- الصلاة علی النبی- بررسی وجوب صلوات بر پیامبر و آل محمد/تعقیبات صلاه /كتاب الصلاة

موضوع: كتاب الصلاة/تعقیبات صلاه /- الصلاة علی النبی- بررسی وجوب صلوات بر پیامبر و آل محمد

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم.

بسم الله الرحمن الرحیم.

تعقیبات نماز

اهمیت تعقیبات

بحث در تعقیبات بود. مقداری خواندیم و خواستیم رهایش کنیم و دوباره به صلوات بپردازیم دیدیم بعضی نکات خوبی دارند؛ به این لحاظ که مرغب عملی‌ است. اینکه نماز بدون تعقیبات نوعی نقص دارد، تکمیل نماز به تعقیبات است. این جای شک نیست. کسی مشغول تعقیبات شود بهتر از این است که مشغول نماز مستحب شود. به این مسئله می‌رسیم؛ فتوا هم هست. تعقیبات دیگه این جوری است. کما اینکه در ورود به نماز، ادعیه‌ای داریم. مطلوب الزامی شارع از تکبیرةالاحرام تا السلام علیکم است همین الزامی است؛ ولی مستفاد از روایات این است که این تکلیف الزامی را با مقدماتی بیاورید: اذان، اقامه و ادعیه‌ای که وجود دارد. این تکلیف الزامی را با ادعیه و اذکاری که نامشان تعقیبات است، متعقب کنید.

این اخبار در این زمینه متواترند؛ تواتر دارند که نمازی که مطلوب اکید خداوند است، نمازی است که مسبوق به اذکار و ادعیه‌ای است از جمله اذان و اقامه و ملحوق به اذکار و قرائاتی باشد که نامش تعقیبات است؛ که «التعقیب أفضل من الصلاة المستحبی». نماز بدون تعقیب، به ذهن می‌آید که نوعی نماز ابتر است. تکمیل نماز به تعقیبات است. اصل تعقیبات را در روایات نگاه کنید. ترغیب به تعقیبات، یعنی نماز را زود رها نکنید؛ حتی در نماز فجر دارد مشغول دعا باشید، حتی طلع الشمس. این روایت در این جهت متواتر است؛ تواتر اجمالی داریم که نباید نماز را با «السلام علیکم» رها کنیم؛ بلکه باید ملحقاتی به آن ملحق کنیم این روایات متواترند.

افضل تعقیبات

اما کدام‌یک از این ملحقات افضل است؟ کدام‌یک افضل‌اند؟ مرحوم سید ملحقات زیادی آورده است و نص هم وجود دارد. از میان این ملحقات، بهترین آن‌ها تسبیحات حضرت زهرا صلوات‌الله‌علیهاست. گفتم:«علی ما ذکره جمله من العلماء»؛ ولی نه، همان‌ که علما ذکر کرده‌اند،به ذهن می‌آید که همین‌گونه است در خبر آمده است: «ما عُبِدَ اللهُ بِشَیءٍ...». تسبیحات مولاتنا حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها مشتمل است هم بر ذکر ، تسبیح و تحمید. در روایت آمده است: «لو کان شیءٌ أفضل منه...»؛ درباره تعقیباتی که حضرت آمدند... در ذهنم این است که به خانه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها آمدند و گویا برای رو اندازی، امکانات کاملی نداشتند؛ صورتشان را می‌پوشاندند و پاهایشان نمایان می‌شد و بالعکس. حضرت این ذکر را به دخترشان تعلیم کردند. از قدیم در ذهنم است. در روایت است «لو کان شیءٌ أفضل منه...» نحله پیامبر بود: «لنحله رسول الله صلی الله علیه وآل، فاطمه» یا تسبیح فاطمةالزهرا. بله، در روایت آمده است: «تسبیح فاطمةالزهرا الذکر الکثیر»؛ عبارت «فَاذْکُرُوا اللهَ کَثِیراً» در آن آمده است. عرض می‌کنم، تحمید و تسبیح است. کامل است؛ بله، اکمل چیزی است که برای تعقیبات وجود دارد.

این مختص تعقیبات نیست ها!. ذکری را که پیامبر اکرم به دختر بزرگوارشان تعلیم دادند، نحو اطلاق است. ولی الان یادم نیست که در خصوص نماز نیز روایتی داریم یا نه: «تسبیح فاطمة کل یوم فی دبر کل صلاة أحبّ إلیّ من صلاة الف رکعه فی کل یوم ». در خصوص اینکه اکنون سند آن معتبر است یا نه، نمی‌دانم. هم به نحو اطلاق داریم و هم به نحو تقیید داریم. مناسبت حکم و موضوع نیز وجود دارد؛ تکبیر خدا، تحمید خدا و تسبیح خدا. این همان ذکر «سبحان‌الله، الحمدلله، لا إله إلا الله، الله‌اکبر» قریب به همان است. در ذهنم است که آن ثواب و فضیلت بسیاری دارد که به‌جای حمد در رکعت آمده است در رکعتین اخیریتین به‌جای حمد آمده و بسیار مهم است. بله، مرحوم سید فرمود که بعد... مرحوم سید در عروه در تعقیبات، یکی از تعقیباتی که آورده، همین تسبیح الزهرا.

منتها می‌خواستیم این را بگوییم؛ الان بعضی‌ها به ما اشکال می‌کنند. ما خودمان معمولاً در هر جلسه نماز، ملتزم هستیم تسبیحات را انجام دهیم؛ منتها در نماز ظهر که نماز می‌خوانیم، چون می‌خواهیم نافله بخوانیم و وقت رفقا گرفته نشود، نه ما به تعقیب مختصر اکتفا می‌کنیم. تعقیبات مختلف‌اند دیگه. تعقیب مختصری می‌خوانیم تا صرف‌الوجود محقق شود و نماز ابتر نباشد. بعد مشغول به نماز می‌شویم؛ چون این نوافل است، رواتب‌اند. انسان تعهد دارد که... روایات بسیاری داریم درباره کسی که به‌اصطلاح استمرار بر نوافل داشته باشد و مطالبی از این قبیل. برای جمع میان اینکه نوافل را آورده باشیم و رفقا نیز زیاد معطل نشوند، معمولاً بعد از نماز ظهر و نماز مغرب که به جماعت می‌خوانیم، تسبیحات نمی‌خوانیم؛ ولی ملتزم هستیم که در نماز دوم تسبیحات بخوانیم. اشکالی ندارد. حالا تزاحم میان حقوق دیگر مطرح است؛ ما از فضیلتی که برای خودمان است می‌گذریم تا رفقا زیاد معطل نشوند. میخواهیم نماز جماعت بخوانیم،

سوال:؟؟؟

جواب: معلوم نیست... می‌خواستم اطلاع بدهم؛ درست گفته است؟ اصلاً مسئله‌ای است. می‌گوید افضل است؛ اما اینکه از رواتب افضل باشد، معلوم نیست. رواتب خودش روایات کثیره‌ای دارد. کسی که ملتزم باشد رواتب را بیاورد کذا و کذا. اکنون مهم نیست.

در هر حال، اصل این مطلب را که بازگفتم، برای این است که متأسفانه بعضی از رفقا را می‌بینیم که نماز تمام می‌شود و دیگر آن را رها می‌کنند. هیچ توجهی ندارند که این نماز بود و تعقیبات دارد. فوراً از جای خود بلند می‌شوند و کاری به نماز ندارند. این کار جالبی نیست، خصوصاً اینکه ما روحانی هستیم و الگوی دیگران هستیم. حتماً نماز بدون تعقیب، نماز ابتر محسوب می‌شود. حتماً تعقیبات را، هرچند مختصر و حتی در طریق، انجام دهیم؛ یکی از تعقیباتی را که گفته‌اند. حالا اقلش اکثرش، بسیار خوب است، خصوصاً اینکه ما روحانی و الگو هستیم. اگر ما نماز را بدون تعقیبات رها کنیم، مردم نماز را بدون تشهد و سلام رها می‌کنند. این امری طبیعی است. هرچه ما از این جهت اطاله کنیم، آن‌ها کمی به ما نزدیک‌تر می‌شوند.

سوال:؟؟؟

جواب: نه. گفتیم آن درست نبود؛ چون مقصود سید نیز همان است که ایشان می‌گوید: توضیحی است.

خب، عرض می‌کنم، دیگر به بقیه کار نداریم. مهم همین بود که به اصل تعقیبات بازگردیم و بر آن تأکید کنیم. اگر وقت دارید، این تعقیب را انجام دهید. اگر وقت کم است جهاتی در میان است؛ لااقلش یکی از این تعقیبات را که مرحوم سید نیز همه آن‌ها را نقل کرده است، نمی‌دانم آقای حکیم معمولاً در مستحبات هم مدرک می‌آورد؛ خسته شده یا نمی‌دانم چگونه شده است، یا دیده این‌ها بسیار طولانی‌اند و اینجا را رها کرده است. ما هم دیگر چیزی نداشتیم و رهایش کردیم.

دعای حفظ از نسیان

آن آخری را بخوانیم: «أربعة عشر دعاء الحفظ من النسیان». این هم خوب است. کسانی که اهل علم و تذکر و حفظ هستند، می‌گویند این دعا خوب است: «سبحان من لا یعتدی علی أهل مملکته...». تا آخر آن نیز برای کسانی است که مبتلا به نسیان‌اند و کم‌حواسی، کم‌هوشی یا کم‌حافظه‌اند. این دعا: «اللهم اجعل فی قلبی نوراً...» سبب می‌شود انسان «وبصراً وفهماً وعلماً». دعایی است که به ما طلبه‌ها مربوط می‌شود. سر و کار ما با این‌هاست و به‌شدت به این‌ها نیاز داریم. حالا بقیه مطالبی که در آن ادعیه آمده است، مانند «کل خیر احاط به علم...»، آن هم خوب است؛ ولی این دعا با طلبگی تناسب دارد. «اللهم اجعل لی فی قلبی نوراً وبصراً وفهماً وعلماً إنک علی کل شیء...» خداوند به حق محمد و آل محمد، فهمی وسیع و درکی ساطع به ما عطا کند تا بتوانیم ان‌شاءالله علوم محمد آل محمد را دریابیم.

الصلاة علی النبی

فصل بعدی، فصل فی الصلاة علی النبی است. این هم مهم است. مرحوم آقای حکیم در مستحبات نیز دیگر مثلاً خسته شده است و روایات را نمی‌آورد. اشکالی ندارد. «یستحب الصلاة علی النبی حیث ما ذُکر». این هم بعض نکات را دارد؛ اینکه صلوات بر آن حضرت هر جا نامش برده شود، مستحب است. روایات این باب نه‌تنها متضافر، بلکه متواترند. یقین داریم بعضی از این روایات صادر شده‌اند. قدر متیقنش، جایی است که انسان بشنود و صلوات بفرستد. روایات متعددی داریم که در بعضی از آن‌ها عبارت «کلما ذُکرته او ذکره ذاکر عندک صل گفته»، «من ذُکرت عنده فنسی أن یصلی علیّ، خطّأ الله تعالی طریق الجنة»؛ خداوند راه بهشت را به اشتباه برای او بیان می‌کند؛ او به بیراهه می‌رود و به بهشت نمی‌رسد. تازه در نسیانش.

«من ذُکرت عنده فلم یصلّ علیّ فدخل النار، فأبعده الله تعالی». تعبیرات شدیدی وجود دارد. اینکه انسان نام آن حضرت را خودش بگوید یا از دیگری بشنود، مسلّم است که صلوات فرستادن استحباب دارد. در این جای شبهه‌ای نیست.

که بعضی‌ها حتی ادعای وجوب نیز دارند. مرحوم آقای خویی هم این مطلب را آورده‌اند و بعضی‌ها ادعای وجوب کرده‌اند. سید می‌گوید: «یستحب الصلاة علی النبی حیث ما ذُکر وذُکر عنده، ولو کان فی الصلاة». حتی اگر در نماز باشد، اطلاقات، می‌گویند در نماز هم اشکالی ندارد. اگر کسی نام حضرت را ببرد، این دعا است در نماز اشکالی ندارد. اطلاقات می‌گویند حتی اگر در اذان یا در اثنای قرائت باشد. اصلاً در میان قرائت می‌گوید: ایاک نعبد ... و نام آن حضرت را می‌شنود؛ مستحب است صلوات بفرستد. این‌ها اطلاقات‌اند.

بررسی وجوب صلوات بر پیامبر و آل محمد

بعضی‌ها قائل به وجوب شده‌اند. مرحوم آقای خویی نقل کرده و گفته است: «خلافاً لجماعة من القول بالوجوب». در ذهنم این است که در موارد بسیاری که لسان روایات شدید است، قائل به وجوب هم داریم؛ مانند اقامه که بعضی اوقات قائل به وجوب آن هستند. صلوات نیز همین‌گونه است. بعضی از این روایات که به صلوات ترغیب می‌کنند ترغیب شدیدی دارند. این مسئله منشأ شده است که بعضی‌ها قائل به وجوب شوند. و لکن اینکه صلوات فرستادن واجب است، این مطلب جای گفت‌وگو ندارد.

مرحوم آقای خویی گفته است که باید دلیل را بررسی کنیم و روایات را ببینیم. زحمت خوبی کشیده و گفته است که روایات چند طایفه‌اند. آن را نگاه کنید. حالا نمی‌دانم حاج آقا رضا این‌ها را دارد یا ندارد. معمولاً مرحوم آقای خویی دامنه مطالعات گسترده‌ای داشته و مطالب بسیاری را بررسی می‌کرده است. ابداعش کم است، ولی مطالب را زیاد بررسی می‌کرده و جمع‌بندی می‌کرده است. زحمت فراوانی کشیده و این مطالب را در اختیار ما گذاشته است. حالا نگاه کنید و ببینید تقسیم‌بندی از کجا آمده است.

مرحوم آقای خویی فرموده است که از نظر اقوال، بعضی‌ها قائل به وجوب شده‌اند. شیخ طوسی... نسبه....الی ابن بابویه، ابن باویه، شیخ صدوق و فاضل مقداد؛ در حدائق نیز صریحاً گفته است. حالا روایات را بررسی کنیم که آیا وجوب دارند یا نه. اصل وجوب، مرحله‌ای از بحث است. پس از اینکه گفتید واجب است یا مستحب، مرحله دوم، حدود این وجوب است؛ که آیا گفتن آن همراه با شنیدن است یا نوشتن، همراه با التفات است، خطور است، ضمیر یا تصریح است این خصوصیات بعداً بررسی می‌شوند.

ابتدا باید اصل مسئله را بررسی کرد که آیا واجب است یا مستحب. مرحوم آقای خویی فرموده است که روایات چند طایفه‌اند. بپیش از آن معمولاً همین آیه را در ابتدا می‌آورند، ولی آقای خویی اینجا آن را بعداً آورده است. آیه شریفه می‌فرماید: «صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیماً». مثلاً کسی بگوید امر است و امر ظاهر در وجوب است؛ خب این‌ها بعید است. گاهی خود مناسبت حکم و موضوع اقتضا می‌کند. ظهور امر در وجوب، ظهور بسیار قوی‌ای نیست. «صلّوا علیه وسلّموا تسلیماً». این جهت احترام است و مناسبت آن، مانع ظهور در وجوب می‌شود؛ بنابراین نمی‌توان گفت این امر ظاهر در وجوب است. این ظهور امر با توجه به مناسبات موضوع... «إِنَّ اللهَ وَمَلَائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ این جا که وجوب معنا ندارد. یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِیماً».

سوال:؟؟؟

جواب: ظاهر آیه این است که ﴿الذین آمنوا صلّوا علیه وسلّموا تسلیماً﴾، یعنی طلب رحمت کنید؛ البته نه لزوماً طلب رحمت، بلکه با بیانی دیگر. یکی از مصادیق آن صلوات است.

سوال:؟؟

جواب: مناسبت حکم و موضوع، اقترانش به‌واسطه صلوات بر ملائکه و خود خداوند است. سیاق آیه شریفه، سیاق تکریمی است و تکریم با استحباب تناسب دارد.

خب، اگر بگویی که ما می‌گوییم واجب هست، ولی صرف‌الوجود را می‌گوییم؛ صلوا صرف الوجود است، یعنی یک بار در عمرت صلوات بفرستی، این امر را امتثال کرده‌ای. ظاهراً آقای خویی این احتمال را داده‌اند. می‌گوییم نه، این‌ها عرفیت ندارد؛ بلکه عکس آن را بگویید. از اینکه فرموده است «صلّوا علیه»، صرف‌الوجود... هرگاه و بیگاه می‌گوید صلوات بفرستید. بسیار بعید است که این همه تکلیف لزومی برای صلوات داشته باشیم.

سوال:؟؟

جواب: اینکه بگوییم یک بار در عمرت صلوات بفرست، عرفی نیست.

سوال:؟؟؟

جواب: ما می‌گوییم صلّوا استمرار دارد و تعدد را می‌رساند؛ و چون اون تعدد با وجوب تناسب ندارد، می‌گوییم مستحب است. با توجه به قرائن، می‌گوییم... مرحوم آقای خویی فرموده است: «جواب أما الآیة الشریفة فلا دلالة فیها على مفاد الوجوب، ولو فی العمر مرة واحده». کی از این ایه صرف‌الوجود میفهمد؟ «صلّوا علیه» بیش از صرف‌الوجود را می‌رساند؛ هرگاه و بیگاه. البته نه اینکه همیشه مشغول صلوات باشیم. چون بعضی از قائلان به وجوب، یک بار را گفته‌اند.

در این آیه شریفه، مرحوم آقای خویی فرموده است که دلالت، بر فرض می‌کنیم که صرف‌الوجود را می‌گوید یک بار در عمر کفایت می‌کند. می‌گوییم این خلاف متفاهم عرفی است. درست است که ظاهر امر، صرف‌الوجود است و این مطلب را در اصول هم می‌گویند؛ ولی مناسبت حکم و موضوع ﴿یا أیها الذین آمنوا صلّوا علیه وسلّموا تسلیماً﴾ یک بار صرف الوجودبسیار بعید است. چون تکرار مطلوب است، از این آیه تکرار استفاده می‌شود. تکرار با وجوب تناسب ندارد؛ میگوییم پس مستحب است. ما آیه را بر تکرار حمل می‌کنیم.

سوال:؟؟؟

جواب: ما میگوییم یک بار بسیار بعید می‌دانم. اصلاً یک بار همیشه حاصل است. انسان در نخستین نماز خود یک بار صلوات فرستاده است؛ دیگر همین.

سوال:؟؟

جواب: این با آن فرق می‌کند. خطاب آمده است که صلوات بفرستید؛ با اینکه در نماز واجب، در نخستین نماز واجب یک صلوات می‌فرستند. خطاب کاللغو است.

سوال:؟؟؟

جواب: پنج بار دیگر... آن‌ها دلیل ندارد. یک بار، خلاف متفاهم عرفی است؛ چند بار با استحباب تناسب دارد. حالا مهم نیست.

این یک روایت. اما روایت نخست که روایت فضل بن شاذان بود: «والصلاة على النبی واجبة فی کل موطن». اخیراً به ذهنمان آمده است که چندی قبل نیز مطلب مشابهش گذشت. درباره این الفاظی که فضل بن شاذان آورده است، ما اشکالی نداریم که فضل بن شاذان بتواند از امام رضا روایت کند؛ از این جهت مشکلی نداریم. ولی مثل این که در انتخاب الفاظ و نقل معانی، الفاظی را که می‌گفته، اختراع خودش است.

سوال:؟؟؟

جواب: «الصلاة على النبی واجبة فی کل موطن». درباره وجوب در اصطلاح روایات، بارها گفته‌ایم که معلوم نیست. یعنی مستحب موکد است گاهی به مستحب مؤکد نیز «واجبی» می‌گویند. این هم از همین باب است؛ یعنی مستحب مؤکد.

سوال:؟؟؟

جواب: «فی کل موطن» اشکالی ندارد؛ اما نمی‌شود در هر موطنی واجب باشد؛ بلکه ثابت است. فی کل موطن بله، آن هم همین‌طور است.

این روایت بر وجوب دلالت ندارد. درباره «واجبة» که یادتان باشد، در بعضی موارد مرحوم آقای خویی ادعا می‌کرد و صریح آن را بر وجوب حمل می‌کرد؛ ولی ما می‌گفتیم نه، «واجبه» یعنی ثابته. هیچ صراحتی در وجوب ندارد. توجه کنید که در بسیاری از موارد، «واجبه» در روایات آمده و معنای آن بر عهده بودن و ثابت بودن است. «واجبة» در اصطلاح روایات، غیر از واجب در رساله‌های عملیه است.

سوال:؟؟

جواب: آن مسئله دیگری است. اگر ثابت شد، صرف ثبوت... آقای خویی ادعا داشتند؛ ما گفتیم مجرد ثبوت، ما را به لزوم نمی‌رساند. حالا واجبه خلاصه، این ماده بر وجوب اصطلاحی دلالت ندارد.

خب، طایفه دوم، روایاتی است که به اکثار صلات امر می‌کنند. روایات بسیاری داریم که می‌گویند زیاد صلوات بفرستید. روایت عبدالله بن حسن بن علی، عن أبیه،، قال: «من قال صلى الله على محمد وآله، قال الله جل جلاله: صلى الله علیک فلیکثر من ذلک». این روایات متضافرند، شاید هم متواتر باشند که به صلوات بر پیامبر اکرم ترغیب می‌کنند. صلوات بر پیامبر اکرم، یکی از، نه که یکی، شاید از بهترین دعاهایی باشد که انسان برای خودش نیست اون هم برای پیامبر، رئیس مخلوقات عالم، انجام می‌دهد. این بسیار مهم است. روایات را نگاه کنید که چرا به اکثار صلوات بر پیامبر اکرم تأکید شده است. این هم روایات کثیره دارد: «فأکثروا الصلاة علیه، فإن الله تعالى صلى على النبی صلاةً واحدةً، صلى الله علیه ألف صلاةٍ فی ألف من الملائکة». بسیار عجیب است. روایاتی که اکنون ضعف سند دارند، این‌ها... ولی نمی‌شود همه این روایات دروغ باشند.

روی همین حساب، صاحب حدائق گفته واجب است. به نقل آقای خویی نیز آمده که صاحب حدائق گفته است صلوات بر پیامبر واجب است، مثلاً شاید هنگام بردن نام ایشان.

و لکن به ذهن برسد که قاعده‌ای داریم؛ می‌گوییم اگر در یک مطلب یا مسئله‌ای تأکیدات زیادی وجود داشته باشد، خود این تأکیدات زیاد دلیل بر عدم وجوب است.

سوال:؟؟

جواب: نه، تأکیدات زیاد نشان می‌دهد که خود امر به‌تنهایی الزام ندارد.

سوال:؟؟

جواب: در بعضی مستحبات، ترغیب به انجام فعل بسیار زیاد است. ما این کثرت ترغیبات را مطرح می‌کنیم؛ معلوم میشود که خود امر زوری ندارد. بلکه ثواب‌ها، خصوصیات و آثار را بیان می‌کنند. متفاهم عرفی خود امر این است که... آقای خویی همین را فرموده‌اند اکثار صلوات احتمال ندارد که واجب باشد. اینکه اصل صلوات واجب باشد و صرف‌الوجود یک چیزی. اما اکثار آن احتمال ندارد که واجب باشد. از نظر فقهی، اکثار صلوات واجب است؟ این هم طایفه دوم است.

طایفه سوم، درباره رفع صوت است. این هم مهم است. مستحب است وقتی صلوات می‌فرستند، با صدای بلند باشد؛ یعنی رفع صوت. در دعا ممکن است بعضی دعاها این‌گونه باشند که مثلاً بلند گفته شود، ولی اصل دعا بر اخفات است. چیه آیه شریفه؟ ﴿لا ترفعوا أصواتکم فوق صوت النبی﴾ نه. ﴿ربکم خفیةً وتضرعاً﴾؛ خفیه و تضرع، هر دوتایش است. در هر حال، در صلوات، ظاهراً همین مسئله از اختلافات میان اهل سنت و شیعه است؛ ما صلوات را بلند می‌فرستیم، ولی آن‌ها یا صلوات نمی‌فرستند یا اگر هم بفرستند، آرام می‌فرستند. این بلند فرستادن صلوات، شعار شیعه است. ما دل علی رفع الصورت صحیحه عبدالله بن سنان از ابی‌عبدالله آمده است که می‌گوید: «ارفعوا أصواتکم بالصلاة علیّ، فإنها تذهب بالنفاق». نفاق را از دل شما پاک می‌کند.

سوال:؟؟

جواب: فرض نشده است که صدای پیامبر هم وجود داشته باشد. «ارفعوا أصواتکم»

این رفع صوت را نگاه کنید. اینکه اکنون بلند فرستادن صلوات در میان شیعه شعار شده، مستند صحیح دارد. دعا با خفیه و تضرع است؛ الا صلوات بر پیامبر اکرم، در آنجا مطلوب، جهراً و جهارا است.

سوال:؟؟؟

جواب: بله، آن هم همین‌طور است و اطلاق دارد: «ارفعوا أصواتکم».

این هم طایفه سوم است که البته رفع صوت قطعاً واجب نیست. این‌ها مطالبی هستند که استحباب را می‌رسانند. طایفه چهارم، که مهم‌ش آن است، روایاتی است که به صلوات بر پیامبر اکرم امر می‌کنند. روایت: «و من ذُکرت عنده فلم یصلّ علیّ، فلم یغفر الله له و ابعده الله». خدا او را از رحمتش دور میکند.

مرسله مفید: «أن رسول الله قال: قال لی جبرئیل: من ذُکرت فلم یصلّ علیک، فأبعده الله». قلت امین من هم گفتم: آمین.

مرسله ابن فتح... «أبخل الناس...». پیامبر خدا فرمود: «اجفی الناس رجل ذُکرت بین یدیه فلم یصلّ علیّ».

روایت کلینی نیز می‌گوید: «قال رسول الله: من ذُکرت عنده فنسی...». البته این نسیان به این معناست که انسان توجه پیدا نکند، نه اینکه نسیان حقیقی باشد. یعنی بی‌خیال شود، مثلاً. «فنسى الصلاة علیّ، خطّأ الله طریق الجنة». راه بهشت را وارونه به او نشان می‌دهند. روایات را تمام کنیم تا به ادامه بحث برسیم.

روایت بعدی نیز این است: «قال رسول الله: البخیل حقاً من ذُکرت عنده فلم یصلّ علیّ». مرحوم آقای خویی در اکثر این روایات اشکال سندی می‌کند، به‌جز یک روایت که خواهیم گفت. ولی ما اشکال سندی نداریم؛ می‌گوییم نمی‌شود همه این روایات دروغ باشند. این روایات زیاد و فراوان‌اند. آن‌ها را نگاه کنید؛ روایات کثیره‌ای داریم. جای اشکال سندی نیست که ما را به صلوات بر پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ترغیب کرده‌اند و به آن امر کرده‌اند. وقت تمام شد.