک و جرئت بر مولا، همان‌طور که بر قصد و عزم صادق است بر فعل نیز صادق است.

مقدمه دوم- قصد و عزم بر فعل، شروع در هتک حرمت مولاست. (به عبارتی دیگر، از آنجا که میان عزم و فعل اتصال است، تمامِ آن، هتک واحد است.)

۳. پاسخ از اشکال مزبور:

مقدمه اول- با فرضِ صدقِ عنوان هتک بر قصد، باید ملتزم به ترتّبِ دو عقاب شد چرا که ملاکِ استحقاق هم در قصد و هم در فعل تحقق دارد.

مقدمه دوم- قصد و فعل، دو مقوله متباین‌اند و میانِ آنها اتصالی - همچون اتصال امور تدریجی - تحقق ندارد تا آنکه هتکِ واحد باشند.

مقدمه سوم- با آنچه که در اشکال فرض شده است، هر یک از قصد و فعل، معنون به عنوانِ هتک خواهند بود و در هر یک از آن دو ملاک استحقاق تحقق خواهد داشت.

۴. دیدگاه صحیح آن است که انطباقِ عنوان هتک - که موجب استحقاقِ عقاب است - بر غیر فعل اختیاری منع گردد.